ଏହି ଦିନ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆସି ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନିଜ କଥା କହିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ରାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ଭିତରେ ଏକ ଗଭୀର ଲଜ୍ଜା ଅଛି, ଆପଣମାନେ ମୋ ଉପରେ କୃପା କରନ୍ତୁ।” ଏପରେ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅତିଥି ଭାବେ ଆସିବା ପରେ, ରାମ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୁଁ କଣ କରିବି?” ତେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, “ହେ ରାମ, ଆମେ ଏଠାରେ ବହୁତ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛୁ; ଆପଣ ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ। ବିଶେଷ କରି ଅନ୍ନଦାନ ଓ ପର୍ବ ଦିନରେ, ହେ ନିର୍ମଳ, ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ, ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିବା ଏହି ଦୂଷ୍ଟମାନେ, ଆମକୁ ଏବଂ ତପସ୍ୱୀମାନେକୁ ଅନ୍ୟାୟ ଭାବରେ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଛନ୍ତି। ଆମେ ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ ଭାବରେ ଦେଖୁଛୁ। ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଆମେ ରାତିରେ ଚଳିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ନଷ୍ଟ କରିପାରିବା, କିନ୍ତୁ ଆମେ ଆମର ଦୀର୍ଘ ଲାଗିଥିବା ତପସ୍ୟା ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଚାହାନାହିଁ। ତପସ୍ୟା କରିବା ସବୁବେଳେ କଷ୍ଟଦାୟକ ଓ ବାଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟୁଟ ରହେ, ହେ ରାଘବ। ଏହିପରି ରାକ୍ଷସମାନେ ଆମକୁ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ, ଆମେ ଶାପ ଦେବା ନୁହଁ। ଦଣ୍ଡକା ଅରଣ୍ୟରେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ, ଆପଣ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, କାରଣ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ଅଛୁ। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ଦଣ୍ଡକା ତପସ୍ୱୀମାନେ ଦିଆଯାଇଥିବା ନିଶ୍ଚୟ ଅଟୁଟ ରଖିଛି, ହେ ଜନକନନ୍ଦିନୀ। ଏହି ଶପଥ ଦେଇଥିବା ପରେ, ମୁଁ ଜୀବନରେ ଏହା ଭଙ୍ଗ କରିବିନାହିଁ। ମୋର ସତ୍ୟ ଏହା ଯେ, ମୁଁ ସଦା ତପସ୍ୱୀମାନେ ପ୍ରତି ଅନ୍ୟାୟ କରିବିନାହିଁ। ଆପଣ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ଏହି ଶପଥ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଦିଆଯାଇଥିବା ଶପଥ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରକ୍ଷା କରିବା ମୁଁ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବିନାହିଁ। ଏହି କଥା ଅପ୍ରକାଶିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ବୈଦେହୀ, ମୁଁ ଆଉ ଏହିପରି ଶପଥ କିପରି ଦେଇପାରିବି? ଆପଣ ସ୍ନେହ ଓ ମିତ୍ରତାରେ ଏହି କଥା କହିଛନ୍ତି। ମୁଁ ଆପଣ ପ୍ରତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, କାରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଏପରି ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇ ନାହିଁ। ଏହି ଆପଣଙ୍କ ଉତ୍କଳୀନ ବଂଶର ଉପଯୁକ୍ତ ଲକ୍ଷଣ; ଆପଣ ମୋର ଧର୍ମର ସାଥୀ, ମୋ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ। ଏପରି ସ୍ନେହଭରା କଥା ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ ସୀତା, ମିଥିଲା ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ, ପ୍ରତି କହି, ମହାତ୍ମା ରାମ, ଧନୁ ନେଇ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ସୁମଧୁର ଆଶ୍ରମଗୁଡିକୁ ଯାଇଲେ। ଏବେ ଆରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଏଗାରଯିଁ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉ। ରାମ ଆଗରେ, ସୀତା ମଧ୍ୟରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଧନୁ ନେଇ ପଛରେ ଚଲିଲେ। ତିନିଜଣେ ସୀତା ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ପାହାଡ଼ ଶିଳା, ଅରଣ୍ୟ ଓ ରମ୍ୟ ନଦୀ ଦେଖି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ତିନିଜଣେ କ୍ରାନ୍, ଚକ୍ରବାକ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ ନଦୀକୁଳରେ ଚରିବା, ଏବଂ ଲୋଟସ ଭରିଥିବା ଝିଲି ଦେଖିଲେ। ମଦ ଓ ସିଂହ ଥିବା ହରିଣମାନେ, ମହିଷ, ଜଙ୍ଗଲୀ ଶୁଆ, ଗଛକୁ ବିରୋଧ କରୁଥିବା ହାତୀମାନେ ଦେଖିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ସମୟରେ ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଯାତ୍ରା କରି, ଏକ ଦଶ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ରମ୍ୟ ଝିଲି ଦେଖିଲେ। ଏହି ଝିଲି ଲୋଟସ ଓ କୁମୁଦ ଫୁଲରେ ଭରିଥିଲା, ହାତୀ ଦଳ, କ୍ରାନ୍, ହଂସ, କଦମ୍ବ ପକ୍ଷୀ ଏବଂ ଅନେକ ଜଳଜୀବରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଥିଲା। ଏହି ଚମତ୍କାର ଝିଲିର ସ୍୫ଚ୍ଛ ଜଳରେ ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲା, କିନ୍ତୁ କେହି ଦେଖାଯାଇଲା ନାହିଁ। ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଧର୍ମଭୃତ୍ ନାମକ ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଆମେ ମହାଜନ୍ତ୍ରିତ; ମହାମୁନି, ଦୟାକରି ଏହି ଝିଲିର ଗୁପ୍ତ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ।” ରାଘବଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଇ, ଋଷି ଧର୍ମଭୃତ୍ ଶୀଘ୍ର ଏଠାର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ କହିଲେ। ମହାଋଷି ମାଣ୍ଡକର୍ଣି ଏଠାରେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଜଳ ଭିତରେ ରହି, ବାୟୁ ଖାଇ ଉତ୍କଟ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏହି ଉତ୍କଟ ତପସ୍ୟା ଦେଖି ଅଗ୍ନି ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଭୟଭିତ ହେଇ, ଏକାଠି ହୋଇ ଆଲୋଚନା କଲେ, “ଏହି ଋଷି ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସ୍ଥାନ ଚାହେ, ତେଣୁ ଆମେ ଚିନ୍ତିତ।” ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ବାଧା ଦେବା ପାଇଁ, ଦେବତାମାନେ ପାଞ୍ଚ ମୁଖ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ଏହି ଅପ୍ସରାମାନେ, ଋଷିଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ରାଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରିଲେ। ଏହି ପାଞ୍ଚ ଅପ୍ସରାମାନେ ଋଷିଙ୍କ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ହେଲେ; ଝିଲି ଭିତରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଗୃହ ତିଆରି ହେଲା, ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ। ଏଠାରେ, ଏହି ପାଞ୍ଚ ଅପ୍ସରାମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ରହନ୍ତି, ତପସ୍ୟା ଓ ଯୁବତା ରୂପରେ ଋଷିଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି। ତାଙ୍କ ରଙ୍ଗ ଉପକରଣ, ଗଣ୍ଟିର ଝଙ୍କାର, ମଧୁର ଗୀତ ଏଠାରୁ ଶୁଣାଯାଏ। ଏହି ଚମତ୍କାର ଗୁପ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ମହାବିର ରାଘବ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ। ଏହିପରି କଥା ଚାଲିଥିବା ବେଳେ, ରାଘବ ଆଶ୍ରମମାଳିକା ଦେଖିଲେ, ଯାହା କୁଶ ଓ ଚର୍ମବସ୍ତ୍ରରେ ଭରିଥିଲା, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ରାଘବ, ବୈଦେହୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ, ଏହି ଚମତ୍କାର ଆଶ୍ରମମାଳିକାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ରାମ ସୁଖରେ ବସିଲେ, ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ଏବଂ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଏକାଠି ଦେଖିଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ରାମ ପୂର୍ବରୁ ଏଠାରେ କେବେ କେବେ ଅନେକ ମାସ, କେବେ ଏକ ବର୍ଷ ରହିଥିଲେ। କେବେ କେବେ ଚାରି, ପାଞ୍ଚ, ଛଅ ମାସ ଅନ୍ୟ ଆଶ୍ରମରେ ରହିଥିଲେ; କେଉଁଠି ଅଧିକ ମାସ, କେଉଁଠି ଅଧା ବର୍ଷ ଅଧିକ ରହିଥିଲେ। ରାଘବ ମୁନିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ତିନି ମାସ ଓ ଆଠ ମାସ ହାଁସିଖୁସି ରହିଥିଲେ।