ଏହି ମହାନ୍ୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ଛଠଠ ସର୍ଗର କଥା ଶୁଣ। ଶରଭଙ୍ଗ ମହାର୍ଷି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପରେ, ବିଭିନ୍ନ ମୁନିମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ତେଁମାନେ ତାଙ୍କର ତପୋଜ୍ୱଳ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ସେଠାରେ ବୈଖାନସ, ବାଳଖିଲ୍ୟ, ସମ୍ପ୍ରକ୍ଷାଳ, ମରୀଚିପ, ଅନେକ ଅଶ୍ମକୁଟ୍ଟ ଏବଂ ପତ୍ରାହାରୀ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଥିଲେ। କିଛି ତପସ୍ୱୀ ଦାନ୍ତକୁ ମୁସଳ କରି ଖାଇଥିଲେ, କିଛି ଜଳରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ରହୁଥିଲେ, କିଛି ଭୂମିରେ ଶୋଇଥିଲେ କିମ୍ବା ଶୋଇ ନଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ବାସ କରୁଥିଲେ। କିଛି ଜଳାହାରୀ, କିଛି ମାତ୍ର ବାୟୁ ଖାଇ ରହୁଥିଲେ, କିଛି ଆକାଶରେ ବାସ କରୁଥିଲେ, କିଛି କଠୋର ଭୂମିରେ ଶୋଇଥିଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ ଦଣ୍ଡାୟମାନରେ ବାସ କରୁଥିଲେ, କିଛି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଥିଲେ, କିଛି ଭିଜା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, କିଛି ଜପେ ଲିନ୍ନ ଥିଲେ, କିଛି ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ, ଏବଂ ଅନେକେ ପଞ୍ଚତପ ଉପାସନା କରୁଥିଲେ। ଏମିତି ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏହି ମୁନିମାନେ ଧର୍ମର ଅତି ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନୀ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ମହାବୀର, ତୁମେ ଏହି ପୃଥିବୀର ସର୍ବୋତ୍ତମ ରକ୍ଷକ, ଦେବମାନ୍ୟ ମଘବାନଙ୍କ ପରି। ତୁମର ଯଶ ଏବଂ ପ୍ରତାପ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତୁମେ ପିତାପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ସତ୍ୟବାନ୍, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା। ଏମିତି ମହାତ୍ମା ଧର୍ମପ୍ରିୟ ରାମ, ଆମେ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛୁ, ଦୟାକରି ଆମ ପ୍ରାର୍ଥନାକୁ ଖ୍ଷମା କର। ରାଜା ଯଦି ଦେଶର ଉତ୍ପାଦନର ଛଅଂଶ ନେଇ, ନିଜ ପୁଅମାନେ ପରି ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିନଥିବେ, ତେବେ ସେ ମହାପାପ କରିଥାଏ। ଯିଏ ନିଜ ପ୍ରାଣ ପରି ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥାଏ, ସେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ସତ୍ୟ ରାଜା ହୁଏ। ଏମିତି ରାଜା ଦୀର୍ଘ ଯଶ ପାଏ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନ ପାଏ। ଯେଉଁ ତପସ୍ୱୀ ମୂଳଫଳ ଖାଇ ଧର୍ମ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଧର୍ମର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଏହିପରି ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖୁଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ମିଳେ। ହେ ରାମ, ଏହି ବନବାସୀ ତପସ୍ୱୀମାନେ, ଅଧିକାଂଶ ଦ୍ୱିଜ, ତୁମ ରକ୍ଷା ତଳେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ରାକ୍ଷସମାନେ ଯେମିତି ଅରକ୍ଷିତ ତାଳେ ହତ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି। ଆସ, ବନରେ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ଭାବେ ହତ୍ୟା କରିଥିବା ଧୀର ମୁନିମାନଙ୍କ ଦେହ ଦେଖ। ପମ୍ପା, ଅନୁମନ୍ଦାକିନୀ ଓ ଚିତ୍ରକୂଟ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସୁଥିବା ମୁନିମାନେ ଉପରେ ମହା ନରସଂହାର ହେଉଛି। ଏମିତି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଆମେ ଅତି ଦୁଃଖିତ, ଆମେ ଏହା ଅଧିକ ସହିପାରୁନାହୁଁ। ତେଣୁ ଆମେ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛୁ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା ହେଉଥିବା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ହେ ମହାବୀର, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଆମ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ; ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।" ଏହିପରି ମୁନିମାନଙ୍କ ଆବେଦନ ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କକୁତ୍ସ୍ଥ ପୁତ୍ର ରାମ ସମସ୍ତ ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ କହିଲେ— "ମୁନିମାନେ, ଆପଣମାନେ ମୋତେ ଏପରି ଆଦେଶ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମୁଁ ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ଆଦେଶରେ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ମୋର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଇଁ ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି। ମୁଁ ଏଠାକୁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ ଆପଣମାନେ ଉପରେ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟାୟ ହଟାଇବାକୁ ଆସିଛି। ଏହା ମୋର ଭାଗ୍ୟରେ ଲେଖା, ଏହି ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କର କାମ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ଏହା ମୋ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଫଳଦାୟକ ହେବ। ମୁଁ ଚାହୁଁଛି ଯେ, ମୋ ଭାଇ ସହିତ ଏହି ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧ କରି ତାଙ୍କୁ ସଂହାର କରିବି, ଏହି ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୱୀମାନେ ମୋର ପ୍ରଭାବ ଦେଖନ୍ତୁ।" ଏହିପରି ଏକ ବର ଦେଇ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ନିଜକୁ ସଂଯମରେ ରଖିଥିବା ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ଯାଇ, ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଏବେ ଶୁଣ, ସପ୍ତମ ସର୍ଗର କଥା। ଶତ୍ରୁଦମନ ରାମ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏବଂ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ସହିତ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଚାଲି, ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ନଦୀ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସେ ଏକ ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ମହାମେରୁ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାପରେ ରଘୁବଂଶୀ ଦୁଇ ଭାଇ ସୀତା ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ଗଛରେ ଭରିଥିବା ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଫୁଲ ଏବଂ ଫଳରେ ଭରିଥିବା ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ଏକ ସୁନିର୍ଜନ ଅଞ୍ଚଳରେ ତ୍ୱକ୍ଚ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଏକ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ ରାମ ତପୋନିଷ୍ଠ, ଦେହରେ ତପସ୍ୟା ଓ ମଳର ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁନିଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, “ମୁଁ ରାମ, ମହାମୁନି, ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛି; ଧର୍ମଜ୍ଞାନୀ, ଶୂର ବୃଦ୍ଧ ତପସ୍ୱୀ, ମୋ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରନ୍ତୁ।” ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ କରି କହିଲେ, “ହେ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ, ତୁମେ ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛ; ଏହା ଏବେ ନିଜ ରକ୍ଷକ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲା। ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲି, ତେଣୁ ଏହି ଦେହ ଛାଡ଼ି ଦେବଲୋକକୁ ଯାଇନାହିଁ। ମୁଁ ଶୁଣିଛି ଯେ, ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଚିତ୍ରକୂଟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଆସିଛ, ଏଠାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ। ଦେବତା ଏବଂ ମୁନିମାନେ ଆଦର କରୁଥିବା ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ମୁଁ ତପସ୍ୟାରେ ଅଧିକାର କରିଛି; ମୋର କୃପାରେ ତୁମେ ତୁମ ଭାଇ ଏବଂ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଏଠାରେ ବାସ କର।" ଏମିତି ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସତ୍ୟବାଦୀ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କୁ ରାମ ନିଜକୁ ସଂଯମରେ ରଖି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି କଥା କହନ୍ତି, ସେପରି ସମ୍ମାନ ଦେଇ କହିଲେ— “ମହାମୁନି, ମୁଁ ନିଜେ ଏହି ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ଜୟ କରିବି; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଯେପରି ଦେଖେଇଛ, ମୁଁ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।