ବିରାଧ ତାହାପରେ ସତ୍ୟବୀର ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଠିକ୍ ଅଛି, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ରାଘବ, ଶୁଣ। ମୋ ନାଁ ବିରାଧ, ମୋ ବାପା ଜଭା ଓ ମାଆ ଶତହ୍ରଦା। ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋତେ ବିରାଧ ବୋଲି ଡାକନ୍ତି। ମୁଁ ତପସ୍ୟାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଏମିତି ଦୟା ପାଇଛି—ଏହି ଜଗତରେ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରରେ ମୋତେ ମରାଯିବ ନାହିଁ, କିମ୍ବା କେହି ମୋତେ କାଟିପାରିବେ ନାହିଁ, ଛିଦ୍ର କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ଜନାନୀକୁ ଛାଡ଼ି ଦୁଇଜଣେ ଯେପରି ଆସିଥିଲ, ସେପରି ଦୃତ ଚାଲିଯାଅ; ନହେଲେ ତୁମ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଜୀବନ ନେଇଯିବି।” ଏହି କଥାରେ ରାମଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରୋଷରେ ରକ୍ତିମ ହେଲା। ସେ ବିରାଧ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ଦୁଷ୍ଟ, ତୁମ ଉପରେ ଅପବାଦ! ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦଣ୍ଡିଥିବା; ମୋହଁ ଠାରୁ ଜୀବନ ନେଇପାରିବ ନାହଁ।” ତାପରେ ରାମ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ ତଣି, ତୀବ୍ର ବେଗରେ କିଛି ତୀର ନିକ୍ଷେପ କଲେ। ସେ ସାତଟି ସୁବର୍ଣ୍ଣପଙ୍ଖୀ ତୀର ମୁକ୍ତ କଲେ, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ ଗରୁଡ଼ ବାୟୁ ଭଳି ଦୃତ ଥିଲା। ସେହି ତୀରଗୁଡ଼ିକ ବିରାଧଙ୍କ ମୟୂରପିଛ ଶୋଭିତ ଶରୀରକୁ ବିଦ୍ଧ କରି, ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିତ, ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ ଜ୍ୱାଳାମୟ ହୋଇ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଲା। ଏହି ଆଘାତରେ ବିରାଧ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ରଖିଦେଲେ, ତାଲେ କ୍ରୋଧରେ ଦଣ୍ଡ ଉଠାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ଦଣ୍ଡ ଇନ୍ଦ୍ର ଧ୍ୱଜ ସଦୃଶ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ମୁଖ ବିସ୍ତୃତ, ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ୱୟଂ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାପରେ ଦୁଇ ଭାଇ ଏହି ବିରାଧ ଉପରେ ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନିମୟ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ, ଯେଉଁଠି ବିରାଧ ପ୍ରଳୟର ମୃତ୍ୟୁ ସଦୃଶ ଦେଖାଉଥିଲେ। ଏହି ଦାନବ ଭୟଙ୍କର ହସିଲେ, ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଦଣ୍ଡିଥିଲେ, ଏବଂ ଜମ୍ଭାଇ ଦେଲେ; ତାଙ୍କ ଜମ୍ଭାଇ ସହିତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ଖସି ପଡ଼ିଲା। ବରଦାନର ଫଳରେ ବିରାଧ ତୀର ଆଘାତରେ ଜୀବନ ଶକ୍ତିକୁ ଦମନ କରି ଦଣ୍ଡ ଉଠାଇ ରାଘବଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ତାହାପରେ ଶସ୍ତ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠୀ ରାମ ଦୁଇଟି ବାଣରେ ମେଘ ଭଳି ଅଗ୍ନିମୟ, ବଜ୍ର ସଦୃଶ ଦଣ୍ଡକୁ କାଟିଦେଲେ। ସେହି ଦଣ୍ଡ ବାଣରେ କଟିଗଲା, ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଶିଖର ଭଳି ଭୂମିରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପଡ଼ିଲା। ତାପରେ ଦୁଇ ଭାଇ ତୀବ୍ର ତରୁଆରି ତୁଳି, କଳା ସର୍ପ ସଦୃଶ ଚମକୁଥିବା, ବିରାଧଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ ଦେଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବିରାଧ ଦୁଇଟି ସିଂହସଦୃଶ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଧରି ଅଚଳ ରହିଲେ ଏବଂ ଚାଲିଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝି ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ଦାନବ ଯେପରି ଚାହେ, ଆମକୁ ନେଉ ଦିଅ, ଏହା ଆମ ପଥ ହେବ।” ବିରାଧ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସରେ, ଦୁଇ ଭାଇକୁ ଶିଶୁମାନେ କାନ୍ଧରେ ବସିଥିବାପରି ଉଠାଇ ଅତି ଗର୍ଜନ କରି ଛାଡ଼ିଲେ, ଓ ଏକ ବିଶାଳ ଅନ୍ଧକାର ମେଘ ସଦୃଶ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ବୃକ୍ଷ, ପକ୍ଷୀ, ମୂଲ୍ୟବାନ ପଶୁପକ୍ଷୀ, ମୃଗ, ଅଜଗର ଓ ସୁଭିତ୍ତ ଜନ୍ତୁ ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରଘୁବଂଶୀ ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦ୍ୱାରା ବହିଯାଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ସୀତା ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କଲେ, ତାଙ୍କୁ ଧରି ରହିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଶୁଭ୍ର ରାମ, ଯିଏ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ବହିଯାଉଛନ୍ତି। ବାଘ, ଚିତାଳ ମୋତେ ଖାଇଯିବେ—ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠ! ରାମ-ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।” ଏହାପରେ ସୌମିତ୍ରି ଦାନବର ବାମ ହାତ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ରାମ ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ହାତ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ଦୁଇ ହାତ ଭାଙ୍ଗିଯିବାରେ, ମେଘ ସଦୃଶ ଦାନବ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ଅଚେତନ ହୋଇ, ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ପର୍ବତ ଭଳି ଭୂମିରେ ଲୁହା ହେଲେ। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍କା, ହାତ, ପାଦରେ ଆଘାତ କରି, ପୁନିପୁନି ଭୂମିରେ ଚାପି ଦେଲେ। ଅନେକ ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ, ତରୁଆରିରେ ଆହତ, ଭୂମିରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଦାନବ ମରିଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କୁ ଅଜୟ ଓ ଅଚଳ ପର୍ବତ ସଦୃଶ ଦେଖି, ଭୟ ମୁକ୍ତିଦାତା ଶ୍ରୀରାମ କହିଲେ, “ଏହି ଦାନବ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରରେ ମରେନାହିଁ; ଆମେ ଏହାକୁ ମାଟି ତଳେ ପୋତିଦେବା। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଗଡ଼ି ଖୋଦ। ଏହି ଭୟଙ୍କର, ପ୍ରବଳ ଦାନବ, ଦୁଷ୍ଟ ହାତୀ ସଦୃଶ ଦେହ ଥିବାକୁ ପୋତିବା ପାଇଁ।” ଏପରି କହି ରାମ ଗଡ଼ି ଖୋଦିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହି, ବିରାଧଙ୍କ ଗଳା ଉପରେ ପାଦ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଦମନ କଲେ। ରାଘବଙ୍କ ଆଦର ସହିତ କଥା ଶୁଣି ବିରାଧ କକୁତ୍ସ୍ଥ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଟୁଟ ଭାବେ ମୋତେ ମାରିଲେ; ଆଗରୁ ମୁଁ ମୂଢ଼ତାରେ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନି ପାରିନଥିଲି। ଏବେ ମୁଁ ଜାଣିଛି—ହେ କୌଶଲ୍ୟାନନ୍ଦନ ରାମ, ତୁମେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ; ଏବଂ ମହାନୀୟ ବୈଦେହୀ ଓ ଉତ୍ତମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଦେହରେ ମୁଁ ଏକ ଶାପରେ ପଡ଼ିଥିଲି; ମୁଁ ଗାନ୍ଧର୍ବ ତୁମ୍ବୁରୁ, ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ଶାପରେ ଏହି ଦୃଷ୍ଟ ଦେହ ପାଇଥିଲି।