ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦୁଇ ଭାଇ, ଜଙ୍ଗଲରେ ବିରାଧ ଦାନବଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ। ବିରାଧଙ୍କ ଗଳାକୁ ମୁକ୍ତ କରି, ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନିଅ, ତାଙ୍କ ଶଙ୍ଖ ଭଳି କଣ ଓ ଭୟଙ୍କର ହୁଁକାର ସହିତ, ଦୁଇ ଭାଇ ତାଙ୍କୁ ଜମିରେ ଏକ ଗଡ଼ିରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ବିରାଧ ଭୟଙ୍କର ରବ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଗଡ଼ିରେ ଫେଙ୍ଗିବା ସମୟରେ ଦୁଇ ଭାଇ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଲେ। ତେବେ ତାଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି ଦେଖି, ଦୁଇ ଭାଇ ନିଷ୍ଚୟ କଲେ ଯେ ବିରାଧକୁ ଏହି ଗଡ଼ିରେ ମାରିଦେବେ। ବିରାଧ ନିଜେ ରାମଙ୍କୁ କହିଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହେବ ନାହିଁ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ଇଚ୍ଛା ବି ଖୋଲିଦେଇଥିଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୁଇ ଭାଇ ତାଙ୍କୁ ଗଡ଼ିରେ ଫେଙ୍ଗିବାକୁ ନିଷ୍ପତି କଲେ; ଦାନବ ବିରାଧକୁ ଗଡ଼ିରେ ଫେଙ୍ଗିବା ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଜଙ୍ଗଲ ତାଙ୍କ ଚିତ୍କାରରେ ଗୁଞ୍ଜି ଉଠିଲା। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି, ଭୟମୁକ୍ତ ହୋଇ, ବିରାଧକୁ ପୃଥିବୀରେ ଏକ ଗଡ଼ିରେ ଫେଙ୍ଗିଲେ ଓ ପଥର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଢାକିଦେଲେ। ଏହାପରେ, ସୁନା ଅଳଙ୍କାର ଥିବା ଧନୁଷ ନେଇ, ଦୁଇ ଭାଇ ଦାନବକୁ ମାରିଦେଇ, ମୈଥିଲୀ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଆନନ୍ଦ ଭରା ଚାଲିଥିଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ତେଜ ଚମକୁଥିଲେ। ଏଠାରେ ପଞ୍ଚମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉ। ବିରାଧ ଦାନବକୁ ମାରିଦେଇ, ରାମ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ବାସନ ଦେଲେ। ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଏବଂ ଆମେ ଏପରି ବନ ଜୀବନରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ନୁହଁ। ଚଳ, ଶୀଘ୍ର ଆମେ ତପସ୍ବୀ ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଉ।" ଏଭଳି କହି ରାଘବ ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଲେ। ଶରଭଙ୍ଗ, ଯାହାର ଆତ୍ମା ତପସ୍ୟାରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିଲା, ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ରାମ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ରାମ ଦେଖିଲେ—ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ମହାପ୍ରଭା ଦେବତା, ଚମକୁଥିବା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ପୃଥିବୀକୁ ଛୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ଦେବତା, ଅନେକ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ହରିତ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଏକ ରଥରେ ଆକାଶରେ ଚାଲୁଥିଲେ। ଏହି ଦେବତା, ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ, ଧଳା ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ। ରାମ ଦେଖିଲେ—ଏକ ନିର୍ମଳ ଛତା, ଅଦ୍ଭୁତ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଦୁଇଟି ସୁନା ହାତଲା ଚାମର ଓ ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଉପକରଣ। ମହିଳାମାନେ ଏହି ଚାମର ଦେବତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଘୁଞ୍ଚାଇ ରଖିଥିଲେ; ଏଠାରେ ଅନେକ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ପ୍ରମୁଖ ଋଷିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏହି ଦେବତା ଆକାଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଉତ୍ତମ ଶବ୍ଦରେ ସ୍ତୁତି ହେଉଥିଲେ, ଶରଭଙ୍ଗ ଓ ଭାସବ ସହିତ କଥା କହୁଥିଲେ। ରାମ ଶତକ୍ରତୁକୁ ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଦେଖ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ଚମକୁଥିବା ଅଦ୍ଭୁତ ରଥ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଛି, ଆକାଶରେ ଚାଲୁଛି।" "ପୁରୁହୂତଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେ, ଯାହା ଆମେ ଶକ୍ରଙ୍କ ଦେବ ଘୋଡ଼ା ଭଳି ଶୁଣିଥିଲୁ, ଏହି ଦେବ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଆକାଶରେ ଚାଲୁଛନ୍ତି।" "ଏହି ଟାଇଗର ଭଳି ମାନବମାନେ, ଅନେକ ଲୋକ, କଣ ଲାଗିଥିବା, ତଳୱାର ଧାରଣ କରି, ସବୁ ଚାରିପାଖରେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।" "ସବୁଙ୍କ ଛାତି ବଡ଼ ଓ ମଜବୁତ, ହାତ ଲୋହା ଭଳି, ଲାଲ ଆଲୋକରେ ଶୋଭିତ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଟାଇଗର ଭଳି ଭୟଙ୍କର, ପ୍ରବେଶ କରିବା ଅତି କଠିନ।" "ସବୁଙ୍କ ଛାତିରେ ଅଗ୍ନି ଭଳି ଚମକୁଥିବା ମାଳା, ସବୁ ପ୍ରାୟ ୨୫ ବର୍ଷର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।" "ଦେବତାମାନଙ୍କର ଏହି ଅବସ୍ଥା ସବୁବେଳେ ଏପରି, ଏହି ଟାଇଗର ଭଳି ମାନବମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ।" "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ଓ ବୈଦେହୀ ଏଠାରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରୁହ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଏହି ଚମକୁଥିବା ରଥରେ ଥିବା ଦେବତା କିଏ ଜାଣିନାହିଁ।" ଏପରି କହି, ରାମ ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଲେ। ରାମ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଶଚୀପତି ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଦେବତାମାନେ କହିଲେ—"ରାମ ଏଠାରେ ଆସୁଛନ୍ତି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ମୋ ସହ କଥା କହିବେ ନାହିଁ, ମୋତେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରିବା ପରେ ନେଇଯାଅ; ତାଙ୍କୁ ମୋତେ ଦେଖିବା ଯୋଗ୍ୟ।" "ମୁଁ ଜୟ କରିଛି, ମୋ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇଛି; ଶୀଘ୍ର ମୁଁ ଯାଉଛି। ତାଙ୍କୁ ଏକ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଯାହା ଅନ୍ୟମାନେ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।" ଏପରି କହି, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଇ ରଥରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଯାଇଲେ। ଏହିପରେ, ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ଯାଇଯିବା ପରେ, ରାଘବ ତାଙ୍କ ସଂଗୀମାନେ ସହିତ ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଇଲେ। ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ତାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ଆଶ୍ରମରେ ବସିଲେ। ଏପରେ, ରାଘବ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଗମନ ବିଷୟରେ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ, ଶରଭଙ୍ଗ ସମସ୍ତ କଥା ରାଘବଙ୍କୁ ଖୋଲିଦେଲେ—"ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର, ରାମ, ମୋତେ ବର ଦେଇଛନ୍ତି ଓ ମୋତେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ନେଉଥିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ଯାହା କଠିନ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ହୁଏ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।" "ମୁଁ ଜାଣିଥିଲି ତୁମେ ନିକଟରେ ଅଛ, ରାମ, ତୁମକୁ ଦେଖିବା ଛାଡ଼ି ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ଯିବି ନାହିଁ; ତୁମେ ମୋ ପ୍ରିୟ ଅତିଥି।" "ତୁମେ ମୋ ସହ ଦେଖା ହେଇଛ, ମହାତ୍ମା ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ, ଏବେ ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବି।" "ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାନବ, ମୁଁ ଅଶ୍ରୟ ଜଗତ ଜୟ କରିଛି, ଯାହା ଅକ୍ଷୟ; ତୁମେ ମୋତେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦିବ୍ୟ ଲୋକ ଗ୍ରହଣ କର।" ଏପରି ଶରଭଙ୍ଗ ଋଷି କହିବା ପରେ, ରାଘବ, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞ, ଦେବତା ଭଳି, ଉତ୍ତମ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ—"ମହାମୁନି, ମୁଁ ନିଜେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଜୟ କରିବି; ମୋ ଇଚ୍ଛା କେବଳ ଏହି ବନରେ ଏକ ଆଶ୍ରୟ ପାଇବା, ଯେପରି ଆପଣ ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।