ରଘୁବଂଶର ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସନ୍ତାନ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସଦା ସଙ୍ଗେ ରହି, ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ନିଜେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛରେ ଭରିଥିବା ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏକ ପ୍ରାୟ ଅଲଗା ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ଏକ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଚମ୍ପା ଓ ଚିର ଛାଲ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ସେଠାରେ ରାମ, ଦୀର୍ଘ କାଳର ତପସ୍ୟାରେ ନିୟତ ଏବଂ ତ୍ୟାଗର ଚିହ୍ନଧାରୀ ମହାତ୍ମା ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ—"ମୁଁ ରାମ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛି; ଏହିପରି ଧର୍ମଜ୍ଞ, ସତ୍ୟବାନ, ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ମହାର୍ଷି, ମୋ ସହ କଥା କହନ୍ତୁ।" ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ବାଗତ କରି କହିଲେ, "ହେ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ, ତୁମେ ଏଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛ; ଏହି ଆଶ୍ରମ ଏବେ ତୁମ ରକ୍ଷାରେ ଅଛି। ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରୁଥିଲି, ଏହି ଦେହ ଛାଡି ଦେବା ପରେ ମୁଁ ଦେବଲୋକକୁ ଯିବି, ଏହି ଆଶାରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲି। ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଚିତ୍ରକୂଟରେ ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ଏଠାକୁ ଆସିଛ; ଏଠାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ ମୋତେ କହିଥିଲେ, ମୋ ତପସ୍ୟାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଅଧିକାର କରିଛି। ଏହି ସ୍ଥାନ ଦେବ ଓ ଋଷିମାନେ ପୂଜିଥିବା, ମୋ ତପସ୍ୟାରେ ଲାଭିଥିବା ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ତୁମେ ତୁମ ଭାଇ ଓ ସୀତା ସହିତ ରହିପାରିବ।" ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ରାମ ଶାନ୍ତ ଓ ନିୟମିତ ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମହାର୍ଷି, ମୁଁ ନିଜେ ତପସ୍ୟାରେ ଲୋକକୁ ଜୟ କରିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଯେପରି ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ଏଠି ଅରଣ୍ୟରେ ଆଶ୍ରୟ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଆପଣ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ନିଷ୍ଠାବାନ; ଏହି କଥା ମୋତେ ଶରଭଙ୍ଗ ଓ ଗୌତମ ମହାର୍ଷି କହିଥିଲେ।" ରାମଙ୍କ ଏପରି କଥାରେ ମହାତ୍ମା ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, "ଏହି ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମମୟ ଓ ସୁନ୍ଦର, ସଦା ମୁନିମାନେ ଏଠି ଆସନ୍ତି, ଏଠି ମୂଳ ଫଳର ଅଭାବ ନାହିଁ। ଏଠି ହରିଣମାନେ ଆସି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଉନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଚାଲିଯାନ୍ତି। ଏଠି ହରିଣ ଛାଡି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ରାମ ଧୈର୍ୟଧାରୀ ହୋଇ, ଧନୁଷ ବାଣ ଧରି କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ହରିଣମାନେ ମାରିଦେବି। ତେବେ ଯଦି ଆପଣ ସେମାନେକୁ ସୁସ୍ଥ କରିଦେବେ, ତେବେ ଏହାଠାରୁ ବଡ଼ କଷ୍ଟ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିପାରିବି ନାହିଁ।" ଏପରି କହି ରାମ ସଂଧ୍ୟାବନ୍ଦନ କରି ଶାନ୍ତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ସଂଧ୍ୟାବନ୍ଦନ କରି, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଆଶ୍ରମରେ ବସିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ମହାତ୍ମା ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଦେଇ, ରାତି ହେବା ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ତପସ୍ବୀମାନେ ଖାଇଥିବା ପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ। ଏପରି ଭାବେ ରାମ, ସaumିତ୍ରି ଓ ସୀତା ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ରାତି କାଟି, ପ୍ରଭାତ ହେବା ସମୟରେ ଉଠିଲେ। ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ରାମ ଓ ସୀତା ଶୀତଳ ପଦ୍ମଗନ୍ଧି ଜଳରେ ଶୌଚ କରି, ତାପରେ ଏହି ତପସ୍ବୀମାନେ ବସିଥିବା ଅରଣ୍ୟରେ ସମସ୍ତେ ଅଗ୍ନି ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୋଇ, ସେମାନେ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମ୍ର ଭାବରେ କହିଲେ, "ଆପଣଙ୍କ ଆଦର ଓ ଅତିଥିସେବା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ; ଏବେ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଆମକୁ ଆଗକୁ ଯିବାକୁ ଆହ୍ବାନ କରୁଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଆମେ ଅନୁମତି ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ନିବାସ କରୁଥିବା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ତପସ୍ବୀମାନେ ଯେଉଁ ଆଶ୍ରମରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆମେ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତି ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହ ଯିବାକୁ ଆମେ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ।" ଏପରି କହି ରାମ, ସaumିତ୍ରି ଓ ସୀତା ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଚରଣରେ ନମସ୍କାର କଲେ। ତାଙ୍କ ଚରଣ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ସମୟରେ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ମହାତ୍ମା ସ୍ନେହରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ, "ରାମ, ତୁମେ ସaumିତ୍ରି ଓ ତୁମ ପଛରେ ଛାୟାବତ୍ ସୀତା ସହିତ ସୁରକ୍ଷିତ ଯାଉ। ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର ଏହି ତପସ୍ବୀମାନେ ନିବାସ କରୁଥିବା ଆଶ୍ରମ ଦେଖ; ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ପବିତ୍ର ଆତ୍ମା। ତୁମେ ଉତ୍ତମ ଫଳ ଓ ମୂଳରେ ଭରିଥିବା ଅରଣ୍ୟ, ଫୁଲ ଗଛ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହରିଣ ଓ ଶାନ୍ତ ପକ୍ଷୀ ଦେଖିବ। ତାଳପୋଖରୀ ଓ ଜଳାଶୟରେ ଖିଳିଥିବା ପଦ୍ମ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳ, ଏବଂ ଜଳପକ୍ଷୀ ଦେଖିବ। ଚମତ୍କାର ଦୃଶ୍ୟ, ପାହାଡ଼ ଝରଣା, ମୟୂରର ଡାକରେ ମନୋହର ଅରଣ୍ୟ ଦେଖିବ। ଚାଲ, ବାଲକ; ସaumିତ୍ରି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଯାଉ। ଏହି ସବୁ ଦେଖି, ଆଉଥରେ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଆସ।" ଏପରି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, କକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ "ଯଥାସ୍ତୁ" କହି, ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଚାରିପାଖ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସୀତା, ନୀଳାଞ୍ଜନ ଚକ୍ଷୁଧାରି, ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଶୋଭାମୟ ତୁଣୀ, ଧନୁଷ ଓ ଚମକୁଥିବା ତଳବାର ଦେଲେ। ଦୁଇଜଣ ଭାଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୁଣୀ ଧାରଣ କରି, ଧନୁଷ ଧରି, ତୀବ୍ର ଧ୍ୱନି ସହ ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ଆଗକୁ ବଢିଗଲେ।