ଯେତେବେଳେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ମହାମୁନିଙ୍କ ଚରଣ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ, ସେଇ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଉଠେଇଲେ, ଆଦର ଓ ସ୍ନେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଏହିପରି ମଧୁର କଥା କହିଲେ— “ହେ ରାମ, ସୌମିତ୍ରି ଓ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ତୁମେ ନିର୍ଭୟରେ ତୁମ ପଥରେ ଯାଉ। ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ନିବାସ କରୁଥିବା ତାପସମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖ। ସେଠି ତପସ୍ୟାରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ମୁନିମାନେ ବସୁଛନ୍ତି। ତୁମେ ସେଠି ରସାଳ ଫଳ ଓ କନ୍ଦମୂଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟବି, ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ବୃକ୍ଷ, ମୃଗମାନଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡ ଓ ଶାନ୍ତ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦଳ ଦେଖିବ। ତୁମେ ଲୋଟସ ଫୁଲର ଗୁଛରେ ଭରିଥିବା ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳ ଓ ତାହାରେ ଖେଳୁଥିବା ଜଳପକ୍ଷୀ ଦେଖିବ। ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦୃଶ୍ୟ, ଝରଣା ଓ ମୟୂର ଚିତ୍କାରରେ ଗଞ୍ଜାଇଥିବା ଅଟବି ଦେଖିବ। ଏବେ ଯାଅ, ବାଳକ; ସୌମିତ୍ରି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଯାଅ। ଏସବୁ ଦେଖି ତୁମେ ପୁଣି ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଅ।" ମୁନିଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ପରେ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ 'ଏହିପରି ହେବ' ବୋଲି ନମ୍ରତାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ଓ ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ବିଦାୟ ନେଲେ। ସୀତା, ତାଙ୍କ ଆଳୋକିକ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ଦୁଇଭାଇଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଚମତ୍କାରିକ ତୁଣୀ, ଧନୁଷ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ତଳୱାର ଦେଲେ। ତୁଣୀ ଧାରି, ଧନୁଷ ଉଠାଉଥିବା ସବ୍ଦରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ, ମୁନିଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ଧନୁଷ ଓ ତଳୱାର ଧାରି, ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ଏହାପରେ ଏକ ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ, ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ଚାଲିଗଲେ। ଏବେ ସୀତା, ହୃଦୟରେ ସ୍ନେହ ଓ ଆଦରରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଉପାୟରେ ମହାଅଧର୍ମ ହାସଲ ହୋଇଯାଏ; ଏବଂ ଦେହ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦମନ କଲେ ଅଶୁଭ ଫଳରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଚାହାଣାରୁ ତିନୋଟି ଦୁଃଖ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ତା’ମଧ୍ୟରେ ମିଛ କଥା ସବୁଠାରୁ ଭୟଙ୍କର, ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ତାହା ପାଇଁ ଅଧିକ ଭାରୀ। ଶତ୍ରୁତା ବା କ୍ରୂରତା ବିନା, ପରସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଆସ୍ତାନ କରିବା ଓ ମିଥ୍ୟା କଥା— ଏହିଗୁଡ଼ିକ କେବେ ତୁମେ କରିନାହାଁ, ରାଘବ। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାରୀପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଧର୍ମକୁ ନଶ୍ଟ କରେ— ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କେବେ ତୁମେ କରିନାହାଁ, ଏହା ତୁମେ ଚିରକାଳ ରଖିନାହାଁ। ତୁମ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କିଛି ଚିନ୍ତା ନାହିଁ, ରାମ; ତୁମେ ସଦା ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀପ୍ରତି ଏକନିଷ୍ଠ। ତୁମେ ଧର୍ମିକ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନିଥିବା; ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟ ଦୁହିଁ ତୁମେ ବିସ୍ୱସ୍ଥାପିତ। ଏହି ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ସେମାନେ ପାରିବେ, ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଛନ୍ତି; ତୁମ ଆତ୍ମସଂଯମ ମୁଁ ଜାଣେଇଛି, ଶୁଭଦର୍ଶନ।" "ତୁମେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ତାପସମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛ; ଏହିପାଇଁ ତୁମେ ଧନୁଷବାଣ ଧାରି ଭାଇ ସହ ଦଣ୍ଡକାକୁ ଯାଉଛ। ତୁମେ ଯିବାକୁ ଦେଖି ମୋ ମନ ଚିନ୍ତାରେ ଭରିଯାଇଛି; ତୁମ ପ୍ରସ୍ଥାନ ଭାବି, କଣ ଉପକୃତିକର ହେବ ତାହା ଭାବୁଛି। ତୁମେ ଦଣ୍ଡକାକୁ ଯିବାରେ ମୋର କୌଣସି ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ; କାହିଁକି ତାହା ମୁଁ କହିବି— ମୋ କଥା ଶୁଣ। ତୁମେ ଧନୁଷବାଣ ଧାରି, ଭାଇ ସହିତ ଅଟବିକୁ ଗଲେ; ଅଟବିବାସୀମାନେ ଦେଖି, କୌଣସି ଅନ୍ୟାୟରେ ତୁମେ ତୁମ ବାଣ ବ୍ୟବହାର କରିନାହଁ। କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ପାଇଁ ଧନୁଷ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଇଂଧନ ସମାନ; ଏହା ହାତରେ ଥିଲେ ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହ ବଢ଼ିଯାଏ।" "ପୂର୍ବେ ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ପବିତ୍ର ତାପସ ଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମୃଗପକ୍ଷୀ ଦେଖି ତିନି ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ବିଘ୍ନ କରିବାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଶଚୀପତି, ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ ଓ ତଳୱାର ଦେଲେ। ସେ ତଳୱାର ଆଶ୍ରମରେ ରଖାଗଲା; ତାପସ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ରହି ତାହା ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ମିଳିବା ପରେ, ସେ ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ମନସ୍ଥ କଲେ; ଅଟବିରେ ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ ସେ ତଳୱାରକୁ ସଦା ସହରେ ରଖୁଥିଲେ। ଏଭଳି ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ତାପସ କ୍ରମେ କ୍ରୂର ହେଉଥିଲେ, ତପସ୍ୟାରୁ ଅଲଗା ହେଇଗଲେ। ପରେ, ଅଧର୍ମରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ଅସ୍ତ୍ରସଙ୍ଗରେ ସେ ନରକକୁ ଯାଇଲେ। ଏହିପରି ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର ପୂର୍ବରୁ ଘଟିଥିଲା; ଅଗ୍ନି ପରି ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାରର ମୂଳ କାରଣ ଅଛି।" "ସ୍ନେହ ଓ ଗଭୀର ଆଦରରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଉପଦେଶ ଦେଉଛି: ଧନୁଷ ଧାରିଥିବା ବେଳେ ଏପରି କଦାପି କରିନାହଁ। ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ଥିବା ଦୋଷହୀନ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଲୋକ ସ୍ୱୀକାର କରିବେ ନାହିଁ। କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଅଟବିରେ ଆତ୍ମସଂଯମ ରଖି, ଧନୁଷ ଧାରଣ କରି, କେବଳ ପୀଡିତମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଏକମାତ୍ର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। କେଉଁଠି ଅସ୍ତ୍ର, କେଉଁଠି ଅଟବି? କେଉଁଠି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ, କେଉଁଠି ତପସ୍ୟା? ଏହି ସବୁ ଆମେ ମିଶାଇ ଦେଇଛୁ; ଦେଶର ନୀତିକୁ ଗୌରବ ଦିଅ। ଅସ୍ତ୍ର ଅଭ୍ୟାସରୁ ମନ ମଳିନ ଓ ଅଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ଆଉ ତୁମେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିଲେ ପୁଣି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ଲିନ ହେବ। ଯଦି ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ତପସ୍ୱୀ ହେଉଥାନ୍ତି, ତେବେ ମୋ ଶ୍ୱଶୁର ଓ ଶ୍ୱଶ୍ୱା ଙ୍କ ସହିତ ଅନନ୍ତ ସ୍ନେହ ରହିଥାନ୍ତା।" ଏଭଳି ଭାବେ ସୀତା ରାମଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ତାଙ୍କ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠା ଓ ଆତ୍ମସଂଯମର ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର ଓ ତାହାର ଫଳ ନେଇ ଆପ୍ତ ଓ ମୃଦୁ କଥାରେ ତାଙ୍କୁ ସଚେତନ କଲେ।