ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର ଋଷିମାନେ ପ୍ରତି ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ବିଷୟରେ ରାମ ଉତ୍ତରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦେଇଛି, ଏବଂ ମୁଁ ଜୀବନରେ କେବେ ବି ଏହା ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବି ନାହିଁ। ଋଷିମାନେ ପ୍ରତି ସଦା ପ୍ରେମ ଓ ସତ୍ୟ ରଖିବା ମୋର ଆଦର୍ଶ। ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ ପାଇଁ ଆମେ ଜୀବନ, ତୁମେ ସୀତା, କିମ୍ବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଛାଡିଦେବି; ତଥାପି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ମୁଁ କେବେ ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବି ନାହିଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ ଚାହିଁବି। ବେଦେହୀ, ଯଦି କିଛି କହିନଥାନ୍ତି, ମୁଁ ପୁନଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କିପରି କରିପାରିବି? ତୁମେ ମୋତେ ଆସ୍ଥା ଓ ମିତ୍ରତାରେ ଏହି କଥା କହିଛ। ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ। ଏହି ଉଚିତ ଏବଂ ତୁମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୁଳର ଲାଗି ଯଥାର୍ଥ। ମୋ ଧର୍ମର ସାଥୀ ତୁମେ, ମୋ ଜୀବନ ଠାରୁ ବଡ଼ ମୂଲ୍ୟବାନ।" ଏହିପରି ରାମ ସୀତାଙ୍କୁ ନିଜ କଥା କହିଲେ। ତାପରେ, ମିଥିଲାର ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ସୀତା ସହ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ରାମ, ଧନୁଷ ନେଇ, ମନୋହର ଆଶ୍ରମଗୁଡିକୁ ଯାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏଠାରେ ଆରଣ୍ୟକଣ୍ଡର ଏଗାରଯ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାମ ସାମ୍ନାରେ, ଚମକୁଥିବା ସୀତା ମଧ୍ୟରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଧନୁଷ ନେଇ ପଛରେ ଚଲିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ଉତାର, ଜଙ୍ଗଲ, ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ନଦୀ ଦେଖି, ସୀତାଙ୍କ ସହ ଆଗେ ଆଗେ ଚଲିଲେ। ନଦୀ ତଟରେ କୁଙ୍କୁମ ଓ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ, ଏବଂ ଶାପ ଭରିଥିବା ଝିଲି ଦେଖିଲେ। ଏଠି ମୃଗମାନେ ଗୋଟେ ଗୋଟେ ହୋଇ, ମଦ ଭରିଥିବା, ଶୁଅ, ମହିଷ, ଗଜ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଗଛକୁ ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ଦେଖୁଥିଲେ। ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଯାଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ସେମାନେ ଦସ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏକ ସୁନ୍ଦର ଝିଲି ଦେଖିଲେ। ଏହାରେ ଅନେକ ଗଜ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଲୋଟସ ଓ କମଳ ଭରିଥିଲା, କୁଙ୍କୁମ, ହଂସ, କଦମ୍ବ ପକ୍ଷୀ ଏବଂ ଅନେକ ପାଣି ଜୀବ ରହିଥିଲେ। ସ୍ପଷ୍ଟ ପାଣିର ଏହି ମନୋହର ଝିଲିରେ, ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଓ ଗାନର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ କେହି ଦେଖାଯାଉନଥିଲେ। ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଧର୍ମଭୃତ୍ ନାମକ ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମହାମୁନି, ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଆମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୁତୁହଳିତ ହେଉଛୁ, ଦୟାକରି ଏହାର କାହାଣୀ କହନ୍ତୁ।” ଏପରି ରାଘବଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମୁନି ଝିଲିର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ମହାମୁନି ମଣ୍ଡକର୍ଣ୍ଣି ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଜଳରେ ବସି, ବାୟୁ ଖାଇ, ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ତାପରେ ଅଗ୍ନି ସହ ଦେବତାମାନେ ଏହି ତପସ୍ୟାରେ ବିଘ୍ନ ଆସିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରିଲେ, କାରଣ ମୁନି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନ ଚାହୁଁଥିଲେ। ଏହାକୁ ବାଧା ଦେବା ପାଇଁ, ପଞ୍ଚ ଅପ୍ସରାମାନେ, ବିଦ୍ୟୁତ ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ଦେବତାମାନେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଲେ। ଏହି ଅପ୍ସରାମାନେ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ଚାହୁଁଥିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିବାକୁ ମୋହିତ କରିଲେ। ପଞ୍ଚ ଅପ୍ସରାମାନେ ମୁନିଙ୍କର ପତ୍ନୀ ହେଲେ; ଝିଲି ଭିତରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଘର ତିଆରି ହେଲା। ଏଠାରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ମୁନିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଯୁବାବସ୍ଥା ଓ ତପସ୍ୟାର ସଂଯୋଗରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛନ୍ତି। ଏଠାରୁ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର, ଗାନ, ଗହଣାର ଝିଂକାର ମିଶିଥିବା ଶବ୍ଦ ଆସେ। ଏହି କାହାଣୀ ଶୁଣି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ରାଘବ ଓ ତାଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭାଇ ଏହାକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହି କଥା କହିବା ସମୟରେ, ରାମ ଆଶ୍ରମମାନେଂ ଚକ୍ର ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ କୁଶ ଓ ଚାମ୍ବା ଶାକ୍ ଲଗାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଚାୟା ରହିଥିଲା। ରାଘବ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଏହି ମହାଶ୍ରମ ଚକ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ରାମ ମହାମୁନିମାନେଂ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଖେ ରହିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆଶ୍ରମରୁ ଏକ ଏକ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ରର ମାସ୍ତର ରାମ, ପୂର୍ବରୁ କେବେ କେବେ ଅନେକ ମାସ, କେବେ କେବେ ଏକ ବର୍ଷ ଅଂଶରେ ରହିଥିଲେ। କେଉଁଠି ଚାରି, ପାଞ୍ଚ, ଛଅ ମାସ ରହିଥିଲେ; ଅନ୍ୟଠାରେ ଅଧିକ ମାସ, କେବେ କେବେ ଅଧା ବର୍ଷ ଠାରୁ ଅଧିକ ରହିଥିଲେ। ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ତିନି ମାସ, ଆଠ ମାସ ସୁଖରେ ରହିଲେ। ଏପରି ଏଠାରେ ରାମ ସୀତା ସହ ସମ୍ମତିରେ ବସି, ଦଶ ବର୍ଷ କଟାଇଦେଲେ। ତାପରେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାଘବ ସୀତା ସହ ଆଶ୍ରମଗୁଡିକୁ ଯାଇଲେ। ପୁନଃ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ମୁନିମାନେଂ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ଏଠି ରାମ, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିଥିବା, କିଛି ଦିନ ରହିଲେ; ତାପରେ ଆଶ୍ରମରେ ରହିବା ସମୟରେ, ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ନମସ୍କାର କଲେ। କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ରାମ ଶୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କୁ ବସି କହିଲେ, “ମହାମୁନି, ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ରହନ୍ତି। ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁଁ ସଦା କାହାଣୀ ଶୁଣିଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଏତେ ବଡ଼ ଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ କେଉଁଠି ଅଛି ଜାଣିପାରିନାହିଁ। ଏହି ବିଶିଷ୍ଟ ମୁନିଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ଆଶ୍ରମ କେଉଁଠି, ମୁଁ ମୋ ଭାଇ ଓ ସୀତା ସହ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ମୁଁ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଯାଇ ନମସ୍କାର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି; ଏହି ଉତ୍କଳ୍ପତ୍ତି ମୋ ହୃଦୟରେ ଚାଲିଉଛି। ମୁଁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।” ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମୁନି ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।