ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ, ଜଗତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମାନ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଋଷି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସଚିବମଣ୍ଡଳୀ ସହିତ ଦେଖିଲେ। ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ସହ ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ। ଏହି ବିଭାଗର ଶଷ୍ଠ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ଶରଭଙ୍ଗ ଋଷି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିବା ପରେ, ବହୁତ ସଂଖ୍ୟକ ମୁନିମଣ୍ଡଳୀ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଅଗ୍ନିତୁଳ୍ୟ ତଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଶ୍ମିରେ ଉଜ୍ୱଳ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶୀୟ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ସେଠାରେ ଥିଲେ ବୈଖାନସ, ବାଳଖିଲ୍ୟ, ସଂପ୍ରକ୍ଷାଳ, ମରୀଚିପ, ଅନେକ ଅଶ୍ମକୁଟ୍ଟ, ଓ ପତ୍ରାହାରୀ ତପସ୍ୱୀମାନେ। ଅନେକ ତପସ୍ୱୀ ତାଙ୍କ ଦାନ୍ତକୁ ମୁସଳ ବନେଇ ଉପଯୋଗ କରୁଥିଲେ, କିଛି ଜଳରେ ଲୀନ ରହୁଥିଲେ, କିଛି ଭୂମିରେ ଶୁଇଥିଲେ କିମ୍ବା ଶୁଇ ନଥିଲେ, କିଛି ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ବସିଥିଲେ। କିଛି ତପସ୍ୱୀ ଜଳମାତ୍ର ଉପରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ବାୟୁପାନ କରୁଥିଲେ, କିଛି ଆକାଶରେ ବସିଥିଲେ, କିଛି ନିର୍ମଳ ଭୂମିରେ ଶୁଇଥିଲେ। ଅନେକ ତପସ୍ୱୀ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅବସ୍ଥାରେ ବସୁଥିଲେ, କିଛି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଥିଲେ, କିଛି ଭିଜା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, କିଛି ଜପ ଓ ତପସ୍ୟାକୁ ନିଷ୍ଠାରେ କରୁଥିଲେ, ଅନେକ ପଞ୍ଚତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ। ଏହି ତପସ୍ୱୀମାନେ ଧର୍ମ-ପରାୟଣ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଉଥିଲେ—“ହେ ଇକ୍ଷ୍ବାକୁବଂଶୀ ମହାବଳୀ ରାମ, ତୁମେ ଏହି ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷକ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଘବାନଙ୍କ ପରି। ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ଓ ପ୍ରଭା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତୁମେ ପିତାପ୍ରତି ଭକ୍ତି, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖ। ଆମେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛୁ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ରାଜା ଯଦି ଚଷାର ଷଷ୍ଠଂଶ ଭାଗ ନେଇ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ନିଜ ସନ୍ତାନ ପରି ରକ୍ଷା ନ କରି, ସେ ମହାପାପ କରେ। ଯିଏ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ନିଜ ପ୍ରାଣ ପରି, ପୁତ୍ର ପରି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ରକ୍ଷା କରେ, ସେଉଁଟି ସତ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରେ, ଦୀର୍ଘକାଳ ଯଶସ୍ବୀ ହୁଏ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠ ତପସ୍ୱୀ ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ କରେ, ତାହାର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ରାଜାକୁ ମିଳେ। ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଅଧିକାଂଶ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତପସ୍ୱୀମାନେ ତୁମର ରକ୍ଷାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିର୍ମମ ଭାବରେ ହତ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି; ତୁମେ ଆସ, ଏହି ଅନେକ ମହାନ ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ଶବ ଦେଖ। ପମ୍ପା, ଅନୁମନ୍ଦାକିନୀ ଓ ଚିତ୍ରକୂଟରେ ବସିଥିବା ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାହତ୍ୟା ଚାଲିଛି। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ୟାୟ ଆମେ ଅରଣ୍ୟରେ ସହିପାରୁନାହିଁ, ରାକ୍ଷସମାନେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଛନ୍ତି। ତେଣୁ ଆମେ ତୁମର ଶରଣ ନେଇଛୁ, ରାକ୍ଷସମାନେ ଆମକୁ ହତ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି, ରକ୍ଷା କର, ରାମ। ପୃଥିବୀରେ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଆମ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ, ରକ୍ଷା କର।" ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶୀୟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ସମସ୍ତ ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋତେ ଏପରି ଆଦେଶ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମୁଁ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ନମାନି। ମୁଁ ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଇଁ ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିଛି। ମୋ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରି, ତୁମର ଉପରେ ରାକ୍ଷସମାନେ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟାୟ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏଠିକୁ ଆସିଛି। ଏହା ଏକ ସଯୋଗ, ତୁମର କାମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ମୋ ଅରଣ୍ୟବାସ ବଡ଼ ଫଳଦାୟକ ହେବ। ମୁଁ ଚାହେଁ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିବାକୁ; ତପସ୍ୱୀମାନେ ଏହି ମୋର ପ୍ରତାପ ଓ ଶୌର୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଦେଖନ୍ତୁ।" ଏପରି ଭାବେ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ଧୀର ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏବେ ଏହି ସପ୍ତମ ସର୍ଗର କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦାହ କରୁଥିବା ରାମ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ସହ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଯାତ୍ରା କରି ଏବଂ ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନେକ ନଦୀ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସେଠାରେ ଏକ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ମହାମେରୁ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାପରେ ଦୁଇ ରଘୁବଂଶୀ ଭାଇ ସୀତା ସହିତ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ଭୟଭୀତ ଅରଣ୍ୟରେ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିବା ଅନେକ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ନିର୍ଜନ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଚିରାବର ମାଳାରେ ସୁଶୋଭିତ। ସେଠାରେ ରାମ ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ଶରୀରେ ତପସ୍ୟାର ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଥିବା ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ, “ମୁଁ ରାମ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛି, ଧର୍ମଜ୍ଞ ମୁନି, ମୋ ସହ କଥା ହେବାକୁ କୃପା କର।” ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ମହାତ୍ମା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସ୍ୱାଗତ, ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ, ସତ୍ୟ ଉପାସକ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତୁମେ ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛ, ଏହା ଏବେ ଏକ ରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନ ହେଲା। ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲି, ଏହି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ଦେବଲୋକକୁ ଯିବିନାହିଁ। ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଚିତ୍ରକୂଟରେ ବସିଛ, ଏବଂ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଦେବେନ୍ଦ୍ର ମୋ ପାଖକୁ ଆସି, କହିଲେ ଯେ ମୋର ତପସ୍ୟାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଜିତିଛି। ଏହି ସ୍ଥାନ ଦେବତା ଓ ମୁନିମାନେ ପୂଜିଥିବା, ଯାହା ମୁଁ ତପସ୍ୟାରେ ଲାଭ କରିଛି, ଏଠି ତୁମେ ତୁମ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଭାର୍ୟା ସୀତା ସହ ବସିପାର।" ତପସ୍ୟାର ତେଜରେ ଉଜ୍ୱଳ, ସତ୍ୟବାଦୀ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କୁ ରାମ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତି। ଏଭଳି ରାମ, ତପସ୍ୱୀମାନେ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ, ଅରଣ୍ୟର ନିର୍ମଳ ଆଶ୍ରମରେ ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏବଂ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଅତ୍ୟାଚାରରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।