ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ଦେଖାଯାଉଛି ଯେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମତ୍କାର ହ୍ରଦ ଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଅଗଣିତ ପଦ୍ମ ଓ ଶାଳୁକ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ହାତୀ ଦଳ ଚାରିପାଖରେ ଘୁରୁଥିଲେ, କୁହୁଡ଼, ହଂସ, କଦମ୍ବ ପକ୍ଷୀ ଓ ଅନେକ ପାନିଜୀବ ଏହି ହ୍ରଦକୁ ଆନନ୍ଦମୟ କରିଥିଲେ। ଏହି ନିର୍ମଳ ଜଳର ହ୍ରଦରେ ଏପରି ମନୋହର ସ୍ଥାନରେ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଓ ଗୀତର ଧ୍ୱନି ଶୁଣିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ କେହି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉନଥିଲେ। ଏହି ଅପୂର୍ବ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ମନରେ ଉତ୍କଣ୍ଠା ଜନ୍ମ ନେଲା। ସେମାନେ ଧର୍ମଭୃତ୍ ନାମକ ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୁଁ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଦେଖି ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଭବ କରୁଛି, ଦୟାକରି ଆମକୁ ଏହାର କାରଣ କହନ୍ତୁ।” ତେବେ ଧର୍ମଭୃତ୍ ଋଷି, ଯିଏ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଏହି ହ୍ରଦର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଏଠାରେ ମହାମୁନି ମାଣ୍ଡକର୍ଣ୍ଣି ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଜଳରେ ବସି ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, କେବଳ ବାୟୁ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଜୀବନ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ଗଭୀର ତପସ୍ୟା ଦେଖି ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ ଓ ଆପସରେ ଆଲୋଚନା କଲେ, କାରଣ ଏହି ମୁନି ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସ୍ଥାନ ପାଇବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ଏହାରୁ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କର ମନ ଅଶାନ୍ତ ହେଲା। ତେବେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ବାଧା ଦେବା ପାଇଁ, ପାଞ୍ଚି ମୁଖ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରଭା ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ, ନିଯୁକ୍ତ କରିବାକୁ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ କଲେ। ଏହି ଅପ୍ସରାମାନେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଲେ ଓ ମୁନିଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିବାରେ ସଫଳ ହେଲେ। ବର୍ଣ୍ଣନାନୁସାରେ, ସେହି ପାଞ୍ଚି ଅପ୍ସରା ମୁନିଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ହେଲେ ଓ ହ୍ରଦ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଗୁପ୍ତ ଗୃହ ତିଆରି କରି ରହିଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ରହୁଥିଲେ, ମୁନିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଓ ସଂଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ। ସେଠାରୁ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଧ୍ୱନି, ଅଳଙ୍କାରର ଝିଙ୍କାର ଓ ମନୋହର ଗୀତର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଘବ ରାମ ଓ ତାଙ୍କର ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଭବ କଲେ ଓ ମୁନିଙ୍କ କଥାକୁ ଗର୍ବରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହିପରେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଚାରିପାଖରେ ଦର୍ଶନୀୟ ଆଶ୍ରମମାଳା ଅଛି, ଯାହା କୁଶ ଓ ଚୀରବସ୍ତ୍ରରେ ସୁଶୋଭିତ ଓ ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵର ଦିବ୍ୟ ଆଭାରେ ପ୍ରଭାସିତ। ସେଠାକୁ ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ମହାର୍ଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଦରସହ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ ଓ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ଏକ କରି ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ନେଇଗଲେ। ଏଭଳି ରାମ, ଶସ୍ତ୍ରର ମାହାରଥୀ, ଏହି ଆଶ୍ରମମାନେ ମଧ୍ୟରେ କେବେ କେବେ କିଛି ମାସ, କେବେ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥିଲେ। କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଚାରି, ପାଞ୍ଚ, କିମ୍ବା ଛଅ ମାସ, ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ତ ଅଧିକ ସମୟ ଅବସ୍ଥାନ କରିଥିଲେ। ଏଭଳି ରାମ ମୁନିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ତିନି ମାସ ଓ ଆଠ ମାସ ଉଲ୍ଲାସରେ କାଟିଲେ। ଏହା ସହିତ ଦଶ ବର୍ଷ ବିତିଗଲା, ଯେଉଁଠାରେ ରାମ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭାବେ ସୀତା ସହ ଏକାତ୍ମତାରେ ବିହାର କଲେ। ପୁନି ସେ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଓ ସେଠାରେ ମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ତାପରେ ସେଠାରେ କିଛିଦିନ ଅବସ୍ଥାନ କରି, ଏକ ଦିନ ରାମ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ମହାମୁନି ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରି କହିଲେ, “ପୂଜ୍ୟ ମୁନି, ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ବସିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁଁ ସଦା କାହାଣୀ ଶୁଣିଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ବିପୁଳ ଅରଣ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ କେଉଁଠି ଅଛି ଜାଣିନାହିଁ। ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ, ସେଠାରେ ମୁଁ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ। ମୋର ଏହି ମହାଇଚ୍ଛା ଅଛି, ଯେ ମୁଁ ନିଜେ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ସେବା କରିପାରିବି।” ରାମଙ୍କ ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁନି ଖୁସି ହେଲେ ଓ କହିଲେ, “ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା ତୁମକୁ କହିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲି। ରାଘବ, ତୁମେ ସୀତା ସହିତ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କର। ଏହି ଆଶ୍ରମ ଠାରୁ ଚାରି ଯୋଜନା ଦକ୍ଷିଣକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ସେଠି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ମନୋହର ଆଶ୍ରମ ଅଛି। ସେଠାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଖୋଲା ଜମି, ପିପ୍ପଳ ଗଛର ଝୁପୁଡ଼ି, ଅନେକ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଆ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର କୁହୁକୁହାରେ ମନମୁଗ୍ଧ କରେ। ସେଠାରେ ନିର୍ମଳ ଜଳର ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ ଅଛି, ହଂସ, କୁହୁଡ଼ ଓ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ। ଏଠି ଏକ ରାତି ଅବସ୍ଥାନ କରି, ପ୍ରଭାତେ ଅରଣ୍ୟର ଧାର ଧରି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯିବା। ତାପରେ ଏକ ଯୋଜନା ଚାଲିଲେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ପହଞ୍ଚିବ। ସେଠି ତୁମେ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏକାସাথে ଆନନ୍ଦିତ ହେବ, କାରଣ ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଅନେକ ଗଛରେ ଶୋଭିତ। ଯଦି ତୁମେ ଏହି ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଆଜି ଏହି ଯାତ୍ରା ପ୍ରତି ମନ ଦୃଢ଼ କର।” ଏପରି ମୁନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପ୍ରଣାମ କରି, ସୀତା ସହିତ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ସେମାନେ ମାର୍ଗରେ ଅସାଧାରଣ ଅରଣ୍ୟ, ମେଘ ସଦୃଶ ପାହାଡ଼, ହ୍ରଦ ଓ ନଦୀ ଦେଖିଲେ। ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦେଖାଇଦେଇଥିବା ପଥ ଧରି ସହଜରେ ଚାଲିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ରାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କିଛି କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।