ରାମାୟଣର ଏହି ଅଂଶରେ, ବନବାସ କାଳରେ ରାମଙ୍କୁ ଏକ ଗମ୍ଭୀର ଅନୁରୋଧ ଆସିଲା। ଏକ ରାଜା ଯଦି ଜନସାଧାରଣ ଉପରେ ରକ୍ଷା କରିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ନ ନେଇ ତାଙ୍କ ପ୍ରଦାନ ଫଳର ଏକ ଅଂଶ ନେଇଥାଏ, ତେବେ ଏହା ଏକ ମହା ଅନ୍ୟାୟ ହେବା କଥା କହିଲେ ବନବାସୀ ଋଷିମାନେ। ରାଜା ଯଦି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ନିଜ ପୁଅ ଭଳି, ନିଜ ପ୍ରାଣ ଭଳି ରକ୍ଷା କରିଥାଏ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ସେ ଏକ ସତ୍ୟ ରାଜା ହେବା ଅଧିକାର ଲଭିଥାଏ। ଏପରି ରାଜା ଦୀର୍ଘକାଳ ଖ୍ୟାତି ଲଭେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଧାମକୁ ପହଁଚି ସମ୍ମାନ ପାଏ। ଦଣ୍ଡରେ ରହୁଥିବା ତପସ୍ୱୀ ଯେତେ ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମ କରେ, ତାହାର ଚାଉଥ ଅଂଶ ଏହି ଧର୍ମପାଳକ ରାଜାକୁ ମିଳେ। ଏହି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦଣ୍ଡରେ ବନବାସୀ ଋଷିମାନେ, ମୁଖ୍ୟତଃ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ରାମଙ୍କ ରକ୍ଷା ତଳେ ଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦୟ ଭାବରେ ହତ ହେଉଛନ୍ତି। ତେଣୁ ଋଷିମାନେ ରାମଙ୍କୁ ନେଇ ଦୁଃଖ କୁହିଲେ—“ଆସ, ବନରେ ଅନେକ ଉତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ରୀ ଋଷିମାନଙ୍କ ଶବ ଦେଖ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ହତ କରିଛନ୍ତି। ପମ୍ପା ନଦୀ, ଅନୁମନ୍ଦାକିନୀ ଏବଂ ଚିତ୍ରକୂଟରେ ଥିବା ଋଷିମାନେ ଉପରେ ବଡ ହତ୍ୟା ହେଉଛି। ଏହି ଦୁଃଖଦ ଦୁର୍ବୃତ୍ତି ଆମେ ସହିପାରୁ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଆମେ ତୁମଠାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛୁ—ରାମ, ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଉଥିବା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ଏ ଭୂମିରେ ତୁମ ଛଡ଼ା ଆମ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ, ରାକ୍ଷସମାନେ ଠାରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।” ଏପରି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଅ ରାମ, ତପସ୍ୱୀମାନେ ଉପରେ କହିଲେ—“ମୋତେ ଏପରି ଆଞ୍ଜି ଦେବା ଚିତ୍ତି ନୁହେଁ; ମୁଁ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆଞ୍ଜିତ ହେବା ନୁହେଁ। ମୁଁ ଏହି ବନକୁ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଇଁ ଆସିଛି। ମୋ ବାପାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରି ଏଠାରେ ଆସିଛି, ତୁମେ ଉପରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଅନ୍ୟାୟ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ। ଏହା ଏକ ସଯୋଗ, ମୋ ଉପରେ ତୁମର କାମ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ଆସିଛି; ଏହି ବନବାସ ମୋ ପାଇଁ ବଡ ଫଳ ଦେବ। ମୁଁ ଚାହେଁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଶତ୍ରୁ, ସେମାନେ ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ କରିବାକୁ; ତପସ୍ୱୀମାନେ ମୋ ଶୌର୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ, ମୋ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ।" ଏପରି ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଇ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ନିଜ ନିୟମ ରେ ଅଟଳ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ତପସ୍ୱୀମାନେ ସହିତ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଲେ। ଏଠାରେ ସପ୍ତମ ସର୍ଗା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାମ, ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କରିବାରେ ପ୍ରବଳ, ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏବଂ ସୀତା ସହିତ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଦ୍ୱିଜ ତପସ୍ୱୀମାନେ ସହିତ ଯାଇଲେ। ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଯାଇ, ଅନେକ ପ୍ରବାହିତ ଜଳର ନଦୀ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସେ ଏକ ଶୁଭ୍ର ଅତି ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଦେଖିଲେ, ମେରୁ ପାହାଡ଼ ଭଳି। ରଘୁବଂଶର ଦୁଇ ଦେଖିଲେ, ସୀତା ସହିତ ବନରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ଭରିଥିବା ଏକ ଦୁର୍ଗମ ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ଫୁଲ ଏବଂ ଫଳ ଭରିଥିବା ଗଛରେ ସଜିତ ଏହି ଭୟଙ୍କର ବନକୁ ଯାଇ ଏକ ଗୁପ୍ତ ଅଳିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଚାଲି ଶେଷ ଚମ୍ବା ମୁଣ୍ଡା ଦ୍ୱାରା ସଜିଥିଲା। ଏଠାରେ ରାମ, ତପସ୍ୱୀ ଏବଂ ତପସ୍ୟାରେ ଧନ୍ୟ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମ୍ବୋଧନ କଲେ—“ମୁଁ ରାମ, ଏଠାରେ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛି; ତେଣୁ ମୋତେ କିଛି କହ, ଧର୍ମର ଜ୍ଞାତା, ଶୌର୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ୱୀ।” ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ହସି, ଉତ୍ସାହରେ ଭରି, ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାମ, ସତ୍ୟରେ ଉପାଧି ଧାରଣ କରିଥିବା ତୁମେ ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବାରୁ ଏହି ଆଶ୍ରମ ଏକ ରକ୍ଷିତ ଧାମ ଭଳି ହେଇଯାଇଛି। ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରତିକ୍ଷା କରୁଥିଲି, ଏଠାରେ ଶରୀର ଛାଡ଼ି ଦେବା ପରେ ଦେବତା ଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲି ନାହିଁ। ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଚିତ୍ରକୂଟରେ ବସିଛ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି। ଦେବତା, ଦେବର ନାୟକ, ମୋଠାରେ ଆସି କହିଲେ—ମୋ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ବିଜୟ କରିଛି। ଏଠାରେ ଦେବତା ଏବଂ ଋଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଏହି ଆଶ୍ରମ ମୋ ଉପକୃତିରେ, ତୁମେ ତୁମ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏବଂ ସୀତା ସହିତ ରହିପାରିବା।" ଏପରି ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ରାମ, ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହେ, ସମ୍ମାନରେ କହିଲେ—“ମହାତପସ୍ୱୀ, ମୁଁ ସ୍ୱୟଂ ଲୋକବିଜୟ କରିପାରିବି; କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ତୁମେ ଯେପରି ରହିବା ପାଇଁ କହିଛ, ମୁଁ ଏହି ବନରେ ଆଶ୍ରୟ ନେବାକୁ ଚାହେଁ। ତୁମେ ସମସ୍ତ ବିଷୟରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ଜୀବର କଳ୍ୟାଣରେ ନିଷ୍ଠ, ଏହି କଥା ମୋତେ ଶରଭଙ୍ଗ ଏବଂ ଗୌତମ କହିଛନ୍ତି।” ଏପରି ରାମ କହିବା ପରେ, ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ମହାତପସ୍ୱୀ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦରେ, ମଧୁର କଥା କହିଲେ—“ଏହି ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମମୟ ଏବଂ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ସଦା ଋଷିମାନେ ଏଠାରେ ଆସନ୍ତି, ମୂଳ ଫଳ ଭରିଥାଏ। ଏଠାରେ ମହା ହରିଣ ଦଳ ଆସି ଆଶ୍ରମକୁ ଆକର୍ଷିତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଅନ୍ୟାୟ ନ କରି ଭୟ ଛଡ଼ି ଚାଲିଯାନ୍ତି। ଏଠାରେ ହରିଣ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅପରାଧ ନାହିଁ।" ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ରାମ, ନିଜ ଧୃଢ଼ ହାତରେ ଧନୁଷ ଧରି କହିଲେ—“ଏ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୁଁ ଏହି ହରିଣ ଦଳକୁ ହତ କରିବି। ତିକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ମାରିଦେବି; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ତାହାକୁ ଆରୋଗ୍ୟ କରିଦେଲେ, ତେବେ ଏହାଠାରେ ରହିବାରେ ବଡ ଅସୁବିଧା ହେବ। ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଏଠାରେ ବସିବାକୁ ଅସମର୍ଥ।” ଏପରି କହି ରାମ ଚୁପ ହେଲେ ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟର ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ସନ୍ଧ୍ୟା ବିଧି ଶେଷ କରି ସୀତା ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ସୁନ୍ଦର ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ବସିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। ତାପରେ ମହାତ୍ମା ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଯଥାୟୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ରାତି ଆସିବା ଦେଖି ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଶୁଭ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ।