ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ଜଙ୍ଗଲରେ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଭିରାଧାଙ୍କ ସହ ମୁହାଁମୁହିଁ ହେଲେ। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ତୀରରେ ଆହତ ହୋଇ, ଭିରାଧା ଆପଣଙ୍କ ପୂର୍ବ ଶାପ ବିଷୟରେ କହିଲେ—"ମୁଁ ରାମ୍ଭା ପ୍ରତି ଆକ୍ରଷ୍ଟ ଥିଲି, ତୁମେ ମୋତେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ କରିଛ।" ଭିରାଧା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—"ମୁଁ ମୋ ଲୋକକୁ ଯିବି; ତୁମେ ଶୁଭ ରୁହ, ଶତ୍ରୁ ଦାହକ। ଏଠାକୁ ଅଧା ଯୋଜନା ଦୂରରେ ଶରଭଙ୍ଗ ନାମକ ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ପ୍ରବଳ ଋଷି ଅଛନ୍ତି। ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଦେଖିବାକୁ ଯାଅ, ସେ ତୁମେ ଉତ୍ତମ କଥା କହିବେ।" ଏହାପରେ ଭିରାଧା ରାମଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ—"ମୁଁ ମୃତ ରାକ୍ଷସ ଭଳି ଏକ ଗଡ଼ିରେ ରଖ, ଏହି ହିଁ ମୃତ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ପାଇଁ ଶାଶ୍ୱତ ନୀତି। ଗଡ଼ିରେ ରଖିଲେ ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକ ଲାଭ ହୁଏ।" ଏପରି କଥା କହି, ଭିରାଧା ତୀର ଆଘାତରେ ଶରୀର ଛାଡ଼ି ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯାଇଲେ। ରାମ ଏହା ଶୁଣି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଶା ଦେଲେ—"ଏ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ପାଇଁ ଏକ ଗଭୀର ଗଡ଼ି ଖୋଦ।" ଲକ୍ଷ୍ମଣ କୁହିଲେ, ଏକ ଖୁଣ୍ଟି ନେଇ ଭିରାଧାଙ୍କ ପାଖରେ ଗଭୀର ଗଡ଼ି ଖୋଦିଲେ। ରାମ ଭିରାଧାଙ୍କ ଗଳାକୁ ଦବାଇ ଧରି ରଖିଥିଲେ। ଦୁଇଜଣେ ଭିରାଧାଙ୍କୁ ଉଠାଇ, ତାଙ୍କ କଂଚ ଶଙ୍ଖ ପରି କାନ ଓ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର ସହିତ ଗଡ଼ିରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୃଢ଼ ଓ ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଭିରାଧାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ଗଡ଼ିରେ ଫିଙ୍ଗି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ତୀର ଆଘାତରେ ଭିରାଧାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ନଥିବାର କଥା ଜାଣି, ଦୁଇଜଣେ ତାଙ୍କୁ ଗଡ଼ିରେ ଦେଇ ମାରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ। ଭିରାଧା ନିଜ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଏହି ଉପାୟ କହିଥିଲେ, ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୁଇଜଣେ ତାଙ୍କୁ ଗଡ଼ିରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ; ତାଙ୍କ ଚିତ୍କାରରେ ଜଙ୍ଗଲ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆନନ୍ଦିତ ମନେ, ଭିରାଧାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ଗଡ଼ିରେ ଦେଇ, ପଥର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଚାପି ଦେଲେ। ଏପରି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଦୁଇଜଣେ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷଣ ଧାରଣ କରି, ଜଙ୍ଗଲରେ ଆନନ୍ଦ ଭରା ଚାଲିବା ଲାଗିଲେ; ଏକ ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଏଠାରେ ପଞ୍ଚମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉ। ଭିରାଧାଙ୍କୁ ମାରି ରାମ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ। ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଓ ଅପରିଚିତ, ଆମେ ଏପରି ସ୍ଥାନରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ନୁହେଁ।" "ଆମେ ଶୀଘ୍ର ଶରଭଙ୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଉ।" ଏପରି କହି ରାମ ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଶରଭଙ୍ଗ ତପସ୍ୱି ଓ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ପାଖରେ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସୁନ୍ଦର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ପୃଥିବୀକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁନଥିବା ଏକ ଦେବ। ସେ ଦେଖିଲେ ଏହି ଦେବତା, ଅନେକ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଶ୍ୟାମ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥିବା ରଥରେ ଆକାଶରେ ଗତି କରୁଛନ୍ତି। ସେ ଦୂରରୁ ଦେଖିଲେ, ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଧଳା ମେଘ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକୁଛନ୍ତି। ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ନିର୍ମଳ ଛତା, ଅଦ୍ଭୁତ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଦୁଇଟି ସୁନ୍ଦର ଚାମରା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ହାତଲେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ୍। ସେ ଦେଖିଲେ, ଉତ୍ତମ ନାରୀମାନେ ଏହି ଚାମରା ଉପରେ ଘୁଞ୍ଚାଇଛନ୍ତି; ଅନେକ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାଋଷି ସମ୍ମିଳିତ। ଏହି ଦେବତା ଆକାଶରେ ଉତ୍ତମ କଥାରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଉଥିଲେ, ଶରଭଙ୍ଗ ଓ ବାସବଙ୍କ ସହ କଥା ହେଉଥିଲେ। ଶତକ୍ରତୁଂକୁ ଦେଖି ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ରଥକୁ ଦେଖିବାକୁ ଉପଦେଶ କଲେ—"ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ରଥକୁ ଦେଖ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଛି, ଆକାଶରେ ଗତି କରୁଛି। ଏହି ପୁରୁହୂତଙ୍କ ଘୋଡ଼ା, ପୂର୍ବରୁ ଶକ୍ରଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ଭଳି ଶୁଣିଥିଲି, ଏହି ଦେବ ଘୋଡ଼ା ନିଶ୍ଚୟ। ଏହି ସବୁ ପାଶ୍ୱରେ ଦୂର୍ଦ୍ଦମ, ଶତ-ଶତ ଯୁବକ, କଣ୍ତା ଓ ତଳୱାର ଧାରଣ କରି, ବାଘ ପରି ଦୃଢ଼। ସବୁଙ୍କ ଛାତି ବିଶାଳ, ହାତ ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ପରି, ଲାଲ ରେଖା ଶୋଭିତ ଚୀର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି। ଏହି ସବୁଙ୍କ ଛାତିରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିବା ମାଳା, ସବୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ପ୍ରାୟ ୨୫ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ଏହି ଦେବମାନେ ସବୁ ସମୟ ଏହି ବୟସରେ, ବାଘ ପରି ଦୃଢ଼ ଓ ଦର୍ଶନୀୟ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ସୀତା ସହ ଏଠାରେ ଅପେକ୍ଷା କର, ମୁଁ ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ରଥରେ କିଏ ଅଛନ୍ତି ଏହି କଥା ଜଣାଇବାକୁ ଯାଉଛି।" ଏପରି କହି ରାମ ଶରଭଙ୍ଗ ଆଶ୍ରମ ଦିଗରେ ଗଲେ। ରାମ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଶଚୀପତି ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରି, ଦେବମାନେ କହିଲେ—"ରାମ ଆସୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୋ ସହ କଥା ହେବା ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ନେଉ; ତାପରେ ସେ ମୋତେ ଦେଖିବାଯୋଗ୍ୟ। ମୁଁ ମୋ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି, ଶୀଘ୍ର ଯାଉଛି; ରାମ ଏକ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ, ଅନ୍ୟମାନେ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।" ଏପରି ଶରଭଙ୍ଗ ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଘୋଡ଼ା ଯୋଜିତ ରଥରେ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯାଇଲେ।