ରାମଚନ୍ଦ୍ର, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଭୟାନକ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିବା ବହୁତ ଗଛ-ଗଛାଳି ଦେଖିବାକୁ ପାଇଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ପ୍ରଶାନ୍ତ ଏବଂ ନିର୍ଜନ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଚମର କଳାପରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ଥିଲା। ସେଠି ବସିଥିବା, ତପସ୍ୟାରେ ନିପୁଣ, ଶରୀରେ ତପଃଚିହ୍ନ ଓ ଧୂଳିରେ ଢାକା, ବିଶୁଦ୍ଧ ମୁନି ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କୁ ରାମ ଭକ୍ତିସହିତ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ, “ମୁଁ ରାମ, ମହାମୁନି, ଆପଣଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଆସିଛି। ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନୀ, ମହାବୀର, ମୋତେ କିଛି କହନ୍ତୁ।” ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁନି ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, “ରାମ, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସତ୍ୟର ପାଳକ, ତୁମେ ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛ, ଏହା ଏବେ ଏକ ନାଥଙ୍କ ରକ୍ଷାଧୀନ ହେଲା। ମୁଁ ତୁମ ଆଗମନ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲି, ଏଯାଁ ପୃଥିବୀ ଛାଡ଼ି ଦେବା ପରେ ମୁଁ ଦେବଲୋକକୁ ଯାଇନାହିଁ। ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ, ଚିତ୍ରକୂଟରେ ବାସ କରି, ଏଠାକୁ ଆସିଛ। ଏଠାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ। ସେ ମୋତେ କହିଥିଲେ, ମୋର ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଜିତିଛି। ଏହି ତପୋବନ, ଦେବ ଓ ଋଷିମାନେ ପୂଜିଥିବା, ମୁଁ ତପସ୍ୟାରେ ଅର୍ଜିତ କରିଛି—ମୋ ଅନୁଗ୍ରହରେ, ତୁମେ ଏଠି ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ବାସ କର।" ତପସ୍ୟାର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କୁ ରାମ ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଯେପରି ଉତ୍ତର ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେପରି କହିଲେ, “ମହାମୁନି, ମୁଁ ନିଜେ ଲୋକ ଜିତିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି, ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଆଶ୍ରମରେ ବାସ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଆପଣ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳେ ନିଷ୍ଠାବାନ; ଏହି କଥା ମୋତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶରଭଙ୍ଗ ଓ ଗୌତମ କହିଥିଲେ।” ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଲୋକପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁନି ଆନନ୍ଦରେ ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ, “ଏହି ଆଶ୍ରମ ଧାର୍ମିକ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ସଦା ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିଚଳିତ, ମୂଳ ଓ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ବଡ଼ ବଡ଼ ହରିଣ ଦଳ ଏଠାକୁ ଆସି, କେବଳ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ, କିଛି କ୍ଷତି ନ କରି, ଭୟ ବିନା ଚାଲିଯାନ୍ତି। ଏଠାରେ ହରିଣ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ରାମ ଧୃଢ଼ ହୋଇ ଧନୁଷ ଧରି କହିଲେ, “ମୁନିବର, ଏହି ହରିଣ ଦଳକୁ ମୁଁ ମାରିଦେବି। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ମୁଁ ସେମାନୋକୁ ହତ କରିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଯଦି ସେମାନଙ୍କୁ ଚିକିତ୍ସା କରିବେ, ତେବେ ଏଠାରେ ରହିବା ଦୁଃଖଦାୟକ। ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିପାରିବିନାହିଁ।” ଏହିପରି କହି, ରାମ ସନ୍ଧ୍ୟା ବନ୍ଦନା କଲେ। ସନ୍ଧ୍ୟା ବନ୍ଦନା ସମାପ୍ତ କରି, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ସୁନ୍ଦର ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ଆଶ୍ରମରେ ବାସ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। ରାତି ହେବା ପରେ, ମହାତ୍ମା ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ନିଜେ, ଦୁଇ ଭ୍ରାତାଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଓ ଭକ୍ତି ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟାନୁକୂଳ ପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ସତ୍କାର କଲେ। ଏହିପରି ଆଶ୍ରମରେ ରାତି କାଟି, ପ୍ରଭାତ ହେଲା। ରାମ ଓ ସୌମିତ୍ରି ସୂତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଉଠିଲେ। ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ରାମ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଉଠି, ପଦ୍ମଗନ୍ଧ ଶୀତଳ ଜଳରେ ଶୁଦ୍ଧି କଲେ। ତା’ପରେ ସେମାନେ ଏହି ତପସ୍ୟାଶ୍ରୟ ଅରଣ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଉପାସନା କଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୋଇ, ସେମାନେ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ, “ପୂଜ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କ ଆତିଥ୍ୟ ଓ ସମ୍ମାନରେ ଆମେ ସୁଖୀ ହେଲୁ। ଏବେ ଆମେ ଚାଲିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, କାରଣ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଆମକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଛନ୍ତି। ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ତପସ୍ବୀ ମୁନିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେବାକୁ ଆସିଛୁ।” ଏପରି କହି, ରାମ, ସୌମିତ୍ରି ଓ ସୀତା ମୁନିଙ୍କ ପାଦସ୍ପର୍ଶ କଲେ। ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ମହାମୁନି ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ, ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସ୍ନେହରେ କହିଲେ, “ରାମ, ସୌମିତ୍ରି ଓ ଛାୟାପରି ପଛୁଆ ସୀତା ସହିତ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଯାଅ। ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ତପସ୍ଵୀମାନେ ବାସ କରୁଥିବା ଶୁଭ୍ର ଆଶ୍ରମ ଦେଖ। ତୁମେ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଭରିତ ଅରଣ୍ୟ, ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହରିଣ ଦଳ, ଶାନ୍ତ ପକ୍ଷୀମାନେ, ଅନେକ ଝିଲିକ ଓ ଝରଣା, ମୟୂରର ଚିତ୍କାର ଶୁଣିପାରିବ। ସୌମିତ୍ରି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଯାଅ। ସମସ୍ତ ଦେଖି ଆଉଥରେ ଏଠାକୁ ଫେରିଅ।" ଏପରି ଶୁଣି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ “ଯଥାସ୍ତୁ” କହି, ମୁନିଙ୍କ ପରିକ୍ରମା କରି, ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସୀତା ତାଙ୍କୁ ଚମତ୍କାର ତୁଣୀ, ଧନୁଷ ଓ ତଳୱାର ଦେଇଲେ। ଦୁଇ ଭାଇ ତୁଣୀ ଧାରି, ଧନୁଷ ତାଣି, ଗମ୍ଭୀର ଶବ୍ଦ କରି, ଆଶ୍ରମରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ମୁନିଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ଧନୁଷ ଓ ତଳୱାର ଧରି, ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ।