ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନ ପାଇ ରାତିଟିଏ କାଟିଲେ । ପ୍ରଭାତ ହେଉଥିବାବେଳେ ସେମାନେ ଜାଗିଲେ । ରାଘବ ରାମ, ତାଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ, ପଦ୍ମଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧି ଭରା ଶୀତଳ ଜଳରେ ଶୁଧ୍ଧିକ୍ରିୟା କଲେ । ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ତପସ୍ବୀ ନିବାସ କରନ୍ତି, ସୀତା, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପ୍ରଭାତ ବେଳେ ଯଥାବିଧି ଅଗ୍ନି ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଉପାସନା କଲେ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହେବାର ଅନୁଭୂତି କଲେ ଏବଂ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ— “ମୁନିବର, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନ ଓ ଆଦର ପାଇଛୁ । ଏବେ ଆମେ ଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, କାରଣ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଆମକୁ ଡାକୁଛନ୍ତି । ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ନିବାସ କରୁଥିବା ଶୁଧ୍ଧାଚାରୀ ଋଷିମାନେଙ୍କ ଆଶ୍ରମଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଆମେ ଉତ୍ସୁକ । ଏଠାରୁ ଯାଇବା ପୂର୍ବରୁ ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତି ଚାହୁଁଛୁ ।” ଏପରି କହି, ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ମୁନିଙ୍କ ପାଦସ୍ପର୍ଶ କଲେ । ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁନି ସେମାନେଁକୁ ଉଠାଇ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସ୍ନେହପୂର୍ବକ କହିଲେ— “ରାମ, ତୁମେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ସହିତ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଯାଉ । ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର ତପସ୍ବୀମାନେ ନିବାସ କରୁଥିବା ଆଶ୍ରମ ଦେଖ । ସେଠାରେ ଅନେକ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଥିବା ଜଙ୍ଗଲ, ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ରହିଛନ୍ତି । ଜଳ ଭରା ପୋଖରୀ ଓ ହ୍ରଦ ଦେଖିବୁ, ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ତାହାରେ ଖେଳିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ । ମନୋହର ଦୃଶ୍ୟ, ପାହାଡ଼ ଝରଣା, ଚିତ୍ରାଣ୍ଡ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ମୟୂର ରବି ସେଠାରେ ଶୁଣିବୁ । ଯାଅ, ବାଳକ; ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଯାଅ । ଏସବୁ ଦେଖି ଆଉଥରେ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଯିବାକୁ ଭୁଲିବେ ନାହିଁ ।” ମୁନିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ, ମୁନିଙ୍କ ଚାରିପଟି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ସୀତା ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୁଣୀ, ଧନୁଷ ଓ ଚମକୁଥିବା ତଳୱାର ଦେଲେ । ଦୁଇ ଭାଇ ତୁଣୀ ବାନ୍ଧି, ଧନୁଷ ଧରି, ଗର୍ଜନ ସଦୃଶ ଧ୍ୱନି କରି ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ିଲେ । ସୁନ୍ଦର ଆକୃତି ଧାରୀ, ମହାମୁନିଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ଧନୁଷ ତଳୱାର ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଆଗେ ବଢ଼ିଗଲେ । ଏହିପରି ଭାବେ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ରାମ ତାଙ୍କ ପରିବାର ସହ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ଏବେ, ସୀତା ଭାବୁକ କଣ୍ଠରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ— “ବହୁତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଉପାୟରେ ଅଧର୍ମ ହେବାରୁ ଲୋକ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି; ଇଚ୍ଛା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଷ୍କର୍ମରୁ ଦୂର ରହିଲେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ । ଇଚ୍ଛାରୁ ତିନି ପ୍ରକାରର ଦୁଃଖ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ତାହାରେ ମିଥ୍ୟା କଥା ସବୁଠୁ ଭୟଙ୍କର, ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ବି ଏହା ପାଇଁ ଅଧିକ ଭାରୀ । ଦ୍ୱେଷ ବା କ୍ରୁରତା ନାହିଁ, ଅନ୍ୟ ଜନଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଅପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ବା ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବା— ଏଗୁଡ଼ିକ କେବେ ତୁମେ କରିନାହାଁ, ଏବଂ କେବେ କରିବେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ରାଘବ । ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଧର୍ମକୁ ନାଶ କରେ; ଏହା କେବେ ତୁମେ ଚିନ୍ତା କରିନାହାଁ । ତୁମ ମନରେ ଏପରି କିଛି ଚିନ୍ତା କେବେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏନି; ତୁମେ ସଦା ତୁମ ସ୍ୱପତ୍ନୀ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍ । ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସତ୍ୟବାନ୍ ଓ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନକାରୀ; ତୁମେ ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟର ଉତ୍ତମ ଉଦାହରଣ । ଏସବୁ କେବଳ ସେମାନେ ଭୋଗ କରିପାରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଛନ୍ତି; ମୁଁ ତୁମ ସ୍ୱନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଜାଣିଛି ।” ସୀତା ଆଉ କହିଲେ— “ତୁମେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କ ସଂହାର କରିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛ; ଏହିପାଇଁ ତୁମେ ଧନୁଷ ବାଣ ନେଇ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲା ବୋଲି ସମସ୍ତେ କହୁଛନ୍ତି । ତୁମେ ଯାଉଥିବାକୁ ଦେଖି ମୋ ମନ ଅତି ଅଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି; ତୁମ ପ୍ରସ୍ଥାନ ଭାବି ମୁଁ କ’ଣ ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ ହେବ ତାହା ଚିନ୍ତା କରୁଛି । ତୁମେ ଧନୁଷ ବାଣ ନେଇ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବା ମୋତେ ଖୁସି ଦେଉନାହିଁ; ମୁଁ କାହିଁକି ଏହା କହୁଛି, ଶୁଣ । ତୁମେ ଏପରି ଶସ୍ତ୍ର ଧରି ଯଦି ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଜନମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିବ, ତେବେ ତୁମ ବାଣ ତାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଚଳିବ ନାହିଁ ନିଶ୍ଚିତ କର । କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଧନୁଷ ଅଗ୍ନିର ଇଂଧନ ସମାନ; ଏହା ନିକଟରେ ଥିଲେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହ ବଢ଼ିଯାଏ ।” “ପୂର୍ବେ ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସତ୍ୟବାନ୍, ପବିତ୍ର ତପସ୍ବୀ ଏକ ପବିତ୍ର ଅରଣ୍ୟରେ ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ସହିତ ରହୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା କୁ ଅବରୋଧ କରିବାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଯୋଦ୍ଧା ରୂପେ ତଳୱାର ଧରି ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ । ସେଠାରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ତଳୱାର ରଖାଯାଇଥିଲା; ତାହା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ରଖି ତେଁ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେଲେ । ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ମିଳିବା ପରେ, ସେ ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ମନ ଲଗାଇଲେ; ଫଳ ଓ ମୂଳ ଆଣିବାକୁ ଯେଉଁଠି ଯିବେ, ସେଠି ତଳୱାର ନେଇଯାଉଥିଲେ । ଏପରି ଭାବେ ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ ରହି, ସେ ତପସ୍ୟାର ନିଷ୍ଠା ଛାଡ଼ି ଦ୍ରୁତେଇ କ୍ରୂର ଭାବ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ ।