ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖାଇ ରାମ କହିଲେ, “ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦେଖ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ରଥଟି ଆକାଶରେ ଚଳିଛି। ଏହି ଘୋଡ଼ାଗୁଡ଼ିକୁ ଆଗରୁ ପୁରୁହୂତଙ୍କର ଘୋଡ଼ା ବୋଲି ଶୁଣିଥିଲୁ, ଏହା ସଚ୍ଚିତ୍ର ଦେବ ଘୋଡ଼ା, ଯେଉଁମାନେ ଆକାଶରେ ଚଳିଥାନ୍ତି। ଏହି ରଥଟିରେ ଯେଉଁ ଶତଶଃ ବାଘ ପରି ଦୃଢ଼ ଯୁବକମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଦଢ଼ିଛନ୍ତି, ସେମାନେ କାନରେ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ହାତରେ ତଳୱାର ଧରିଛନ୍ତି। ସମସ୍ତଙ୍କ ଛାତି ଉଦାର ଓ ବିସ୍ତୃତ, ହାତ ଲୋହାର ବାର ପରି ଦୃଢ଼, ଲାଲ ଆଭା ଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ବାଘ ପରି ଭୟଙ୍କର ଓ ଅପ୍ରାପ୍ୟ। ସେମାନଙ୍କ ଛାତିରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ମାଳା ଅଛି, ଏମିତି ଲାଗୁଛି ଯେ, ସମସ୍ତେ ପ୍ରାୟ ପঁଚିଶ ବର୍ଷର ଯୁବକ। ଏହିଟି ଦେବମାନଙ୍କର ସ୍ଥାୟୀ ବୟସ, ଏମିତି ବାଘ ପରି ଯୁବକମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ଓ ବୈଦେହୀ ସୀତା ଏଠାରେ ଏକ କ୍ଷଣ ରୁହ, ମୁଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଜାଣି ନେଉଛି ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଥରେ କିଏ ଅଛନ୍ତି।” ଏପରି କହି, କକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶୀ ରାମ ଶରଭଙ୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦିଗରେ ଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାମଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଦେବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ରାମ ଏଠାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ମୋ ସହିତ କଥା ହେବା ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ ସଫଳତାରେ ନେଇଯିଅ; ତାପରେ ସେ ମୋତେ ଦେଖିବାଯୋଗ୍ୟ। କାରଣ, ମୁଁ ମୋ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିଛି, ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଏଠାରୁ ବିଦାୟ ନେବି। ରାମଙ୍କୁ ଏକ ଦୁର୍ଲଭ କର୍ମ କରିବାକୁ ହେବ।” ଏପରି ଦେଖି, ଦୃଢ଼ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଇ ତାଙ୍କ ଦେବଘୋଡ଼ା ଯୋଜିଥିବା ରଥରେ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏପରେ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ର ବିଦାୟ ନେଲାପରେ, ରାଘବ ରାମ ତାଙ୍କ ସହ ଥିବା ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶରଭଙ୍ଗ ଅଗ୍ନିକୁ ହବି ଦେଉଥିଲେ। ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରି ତାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ବସିଲେ ଓ ଆଶ୍ରୟ ଓ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ତାପରେ ରାଘବ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଗମନ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଶରଭଙ୍ଗ ସମସ୍ତ କଥା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରାମ, ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର ମୋତେ ଏକ ବର ଦେଉଛନ୍ତି ଓ ମୋତେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ନେବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ଯାହା କଠୋର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଲାଭ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ। ତୁମେ ଏଠାରେ ଆସିଛ ଜାଣି, ମୋ ପ୍ରିୟ ଅତିଥି ତୁମକୁ ଦେଖିବା ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯିବିନି। ଏବେ ତୁମକୁ ଦେଖି ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବି। ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ମୁଁ ଅକ୍ଷୟ ଶୁଭ ଲୋକ ଜିତିଛି; ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେବ ଲୋକ ମୋଠାରୁ ଗ୍ରହଣ କର।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ରାଘବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ହେ ମହାମୁନି, ମୁଁ ନିଜେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଜିତିବି; ମୋର ଇଚ୍ଛା କେବଳ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ତୁମେ ଦେଖାଇଥିବା ନିବାସ ଲାଭ କରିବା।” ଏହାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଘବଙ୍କୁ ଶରଭଙ୍ଗ ପୁନି କହିଲେ, “ହେ ରାମ, ଏଠାରେ ଏକ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମୁନି ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଛନ୍ତି, ସେ ଅରଣ୍ୟରେ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି; ସେ ତୁମକୁ ବଡ଼ ଉପକାର କରିପାରିବେ। ସେଠାକୁ ଯାଅ, ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମରେ ଯାଅ, ସେ ତୁମର ନିବାସ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେବେ। ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀକୁ ବିପରୀତ ଧାରାରେ ଅନୁସରଣ କର, ଏହି ନଦୀ ଫୁଲ ଓ ତାରା ଧାରଣ କରେ; ତାପରେ ତୁମେ ଗନ୍ତବ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିବ। ଏହା ହେଉଛି ପଥ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ କ୍ଷଣ ମୋତେ ଦେଖ, ଯେପରି ମୁଁ ସାପ ପରି ପୁରୁଣା ଚର୍ମ ଛାଡ଼ି ଦେଉଛି।” ଏପରେ ଶରଭଙ୍ଗ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱାଳି ନିୟମାନୁସାରେ ଘୃତ ଆହୁତି ଦେଲେ, ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ସମର୍ପିତ କଲେ। ସେ ମହାତ୍ମା ମୁନିଙ୍କ ଚୁଲି ଓ ଦେହ, ପୁରୁଣା ଚର୍ମ, ଅସ୍ଥି, ମାଂସ, ରକ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହେଲା। ତାପରେ ଶରଭଙ୍ଗ ଅଗ୍ନିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଯୁବକ ପରି ଉଦ୍ଭାସିତ ହେଲେ। ସେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ, ମହାମୁନି ଓ ଦେବମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଉତ୍କ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁନି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପରିକର ସହିତ ଦେଖିଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଅନନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଓ ଆଦର ଦେଲେ। ଏବେ ଶୁଣ, ମହାମାନ୍ୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଛଅଟିଏ ଅଧ୍ୟାୟ। ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କ ଶ୍ୱର୍ଗାରୋହଣ ପରେ, ବିଭିନ୍ନ ମୁନିମଣ୍ଡଳୀ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ତେଜୋମୟ କକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶୀ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଭିତରେ ଥିଲେ ବୈଖାନସ, ବାଳଖିଲ୍ୟ, ସମ୍ପ୍ରକ୍ଷାଳ, ମରୀଚିପ, ଅନେକ ଅଶ୍ମକୁଟ୍ଟ, ପତ୍ରାଶି ତପସ୍ବୀ। ଆଉ ଥିଲେ ଦାନ୍ତକୁ ମୁସଳ କରୁଥିବା, ନିର୍ମଜନ ରହୁଥିବା, ଭୂମିରେ ଶୋଇଥିବା କିମ୍ବା ଅନିଦ୍ର, ଖୋଲା ଆକାଶରେ ବସୁଥିବା ମୁନିମାନେ। କିଏ ଜଳାହାରୀ, କିଏ ବାୟୁଆହାରୀ, କିଏ ଆକାଶରେ ବସୁଥିବା, କିଏ ମାଟିରେ ଶୋଇଥିବା। କିଏ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, କିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟନିଗ୍ରହୀ, କିଏ ତରଳ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, କିଏ ଜପନିଷ୍ଠ, କିଏ ତପସ୍ୟାରେ ଦୃଢ଼, କିଏ ପଞ୍ଚତପ ଉପାସନା କରୁଥିବା। ସେମାନେ ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ରାମଙ୍କୁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ହେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ରାମ, ତୁମେ ପୃଥିବୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ ଓ ରକ୍ଷକ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମଘବାନ୍ ପରି। ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ଓ ପରାକ୍ରମ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତୁମେ ପିତୃଭକ୍ତ, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ଓ ଧର୍ମରେ ପ୍ରଚୁର।