ଏହି ଘଟଣା ଦଣ୍ଡକା ଅରଣ୍ୟରେ ଘଟିଛି, ଯେଉଁଠି ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଉଣ୍ଡ ସହିତ ଅବସ୍ଥିତ। ଏଠାରେ ସୀତା ରାମଙ୍କୁ ଏକ ଉପଦେଶ ଦେଇ କହିଛନ୍ତି, “ହେ ରାଘବ, ତୁମେ କେବେ ଅନ୍ୟର ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଉପେକ୍ଷା କରିନାହାନ୍ତି, କେବେ ଦ୍ରୁଷ୍ଟି ଦୟା କରିନାହାନ୍ତି, କେବେ ମିଛ କଥା କହିନାହାନ୍ତି। ତୁମେ ନିଜ ପତ୍ନୀ ପ୍ରତି ସଦା ଅନୁରକ୍ତ ରହୁଛ। ତୁମେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ପାଳନ କରୁଛ। ଏହି ସବୁ ଗୁଣ ସେଇ ଲୋକରେ ଥାଏ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ଜୟ ପାଇଛନ୍ତି; ମୁଁ ଜାଣିଛି ତୁମେ ଏହି ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ପାରଙ୍ଗତ।” ସୀତା ଆଉ କହିଛନ୍ତି, “ତୁମେ ଦଣ୍ଡକା ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାକୁ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଶପଥ ନେଇଛ। ଏହି ଲୋକ ଜାଣିଛି ତୁମେ ତୁମ ଭାଉଣ୍ଡ ସହିତ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ନେଇ ଦଣ୍ଡକା ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇଛ। ତୁମେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ମୋ ମନ ଭୟ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଭରିଗଲା। ମୁଁ ଭାବୁଛି, ତୁମ ଯାତ୍ରା କିପରି ଉପକୃତିକର ହେବ। ମୁଁ ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ, ତୁମେ ଶୁଣ; ଏହି ଦଣ୍ଡକା ଅରଣ୍ୟରେ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ନେଇ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ତୁମେ ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନେଙ୍କୁ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟାୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ପାଇଁ ଧନୁଷ ଅଗ୍ନିର ଇନ୍ଦନ ସମାନ; ଏହା ନିକଟରେ ଥିଲେ ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହ ବଢ଼ିଯାଏ।" ସୀତା ଏକ ପୁରାତନ ଘଟଣା କଥା କହିଛନ୍ତି, "ଏକ ସତ୍ୟ, ଶୁଚି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ତପସ୍ବୀ ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ବିଘ୍ନ କରିବାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟର ରୂପ ଧରି ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ, ଏକ କ୍ଷୁର ଦେଇ ଗଲେ। ତପସ୍ବୀ ସେଇ କ୍ଷୁରକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଯେଉଁଠି ଯାଇଥିଲେ ମୂଳ ଫଳ ଚୟନ କରିବାକୁ, ସେ କ୍ଷୁରକୁ ସାଥି ନେଇଯାଇଥିଲେ। ଏଭଳି ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିବାରେ ତାଙ୍କ ମନ ଦୁଷ୍ଟ ହେଇଗଲା, ତପସ୍ୟା ଛାଡ଼ି ହିଂସା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଧର୍ମ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହେଇ ନରକକୁ ଗଲେ।" ସୀତା ରାମଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ କହିଛନ୍ତି, "ମୁଁ ଭଲପାଇବା ଓ ଆଦରରେ ଏହି ସ୍ମରଣ ଦେଉଛି, ଧନୁଷ ଧାରଣ କରି ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଦଣ୍ଡକାରେ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ ଓ ଦ୍ୱେଷ ବିନା ମାରିବାକୁ ଲୋକ ସମ୍ମତି ଦେବେ ନାହିଁ। ଅରଣ୍ୟରେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ପାଇଁ ଧନୁଷର ଏକମାତ୍ର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି—ଦୁଃଖିତମାନେଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା। ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଅରଣ୍ୟ, କ୍ଷତ୍ରିୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟା—ଏହା ସବୁ ଆମେ ମିଶାଇ ଦେଇଛୁ; ଦେଶର ନୀତିକୁ ମାନିବା ଉଚିତ। ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଲେ ମନ ଅଶୁଦ୍ଧ ଓ ନିମ୍ନ ହେଇଯାଏ; ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିଲେ ତୁମେ ପୁନି କ୍ଷତ୍ରିୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରିବ।" ସୀତା ଆଉ କହିଛନ୍ତି, “ଧର୍ମରୁ ଧନ ମିଳେ, ଧର୍ମରୁ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ; ଧର୍ମରୁ ସବୁ ମିଳେ—ଏହି ଜଗତ ଧର୍ମରେ ଆଧାରିତ। ନିଜକୁ ଶାସନ ଓ ପ୍ରयାସରେ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଆସେ; ଆନନ୍ଦ ଭୋଗରୁ ନାହିଁ। ତୁମେ ସଦା ମନକୁ ଶୁଦ୍ଧ ରଖ, ଏହି ତପୋବନରେ ଧର୍ମ ପାଳନ କର; ତୁମେ ତିନି ଜଗତର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିଛ। ଏହି ଉପଦେଶ ମୋତେ ଏକ ମହିଳାର ଚଞ୍ଚଳତାରୁ ଆସିଛି; କିଏ ତୁମକୁ ଧର୍ମ ଶିଖାଇପାରିବ? ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ଭାଉଣ୍ଡ ମିଳି ଯାହା ଭଲ ଲାଗେ, ତାହା କର।” ଏଉଁପରେ ଦଶମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ସୀତାଙ୍କର ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ରାମ, ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ, ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଇ କହିଛନ୍ତି, “ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ଏହା ଉପକୃତିକର, ଭଲପାଇବାରେ ଭରିଛି, ଏକ ଉତ୍ତମ କୁଳର ନାରୀ ଏବଂ ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ମହିଳା ପାଇଁ ଯଥାୟ। ମୁଁ କଣ କହିବି, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଏହି କଥା କହିଛ—‘ଧନୁଷ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଛି, ଯେଉଁଠି ଦୁଃଖର ଚିତ୍କାର ଉପଜିବା ନାହିଁ।’” ରାମ ଆଉ କହିଛନ୍ତି, “ଦଣ୍ଡକା ଅରଣ୍ୟର ଋଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ, ମୋ ନିକଟକୁ ଆସି ଆଶ୍ରୟ ଚାହିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଋତୁଅନୁସାରେ ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଭୋଗ କରୁଥିବା, ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କର ଅନ୍ୟାୟ ଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦ ପାଇନାହାନ୍ତି। ଏହି କ୍ରୂର ରାକ୍ଷସମାନେ ମାନବ ମାଂସ ଭୋଗ କରି, ତପସ୍ବୀମାନେଙ୍କୁ ଭକ୍ଷିତ କରୁଛନ୍ତି। ତପସ୍ବୀମାନେ ମୋତେ କହିଛନ୍ତି, ‘ଆମେ ତୁମ ଉପରେ ଭରସା କରୁଛୁ।’ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଏହି ମୂଳ୍ୟବୋଧରେ ଉତ୍ତର ଦେଇଛି, ‘ତୁମେ ମୋପାଇଁ ଦୟା କର; ଏହି ମୋ ଲଜ୍ଜାର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି।’" “ଏପରି ତପସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋ ନିକଟକୁ ଆସିଥିଲେ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲି, ‘ମୁଁ କଣ କରିବି?’ ସେମାନେ କହିଛନ୍ତି, ‘ହେ ରାମ, ଆମେ ଅତି ଦୁଃଖିତ; ତୁମେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ବିଶେଷ କରି ଯଜ୍ଞ ଓ ପୂଜା ଦିନରେ, ହେ ନିର୍ମଳ, ଆମେ ତୁମ ରକ୍ଷା ଚାହୁଛୁ।’” ଏଭଳି ଓଡ଼ିଆରେ ଦଣ୍ଡକା ଅରଣ୍ୟର ଏହି ପବିତ୍ର ଆଲୋଚନା ଓ ଉପଦେଶ ଉତ୍ତର-ପ୍ରତିଉତ୍ତର ରୂପରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।