ଏକ ଅସୁର, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମୁହଁ ଥିବା ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ, ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲା। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଶ୍ରୀମୟ ରାମ, ତାହାର ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ତାପରେ, ଭୟଙ୍କର ବିରାଧ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ରାଘବ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଶୁଣ। ମୁଁ ଜବାର ପୁଅ, ମୋ ମା ଶତହ୍ରଦା। ପୃଥିବୀ ଉପରେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ମୋତେ ବିରାଧ ବୋଲି ଡାକନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କୃପାରେ ମୁଁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଭୁନ୍ ଲାଭ କରିଛି। ଏହି ଜଗତରେ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ମାରାଯିବା ନାହିଁ, ମୋ ଦେହ କଟିବା କିମ୍ବା ବିଦ୍ଧ କରିବା ଯାଏ। ଏହି ମହିଳାକୁ ଛାଡ଼ି ଦୁଇଜଣେ ତୁମେ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଯାଉ; ନହେଲେ ମୁଁ ତୁମମାନେଙ୍କ ଜୀବନ ନେଇ ଦେବି।” ଏହିପରେ, ରାମଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ରୋଷରେ ଲାଲ ହୋଇଗଲା, ତିନି ବିରାଧଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ହେ ଦୁଷ୍ଟ, ତୁମେ ଅପମାନିତ ଓ ନିର୍ଲଜ୍ଜ! ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁ ଚାହୁଁଛ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଠିଆ ହେଉ, ମୋ ଠାରୁ ଜୀବନ ନେଇ ଚାଲିପାରିବ ନାହିଁ।” ସେତେବେଳେ ରାମ ତାଙ୍କ ଧନୁ ତାଣି, ତୀବ୍ର ବାଣ ଚାପି ବିରାଧଙ୍କୁ ମାରିଲେ। ରାମ ତାଙ୍କ ଧନୁ ତାଣି, ସାତଟି ସୁନା ରେଶମ ଥିବା ବାଣ, ଗରୁଡର ପବନ ଭଳି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଛାଡ଼ିଲେ। ସେ ବାଣଗୁଡିକ ବିରାଧଙ୍କ ଦେହକୁ ବିଦ୍ଧ କରି, ମୟୂର ପିଞ୍ଜ ଧାରିଥିବା ସେ ଦେହରୁ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗାଇ ତଳକୁ ପଡ଼ିଲେ, ଅଗ୍ନିର ପ୍ରଭା ଭଳି ଜ୍ୱଳିଲେ। ବିରାଧ ଆଘାତ ପାଇ ଶୋକିତ ହୋଇ, ବୈଦେହୀକୁ ତଳକୁ ରଖି, ରୋଷରେ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପତାକା ଭଳି ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖାଇ, ମୃତ୍ୟୁର ମୁଖ ଭଳି ମୁହଁ ଖୋଲି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଦହାଡ଼ିଲେ। ତାପରେ, ଦୁଇଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତିନି ବିରାଧ ଉପରେ ଅଗ୍ନିମୟ ବାଣ ବର୍ଷା କରିଲେ, ଯେଉଁ ବିରାଧ ତାଲକାଳିନ ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ଦେଖାଉଥିଲେ। ବିରାଧ, ଅତି ଭୟଙ୍କର ଏହି ଦେହରେ, ହସିଲେ, ଠିଆ ହେଲେ, ଏବଂ ଅଳସ ଭାବରେ ଯାମ୍ବ କରିଲେ; ଏହି ଯାମ୍ବରେ, ସେ ବାଣଗୁଡିକ ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ବାହାରି ପଡ଼ିଗଲା। ତାଙ୍କ ଲାଭ କରିଥିବା ଭୁନ୍ ଦ୍ୱାରା, ବିରାଧ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଶକ୍ତିକୁ ବାଣ ଚାପିଲା ମାନେ ଦମି ଦେଲେ, ତାପରେ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ରାଘବମାନେଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ। ରାମ, ଅସ୍ତ୍ର କୁଶଳୀ, ଦୁଇଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବିରାଧଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର, ତାରା ଭଳି ଆଗ୍ନିମୟ ବଜ୍ର, କାଟି ଦେଲେ। ସେ ଅସ୍ତ୍ର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖର ଭଳି ଭୂମିରେ ଚିହ୍ନା ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲା। ତାପରେ ଦୁଇଭାଇ ତାଙ୍କ ତଳୱାର ଉଠାଇ, କଳା ନାଗ ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ବିରାଧଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ। ଦୁଇଜଣେ ଭୟଙ୍କର ଦେହରେ ଦେଖିଲେ; ଏହି ଦୁଇଟି ବାଘ ଭଳି ମାନବକୁ ବିରାଧ ତାଙ୍କ ହାତରେ ଧରି, ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ଭାବରେ ଚାଲିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ରାମ ତାଙ୍କ ମନସ୍ତିତି ବୁଝି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏଯି ଅସୁର ଆମକୁ ତାଙ୍କ ମାର୍ଗରେ ନେଇଯାଉ, ଦେଖିବାକୁ ଦିଅ।” ରାମ ଆଉ କହିଲେ, “ସାଉମିତ୍ରି, ଏହି ରାକ୍ଷସ ଯେପରି ଚାହେ, ଆମକୁ ନେଇଯାଉ; ଏହି ହିଁ ଆମର ମାର୍ଗ—ଏହି ରାତିର ଚର ବେଳେ ଯେଉଁଠି ଯାଏ।” ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଅଭିମାନରେ, ଦୁଇଭାଇକୁ ଶିଶୁମାନେ ଭଳି କାନ୍ଧରେ ଉଠାଇ, ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ ଦହାଡ଼ି, ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରକୁ ନେଇଗଲେ। ସେ ଏକ ବିଶାଳ କଳା ମେଘ ଭଳି ଜଙ୍ଗଲରେ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ ଦଳ, ଶୁଭ୍ର ପ୍ରାଣୀ, ଏବଂ ବନ୍ୟପଶୁ ଓ ସାପ ରହିଥିଲେ। ଏଉଁ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ଦୁଇ ଭାଇକୁ ଏଭଳି ଉଠାଇ ନେଉଥିବା ଦେଖି, ସୀତା ଚିତ୍କାର କରି, ଦୁଇଭାଇକୁ ଧରି ରଖିଲେ। ସୀତା କହିଲେ, “ଏହି ହେ ରାମ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ, ସତ୍ୟବାନ, ଧର୍ମିକ ଓ ଶୁଦ୍ଧ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଉଠାଇ ନେଉଯାଉଛନ୍ତି। ବନର ବାଘ ଓ ଚିତା ମୋତେ ଖାଇ ଦେବେ—ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ରାକ୍ଷସ ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥମାନେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।” ଏହି ଦୁଃଖ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସାଉମିତ୍ରି ରାକ୍ଷସର ବାମ ହାତ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ, ରାମ ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ହାତ ଭଙ୍ଗ କଲେ। ଦୁଇ ହାତ ଭଙ୍ଗ ହୋଇ, ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଉଥିବା ଭୟଙ୍କର ବିରାଧ ଅପସ୍ଥିତ ଓ ଅବଚେତନ ହୋଇ, ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇଥିବା ପର୍ବତ ଭଳି ତୁରନ୍ତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଦୁଇଭାଇ ତାଙ୍କ ମୁଠି, ହାତ ଓ ପା ଦ୍ୱାରା ଏକାଧିକ ଥର ଆଘାତ କରି, ବିରାଧକୁ ଭୂମିରେ ପ repeatedly ଡ଼ିଲେ। ବିରାଧ ଅନେକ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ, ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇ, ଭୂମିରେ ଏକାଧିକ ଥର ଚିହ୍ନା ହୋଇ ମାରି ଦିଆଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇନାହିଁ। ଏହା ଦେଖି, ଅଚଳ ପର୍ବତ ଭଳି ଅବଦ୍ଧ ଓ ଅଜୟ ବିରାଧକୁ ଦେଖି, ବିପଦରେ ନିର୍ଭୟତା ଦେଇଥିବା ପ୍ରଶଂସିତ ରାମ କହିଲେ, “ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତିରେ, ହେ ମାନବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଦେଖାଉଥିବା ଦେହରେ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିରାଧକୁ ବିଜୟ କରିବା ଯାଏ ନୁହେଁ; ଚଲ, ଏହି ରାକ୍ଷସକୁ ପୃଥିବୀରେ ପୂତି ଦିଅ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ବଡ଼ ଗଡ଼ି ଖୋଦି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ପ୍ରବଳ ଦେହର ରାକ୍ଷସ, ମହା ହାତୀ ଭଳି ଦେଖାଉଥିବା, ପାଇଁ।” ଏହିପରି କହି, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଗଡ଼ି ଖୋଦିବାକୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ବିରାଧଙ୍କ ଗଳାକୁ ପା ଦ୍ୱାରା ଦବାଇ ଦଢ଼ି ରଖିଲେ। ଏହି ସମ୍ମାନ ଭରା କଥା ଶୁଣି, ବିରାଧ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଶକ୍ତି ସମାନ ଶକ୍ତି ଥିବା ମାନବ, ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଇଛି; କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ଭ୍ରମରେ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନିପାରି ନଥିଲି, ମାନବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ରାମ, କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କ ପୁଅ, ଏବେ ମୁଁ ତୁମେ, ଶୁଦ୍ଧ ଧର୍ମିକ, ବୈଦେହୀ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣକୁ ଚିହ୍ନିପାରିଛି। ଏକ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲି; ମୁଁ ଗନ୍ଧର୍ବ ତୁମ୍ବୁରୁ, ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦେହରେ ଆସିଥିଲି।” ଏହିପରି ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତାଙ୍କ ଜଙ୍ଗଲ ଯାତ୍ରାରେ ବିରାଧ ରାକ୍ଷସ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶାପ ମୁକ୍ତି ଘଟିଲା।