ସୀତା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ବୀର, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ଯେଉଁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଅନ୍ୟାୟ କିମ୍ବା ଅପରାଧ କରନ୍ତିନି, ସେମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରୋଶ ବା ଦ୍ୱେଷ ଛାଡ଼ି ମାରିଦେବାକୁ ଏହି ସଂସାର କେବେ ମନେ ପସନ୍ଦ କରିବନି। କ୍ଷତ୍ରିୟ ବୀରମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିୟମିତ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଭାବେ ଅରଣ୍ୟରେ ରହିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି—ଧନୁଷ ଧରି ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା। କ୍ଷତ୍ରିୟର ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅରଣ୍ୟ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଓ ତପସ୍ୟା—ଏସବୁ ଆମେ ଏଠି ଏକାଠି କରି ଦେଇଛୁ; ଏହି ଦେଶର ନିୟମକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉ। ଶସ୍ତ୍ର ଚାଳନା କରିଲେ ମନ ଅଶୁଦ୍ଧ ଓ ନିମ୍ନ ହୁଏ; ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିବ, ସେତେବେଳେ ପୁଣି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରିବ। ଯଦି ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ଋଷି ପରି ତପସ୍ୟା କର, ତେବେ ମୋ ଶ୍ୱଶୁର ଓ ଶ୍ୱଶ୍ରୁ ଙ୍କ ସହିତ ମୋର ଅନନ୍ତ ସ୍ନେହ ଥାନ୍ତା। ଧର୍ମରୁ ଧନ ଆସେ, ଧର୍ମରୁ ଆନନ୍ଦ ଆସେ; ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସବୁକିଛି ମିଳେ—ଏହି ସଂସାର ଧର୍ମ ଉପରେ ଭିତ୍ତି କରି ରହିଛି। ଶ୍ରମ ଓ ଅନୁଶାସନ ଦ୍ୱାରା ନିପୁଣତାରେ ଧର୍ମ ଲାଭ କରାଯାଏ; ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା କେବେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେନି। ଏଠି ଅରଣ୍ୟରେ ତୁମେ ସଦା ମନକୁ ଶୁଦ୍ଧ ରଖ, ମୃଦୁ ଭାବ ରଖି ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର; ତୁମେ ସବୁକିଛି ଜାଣ, ତିନି ଲୋକର ସତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଖରେ ଅଛି। ଏହି ଦୁଃଖ ମୋ ପ୍ରତି ଏକ ଅସ୍ଥିର ନାରୀ ଭାବ ଦ୍ୱାରା ଆସିଛି; ତୁମକୁ ଧର୍ମ ଶିଖେଇବାକୁ କିଏ ଯୋଗ୍ୟ? ତୁମେ ତୁମ ଭାଇ ସହିତ ଯାହା ଭଲ ଲାଗେ, ତାହା କର, ଦେରି କରନି।” ଏପରି ଭାବେ ସୀତା ଆପଣଙ୍କର ମନର କଥା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ଉପଦେଶ ସୀତା ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ଦେଲେ। ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରାମ, ଜାନକୀଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମହିଳେ, ତୁମେ ଯେଉଁ କଥା କହିଛ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଉପକାରକ, ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ, ଉଚିତ ଓ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଉତ୍ତମ କୁଳର ଲକ୍ଷଣ। ମୁଁ କଣ କହିବି, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଛ—'କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧନୁଷ ଧରେ, ଯାହାଁ ଦୁଃଖର ଦାବି ଉଠିବାକୁ ଦିଅନାହିଁ'। ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର ଯେଉଁ ଦୁଃଖିତ ଋଷିମାନେ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସି ମୋତେ ରକ୍ଷା ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ ଅରଣ୍ୟରେ ରହି, କନ୍ଦମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସୁଖ ପାଉନାହାନ୍ତି। ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେ ମାନବ ମାଂସ ଖାଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ଏବଂ କ୍ରୂର; ସେମାନେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର ତପସ୍ୱୀମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ଏହି ଦ୍ୱିଜମାନେ ମୋତେ କହିଲେ, ‘ଆମେ ତୁମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଛୁ।’ ସେମାନଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ନମ୍ରତାରେ କହିଲି, ‘ମୋପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତୁ; ଏହା ମୋର ଭିତରେ ଗଭୀର ଲଜ୍ଜା।’ ତାଙ୍କୁ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଇ, ମୁଁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲି, ‘ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?’ ସେମାନେ ମୋତେ କହିଲେ, “ହେ ରାମ, ଆମେ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ; ତୁମେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ବିଶେଷ କରି ହବନ ଓ ପୂଜାର ଦିନରେ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ମାଂସାଶୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଆମକୁ ଉତ୍ତାପ ଦେଉଛନ୍ତି। ଆମେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେ ଆମକୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରନ୍ତି। ତୁମେ ଆମର ପ୍ରଧାନ ଆଶ୍ରୟ। ଆମେ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଏହି ରାତିର ଚରାଚର ରାକ୍ଷସମାନେ ନାଶ କରିପାରିବା, କିନ୍ତୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅର୍ଜିତ ତପସ୍ୟା ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ। ତପସ୍ୟା ସଦା ବିପଦରେ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ। ଏହି କାରଣରୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଖାଇଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଶାପ ଦେଉନାହିଁ। ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର ଏହି ତପସ୍ୱୀମାନେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ, ତୁମେ ତୁମ ଭାଇ ସହିତ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର; ଆମେ ତୁମ ରକ୍ଷା ଅଧୀନ ଅଛୁ।” “ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ଏବଂ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର ଋଷିମାନେ ପାଇଁ ମୁଁ ଯାହା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛି, ତାହା ଜୀବନରେ ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବି ନାହିଁ। ମୋ ପାଇଁ ଏହି ଏକ ମହାତ୍ମ ସତ୍ୟ ଯେ, ମୁଁ ଋଷିମାନେ ପ୍ରତି ଅନ୍ୟଥା କରିପାରିବି ନାହିଁ। ମୁଁ ଆପଣ ଜୀବନ, କିମ୍ବା ତୁମକୁ, କିମ୍ବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଦିଆ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କେବେ ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବି ନାହିଁ। ଏହିକାରଣରୁ ମୋତେ ନିଶ୍ଚୟ ତପସ୍ୱୀମାନେ କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏହି କଥା ଯଦି ମୁଁ ନ କହିଥାନ୍ତି ମଧ୍ୟ, ପୁଣି କେମିତି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିପାରିବି? ସ୍ନେହ ଓ ମିତ୍ରତାରୁ ତୁମେ ଏହି କଥା କହିଛ। ମୁଁ ତୁମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ; ଯେଉଁଠି ଯୋଗ୍ୟତା ନାହିଁ, ସେଠି ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ। ଏହା ତୁମ ଉତ୍ତମ କୁଳକୁ ଯଥାଯଥି ଅନୁରୂପ। ତୁମେ ମୋର ଧର୍ମସଂଗିନୀ, ମୋ ଜୀବନରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ।” ଏପରି ଭାବେ ରାମ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ। ତାପରେ ମିଥିଲାର ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ସୀତାଙ୍କୁ ସହ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ, ମହାତ୍ମା ରାମ ଧନୁଷ ଧରି ମନୋହର ଆଶ୍ରମଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଇଲେ। ଏଠାରେ ଏଗାର ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏଠି ରାମ ସାମ୍ନାରେ, ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୀତା ଏବଂ ପଛରେ ଧନୁଷଧାରୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଥିଲେ। ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପାହାଡ଼ିଆ ଶିଳା, ଅରଣ୍ୟ, ମନୋହର ନଦୀ ଦେଖି ସୀତା ସହିତ ଆଗେ ବଢ଼ି ଚାଲିଲେ। ସେମାନେ ନଦୀ କୂଳରେ ହଁସ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଦେଖିଲେ, ହ୍ରଦ ଜଳରେ ପଦ୍ମ ଏବଂ ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ସେମାନେ ମଦୋନ୍ମତ ଏବଂ ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ହରିଣ ଦଳ, ମହିଷ, ବନ ଶୁଅର, ଗଛ ଉପରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହାତୀ ଦେଖିଲେ। ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଚାଲିବା ପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ହେଉଥିବାବେଳେ ସେମାନେ ଦଶ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ହ୍ରଦ ଦେଖିଲେ। ଏହି ହ୍ରଦ ପଦ୍ମ ଓ କମଳରେ ଭରିଥିଲା, ହାତୀ ଦଳରେ ସୁଶୋଭିତ, କଞ୍ଚୀଳ, ହଁସ, କଦମ୍ବ ପକ୍ଷୀ ଏବଂ ଅନେକ ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ସେଠାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳ ଭିତରେ ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟୟନ୍ତ୍ରର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ, କିନ୍ତୁ କାହାକୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ଏହା ଦେଖି ରାମ ଏବଂ ରଥୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କୌତୁହଳ ହୋଇ, ଧର୍ମଭୃତ୍ ନାମକ ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।