ଦଣ୍ଡକା ଜଙ୍ଗଲରେ ବସୁଥିବା ତପସ୍ୱୀମାନେ ଭୟାନକ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ମାନବ ମାଂସ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୟନୀୟ ଭାବେ ଉତ୍ପୀଡିତ ହେଉଥିଲେ । ଏହି ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ଭରସା କରିଛୁ ।” ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡିକୁ ଶୁଣି ରାମ ସବୁ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ବିନମ୍ରତା ସହିତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୋପରି କୃପା କରନ୍ତୁ । ଏହା ମୋ ମନର ଗଭୀର ଲଜ୍ଜା ।” ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅତିଥି ସ୍ୱରୂପେ ଆସିଥିବା ବେଳେ ରାମ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୁଁ କଣ କରିବି ?” ସେମାନେ ଦୟାଳୁ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରାମ, ଆମେ ଭୟଭୀତ ହେଉଛୁ । ଦୟାକରି ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ । ବିଶେଷକରି ହବି ଦିବସ ଓ ପୂଜା ପର୍ବରେ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ମାଂସ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଆମକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ପୀଡିତ କରନ୍ତି । ତପସ୍ୱୀମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଅଛନ୍ତି, ତଥାପି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛନ୍ତି ।” “ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ ବୋଲି ଚାହୁଁଛୁ । ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଆମେ ରାତିରେ ଚଳିଥିବା ଏହି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବା । କିନ୍ତୁ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟାର ଲାଭ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଆମେ ଚାହୁଁନାହିଁ । ତପସ୍ୟା ସଦା ବିପରୀତ ବାଧାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃସାଧ୍ୟ ।” “ଏହି କାରଣରୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଆମକୁ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ ଆମେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଶାପ ଦେଉନାହିଁ । ଦଣ୍ଡକା ଜଙ୍ଗଲରେ ବସୁଥିବା ଏହି ତପସ୍ୱୀମାନେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛନ୍ତି । ଆପଣ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ । ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ଅଛୁ ।” ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣି ରାମ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦଣ୍ଡକା ତପସ୍ୱୀମାନେ ଆମକୁ ଯେଉଁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଲେ, ମୁଁ ଏହି ଶବ୍ଦ ଦେଇଛି, ଜୀବନରେ ଏହି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବିନାହିଁ । ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ମୋ ନିତ୍ୟ ନୀତି ନୁହେଁ । ଆମେ ଆପଣ, ସୀତା, କିମ୍ବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେବି, ଏହି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବିନାହିଁ । ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆମକୁ ଯେଉଁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛନ୍ତି, ମୁଁ ତାହା ରକ୍ଷା କରିବି ।” “ଏହି ଶବ୍ଦ ଦିଆଯାଇନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆଉ ଏହି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି କିପରି ଦେଇପାରିବି ? ଆପଣ ମୋପରି ଭଲପାଇବା ଓ ମିତ୍ରତାରୁ ଏହି କଥା କହିଛନ୍ତି । ମୁଁ ଆପଣ ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅଛି, ସୀତା । ଅପାତ୍ରକୁ କେବେ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇନାହିଁ । ଏହି କଥା ଆପଣଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବଂଶର ଯୋଗ୍ୟ । ଆପଣ ମୋ ଧର୍ମସହଚରୀ, ଜୀବନରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ ।” ଏଭଳି ମିଥିଲା ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ସୀତାଙ୍କୁ କହି, ମହାତ୍ମା ରାମ ତାଙ୍କ ଧନୁସ ଧରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ମନୋହର ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଲେ । ଏଠାରୁ ଆରଣ୍ୟକଣ୍ଡର ଏଗାରତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ରାମ ସାମ୍ନାରେ, ମଧ୍ୟରେ ଚମକୁଥିବା ସୀତା, ଏବଂ ପଛରେ ଧନୁସ ଧରିଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚାଲିଥିଲେ । ସେମାନେ ଦୃଢ଼ ଶିଳାପର୍ବତ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ମନୋହର ନଦୀ ଦେଖି ଏକାଠି ଆଗେ ଆଗେ ଚାଲିଥିଲେ । ସେମାନେ ନଦୀକାନ୍ତରେ ମାଦ ହସ୍ତି, କୁହୁଡି, ବଫାଳ, ଶୁଅ, ଏବଂ ବୃକ୍ଷ ଉପରେ ରୁଷ୍ଟ ହସ୍ତି ଦେଖିଲେ । ଦୀଘା ଦୂର ଚାଲିବା ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ହେଉଥିବା ବେଳେ ସେମାନେ ଦଶ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ହ୍ରଦ ଦେଖିଲେ । ଏହି ହ୍ରଦ ରାଜହଂସ, କଦମ୍ବ, କୁହୁଡି, ହସ୍ତି ଏବଂ ଜଳ ପକ୍ଷୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିଲା, ଅନେକ ଜଳ ଜନ୍ତୁ ତଥା ପଦ୍ମ, ଶାଳୁକ ମଣ୍ଡିତ ଥିଲା । ଏହି ମନୋହର ହ୍ରଦର ଶୁଭ୍ର ଜଳ ଭିତରୁ ବାଦ୍ୟ ଏବଂ ଗୀତର ଶବ୍ଦ ଆସୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ । ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ରାମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଧର୍ମଭୃତ ନାମକ ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣାର କାରଣ କଣ ?” ଧର୍ମଭୃତ ତପସ୍ୱୀ ରାମଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମାଣ୍ଡକର୍ଣ୍ଣି ନାମକ ଏକ ମହାତ୍ମା ତପସ୍ୱୀ ଏହି ହ୍ରଦରେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଏବଂ କେବଳ ବାୟୁ ଉପରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରିଥିଲେ । ଏହି ତପସ୍ୟା ଦେଖି ଅଗ୍ନି ଆଦି ଦେବମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଇ ଆପସେ ଆଲୋଚନା କଲେ, ‘ଏହି ତପସ୍ୱୀ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ।’ ତେଣୁ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ବିଘ୍ନ କରିବାକୁ ପାଞ୍ଚ ଅପ୍ସରାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବିଜୁଳି ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ, ନିଯୁକ୍ତ କଲେ ।” “ଏହି ଅପ୍ସରାମାନେ ମାଣ୍ଡକର୍ଣ୍ଣିଙ୍କୁ ମୋହିତ କରି ଦେବମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିଲେ । ସେମାନେ ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ପଞ୍ଚ ଜନା ପତ୍ନୀ ହେଲେ । ହ୍ରଦ ଭିତରେ ଏକ ଗୃହ ତିଆରି କରି ସେମାନେ ଲୁଚି ରହିଲେ । ଏଠାରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ଇଚ୍ଛାମତାନୁସାରେ ରହି, ଯୁବ ମାଣ୍ଡକର୍ଣ୍ଣିଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଓ ସଂଗର ଉପଭୋଗ ଦେଉଥିଲେ ।” “ସେମାନଙ୍କ ଖେଳ-ମଜାରୁ ବାଦ୍ୟ, ଗୀତ ଓ ଗହଣାର ଝଙ୍କାର ଶବ୍ଦ ଆସୁଥିଲା ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ଏହିପରେ ସେମାନେ କୁଶ ଓ ଚର୍ମ ପୋଷାକ ଧାରଣ କରୁଥିବା ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଦିବ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ ଆଭାରେ ମଣ୍ଡିତ ଥିଲା । ରାମ, ସୀତା ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସେହି ଆଶ୍ରମ ମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ସେଠି ସେମାନେ ମହାତ୍ମା ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଇ ସୁଖରେ ରହିଲେ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ ଦର୍ଶନ କଲେ । ଶସ୍ତ୍ରଶକ୍ତିର ନାୟକ ରାମ ଏଠି ଅଗ୍ରଜ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ସହିତ କେବେ କେବେ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ, କେବେ କେବେ କିଛି ମାସ ରହିଥିଲେ ।