ଶତ-ଶତ ଯୁବା ଯୋଧ୍ୟାମାନେ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଧାରଣ କରି, କନ୍ତା ତିଆରି ପିନ୍ଧି, ସବୁଦିଗରେ ବାଘ ସଦୃଶ ଦୃଢ଼ ଦେହ ନେଇ ରାମଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଦଢ଼ାଇ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଉଦାର ଛାତି, ଲୋହାର ଛଡ଼ ସଦୃଶ ଭୁଜା, ରକ୍ତ-ବର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ସେମାନେ ବାଘ ପରି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଅପ୍ରାପ୍ୟ, କଠିନ ଦୃଢ଼ତା ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ଛାତିରେ ଅଗ୍ନିସ୍ପର୍ଶୀ ମାଳା ଚମକୁଥିଲା, ସମସ୍ତେ ପ୍ରାୟ ପଚିଶ ବର୍ଷ ବୟସର ଯୁବକ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏହା ଦେବତାମାନଙ୍କର ସ୍ଥାୟୀ ବୟସ, ଏହି ବାଘସଦୃଶ ଯୁବାମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ। ତେବେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ କିଛି ଖଣ୍ଡ ଏଠି ରୁହ, ଯାଉଁଠାକୁ ଏହି ଚମକୁଥିବା ରଥସ୍ଥ ଯୁବକ କିଏ ତାହା ମୁଁ ଜାଣି ଆସିବି।” ଏପରି କହି, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ ରାମ ଶରଭଙ୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାମଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ— “ରାମ ଏଠାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ମୋ ସହ କଥା ହେବା ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ ସଫଳତା ସହ ନେଇଯାଅ। ପରେ ସେ ମୋତେ ଦେଖିବାଯୋଗ୍ୟ। ମୋ କାମ ସଫଳ ହୋଇଛି, ଏବେ ମୁଁ ଯିବି; ସେଠି ଏକ ଦୁର୍ଲଭ କର୍ମ କରିବେ, ଯେଉଁଥି ଅନ୍ୟମାନେ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।” ଏପରି କହି, ଦୃଢ଼ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ବିଦାୟ ଦେଇ ରଥରେ ଉପରକୁ ଦେବଲୋକକୁ ଚଲିଗଲେ। ଏହା ପରେ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଇନ୍ଦ୍ର ବିଦାୟ ହେଲାପରେ, ରାଘବ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ନେଇ ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କ ହବିମଣ୍ଡପ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ରାମ, ସୀତା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ପାଦସ୍ପର୍ଶ କରି, ଅନୁମତି ଏବଂ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ନେଇ ବସିଲେ। ତାପରେ, ରାଘବ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଗମନ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଏବଂ ଶରଭଙ୍ଗ ସମସ୍ତ କଥା ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ରାମ, ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର ମୋତେ ଏକ ବର ଦେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ମୋତେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ଯାହା ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଲାଭ୍ୟ ଏବଂ ଅନିୟମୀ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ନିକଟରେ ଥିବାରୁ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମକୁ ଦେଖିବା ଛାଡ଼ି ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଯିବିନାହିଁ। ଏବେ ତୁମ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ପାଇଁ, ମୁଁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବି। ମୁଁ ଅକ୍ଷୟ ମଙ୍ଗଳମୟ ଲୋକ ଜିତିଛି, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦୈବିକ ଲୋକ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର।" ଏଭଳି ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କ କଥା ସୁଣି, ଶାସ୍ତ୍ରବିଦ୍ ରାଘବ କହିଲେ— "ଏ ମହାମୁନି, ମୁଁ ସ୍ୱୟଂ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଜିତିବି; ମୋ ଇଚ୍ଛା ଏଉଁଠି ଅରଣ୍ୟରେ ନିବାସ କରିବା, ଯେପରି ଆପଣ ଦେଖାଇଛନ୍ତି।" ତାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରସମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଘବଙ୍କୁ ଶରଭଙ୍ଗ ଉତ୍ତର କଲେ— "ଏଠାରେ, ରାମ, ଏକ ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଧାର୍ମିକ ଋଷି ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ନାମ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ, ସେ ଅରଣ୍ୟରେ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି; ସେ ତୁମ ପାଇଁ ଅଧିକ କଳ୍ୟାଣ କରିବେ। ତୁମେ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଅ, ଏହି ମନୋହର ଅରଣ୍ୟ ପଥରେ; ସେ ତୁମର ନିବାସ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେବେ। ଏହି ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ଉଲ୍ଲଟା ଧାରାରେ ଅନୁସରଣ କର; ଏହି ନଦୀ ଫୁଲ ଓ ତାରା ବହେଇ ନେଉଛି, ପରେ ତୁମେ ଗନ୍ତବ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିବ। ଏହି ପଥ ଅଟୁଟ, ରାମ, ମୋତେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦେଖ; ମୁଁ ମୋ ପୁରୁଣା ତ୍ୱକ୍କୁ ସାପ ପରି ଛାଡ଼ି ଯିବି।" ଏପରେ, ଶରଭଙ୍ଗ ଅଗ୍ନି ଜଳାଇ ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ରରେ ଘୃତ ଅର୍ପଣ କରି, ଆତ୍ମାନ୍ଦିପ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତା ସମୟରେ, ଅଗ୍ନି ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କ ଚୁଲି, ଦେହ, ପୁରୁଣା ଚର୍ମ, ହାଡ଼, ମାଂସ, ରକ୍ତ ସବୁକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲା। ଏହା ପରେ, ଶରଭଙ୍ଗ ଅଗ୍ନିକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଏକ ତେଜୋମୟ ଯୁବକ ଭାବରେ ଉଦ୍ଭାସିତ ହେଲେ। ସେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ, ମହାମୁନି ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ସେ ମହାପୁଣ୍ୟବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜଗତରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସହ ଉପସ୍ଥିତ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଏହିପରି ଶରଭଙ୍ଗ ସ୍ୱର୍ଗାରୋହଣ କରିବା ପରେ, ଅନେକ ତପସ୍ବୀ ଋଷିମାନେ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ମଧ୍ୟେ ଥିଲେ— ବୈଖାନସ, ବାଳଖିଲ୍ୟ, ସମ୍ପ୍ରକ୍ଷାଳ, ମରୀଚିପ, ଅନେକ ଅଶ୍ମକୁଟ୍ଟ, ପତ୍ରାଶୀ, ଦନ୍ତଘାଟିଆ, ଜଳନିମଗ୍ନ, ଭୂଶୟନ, ଅନିଦ୍ର, ଖ ନିବାସୀ, ଜଳାଶୀ, ବାୟୁପାନ, ଦ୍ୟୁଚାରୀ, ପୃଥିବୀଶୟୀ, ଉଦ୍ଧାର୍ଣ୍ଣ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟନିଗ୍ରହୀ, ତିର୍ୟକ୍ଚୀର୍ଣ୍ଣ, ଅନୁଷ୍ଠାନ ନିଷ୍ଠ, ପଞ୍ଚତପସ୍ୟୀ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ତପସ୍ବୀ। ସେମାନେ ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ରାମଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ ଉଚିତ୍ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ— “ହେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ରଥୀ, ଏହି ପୃଥିବୀର ପ୍ରଥମ ଓ ରକ୍ଷକ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଘବାନ୍ ପରି ତୁମେ। ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତୁମରେ ପିତୃଭକ୍ତି, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ ଅଧିକ। ଏପରି ମହାତ୍ମା ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମପ୍ରିୟ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସି, ଆମେ ଦୟା ଅଭିଲାଷୀ। ଏହି ଅନୁରୋଧକୁ ମାନ୍ୟ କର। ଏକ ବଡ଼ ଅନ୍ୟାୟ ହେବ, ଯଦି ରାଜା ଚଷା ଫଳର ଏକ ଷଷ୍ଠାଂଶ ନେଇ, ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସ୍ୱସନ୍ତାନ ସ୍ନେହରେ ରକ୍ଷା କରିନଥାଏ।” ଏଭଳି, ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଗୌରବମୟ ରାମାୟଣର ଛଅଟିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।