ଉତ୍ତମ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା ଦୁଇ ଭାଇ, ମହା ଋଷିଙ୍କର ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଧନୁଷ ଓ କଟାର ନେଇ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏହି ଉତ୍ସର୍ଗ ଦୃଶ୍ୟ ପରେ, ନବମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କର ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସୀତା ହୃଦୟରୁ ଭରିଥିବା ସ୍ନେହ ଓ ଆଦର ଭରିତ ଶବ୍ଦରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ। ସୀତା ରାମଙ୍କୁ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, "ଏକ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରକାରରେ ବଡ଼ ଅଧର୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଆକାଂକ୍ଷା ଓ ତାହା ପରି ଅନ୍ୟ ଅପସନ୍ଦରୁ ଦୂର ରହିଲେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଆକାଂକ୍ଷାରୁ ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ତାହାରେ ମିଥ୍ୟା କଥା ଏକା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ଏହାରୁ ଅଧିକ ଭାରି। ଶତ୍ରୁତା କିମ୍ବା କ୍ରୂରତା ନଥିବା ଦିନେ ଅନ୍ୟର ଜନାନୀଙ୍କୁ ଉପେକ୍ଷା କରିବା ଓ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବା, ଏହି କୌଣସି ଦୁଷ୍କର୍ମ ତୁମେ କରିନାହାଁ, ଓ ରାଘବ, ଏହା କେବେ ଘଟିବି ନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ଜନାନୀ ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷା ଯାହା ଧର୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ଏହା କେବେ ତୁମେ ଅନୁଭବ କରିନାହାଁ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ରାଜା କହନ୍ତି। ରାମ, ତୁମ ମନରେ ଏପରି କୌଣସି କଳ୍ପନା ନାହିଁ; ତୁମେ ସଦା ନିଜ ଜନାନୀ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାଶୀଳ। ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ ଓ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବାରେ ତୁମେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ; ତୁମେ ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼। ଏହି ସବୁ କୌଣସି ଭଳି ବ୍ୟକ୍ତି ଅନୁଭବ କରିପାରିବେ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଛନ୍ତି; ତୁମର ନିୟମ ଓ ଉତ୍ତମ ଆକୃତିକୁ ମୁଁ ଜାଣେ। ତୁମେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛ, ଦଣ୍ଡକା ଅରଣ୍ୟରେ ନିବାସ କରୁଥିବା ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଓ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବା। ଏହି ଯୋଗ୍ୟତା ଦ୍ୱାରା, ତୁମେ ଏହି ଦଣ୍ଡକା ଅରଣ୍ୟ ପାଇଁ ଧନୁଷ ବାଣ ନେଇ ଭାଇ ସହିତ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଇଛ। ତୁମେ ଚାଲିଯିବାକୁ ଦେଖି, ମୋ ମନ ଚିନ୍ତାରେ ଭରିଗଲା; ତୁମ ଯାତ୍ରା ଉପରେ ଭାବି, କଣ ମନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇପାରିବି ଭାବୁଛି। ମୁଁ ତୁମର ଦଣ୍ଡକା ଯାତ୍ରାରେ କୌଣସି ଆନନ୍ଦ ନୁହେଁ, ଏହାର କାରଣ କହିବି—ଶୁଣ। ତୁମେ ଧନୁଷ ବାଣ ନେଇ ଭାଇ ସହିତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଉଛ; ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନେ ଦେଖି, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ବାଣ ବ୍ୟବହାର କରିବେ ନାହିଁ। କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ପାଇଁ ଧନୁଷ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଜଳାଣା ଭଳି; ଏହା ନିକଟରେ ରହିଲେ ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହ ବଢ଼ିଯାଏ। ପୂର୍ବେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ, ଶୁଦ୍ଧ ତପସ୍ବୀ ଏକ ପବିତ୍ର ଅରଣ୍ୟରେ ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ସହିତ ଅନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ବାଧା ଦେବାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଶଚୀଙ୍କ ନାଥ, ଯୋଦ୍ଧା ରୂପେ ତଳୱାର ନେଇ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ। ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ତଳୱାର ରଖାଗଲା; ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦେଇ ତପସ୍ବୀ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ରହିଲେ। ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ମିଳିବା ପରେ, ସେ ତଳୱାର ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁଡ଼ିଘୁଡ଼ି ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ଆଣିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ସେ ତଳୱାର ନେଇ ଯାଉଥିଲେ। ସଦା ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଚାଲିଥିଲେ, ତପସ୍ବୀ ଦିନକ୍ରମେ ଦ୍ରୂତ ଭାବରେ କ୍ରୂର ଅଭିମୂଖ ହେଲେ, ତପସ୍ୟାରୁ ଦୂର ହେଲେ। ଅନ୍ୟାୟରେ ଲିନ ହୋଇ, ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ ନିର୍ମାନ୍ୟ ହେଇ, ସେ ତପସ୍ବୀ ଅସ୍ତ୍ରର ସଂଗରୁ ନରକକୁ ଗଲେ। ଏହି ଭଳି ଘଟଣା ପୂର୍ବେ ହୋଇଥିଲା, ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାରର କାରଣ ଏହି ଭଳି; ଅଗ୍ନି ଭଳି, ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାରର ମୂଳ କାରଣ ଅଛି। ସ୍ନେହ ଓ ଆଦରରୁ ମୁଁ ଏହି ସମ୍ମର୍ଥନ ଓ ଉପଦେଶ ଦେଉଛି: ଧନୁଷ ଧାରଣ କରିଥିଲେ କେବେ ଏହିପରି କରିବେ ନାହିଁ। ଦଣ୍ଡକାରେ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ବିନା ଦ୍ୱେଷ ଓ ଦୋଷ, ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ, ମହାବୀର, ଏହା ଜଗତରେ ମନ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ। ଅରଣ୍ୟରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ସଂୟମ ରଖି ଧନୁଷ ନେଇ ଏକ ଦାୟିତ୍ୱ ଅଛି: ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା। ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଅରଣ୍ୟ, କ୍ଷତ୍ରିୟର ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ତପସ୍ୟା, ଏହା ସବୁ ଆମେ ମିଶି ଦେଇଛୁ; ଦେଶର ନୀତିକୁ ମାନିବା ଉଚିତ। ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାରରୁ ମନ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଅଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ; ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିଲେ, ତୁମେ ପୁନଃ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଦାୟିତ୍ୱ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିପାରିବ। ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ତପସ୍ବୀ ଭଳି ଦିନ କାଟିଲେ, ଶ୍ୱଶୁର ଓ ଶ୍ୱଶୁରୀଙ୍କ ସହିତ ଅନନ୍ତ ସ୍ନେହ ରହେ। ଧର୍ମରୁ ଧନ ଆସେ, ଧର୍ମରୁ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ; ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସବୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ—ଏହି ଜଗତ ଧର୍ମ ଉପରେ ଉପସ୍ଥିତ। ବିଭିନ୍ନ ନିୟମ ଓ ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା ଜଣେ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗରୁ ମିଳେ ନାହିଁ। ସଦା ମନକୁ ଶୁଦ୍ଧ ରଖ, ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଏହି ତପସ୍ୟା ଅରଣ୍ୟରେ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର; ତୁମେ ତିନି ଲୋକର ସତ୍ୟ ଜାଣିଛ। ଏହା ମୋ ପାଖକୁ ନାରୀ ଚଞ୍ଚଳତା ଦ୍ୱାରା ଆସିଛି; କିଏ ତୁମକୁ ଧର୍ମ ଶିଖାଇପାରିବ? ଭାଇ ସହିତ ମନ୍ତ୍ରଣା କର, ଯାହା ତୁମକୁ ଭଲ ଲାଗେ ତାହା କର। ଏବେ ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ସୀତା, ବୈଦେହୀ, ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଭରିତ ଏହି ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ, ଜାନକୀଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। "ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ମହିଳା, ଏହା ଉପକାରକ; ଏହି ଶବ୍ଦ ସ୍ନେହ ଭରିତ, ଉଚିତ, ଏକ ଉତ୍ତମ କୁଳର ଓ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଜନକ କନ୍ୟା ପାଇଁ ଯଥାଯଥ। ମୁଁ କଣ କହିବି, ଏହି ଶବ୍ଦ ତୁମେ ନିଜେ କହିଛ: 'ଧନୁଷ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ବିପଦ ଚିତ୍କାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉନି।' ଦଣ୍ଡକା ଅରଣ୍ୟର ଋଷିମାନେ, ନିଷ୍ଠାଶୀଳ, ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି, ମୋ ନିକଟକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ମୁଁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛି। ଅରଣ୍ୟରେ ଋତୁ ଅନୁସାରେ ବାସ କରି, କନ୍ଦ ଓ ଫଳ ଖାଇ, ତାଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସମାନେର କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦ ମିଳୁନି, ଓ ଭୟଭିତ ମହିଳା।" ଏହିପରି, ସୀତାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଓ ରାମଙ୍କ ଉତ୍ତର ମଧୁର ଭାବରେ ଅରଣ୍ୟ ଯାତ୍ରାରେ ଚାଲିଥିଲେ।