ଯେଉଁ ମାଁ ମୋତେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଏବଂ ମୋତେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପଠାଇଥିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟମ ମାଁର ଏହି ଇଚ୍ଛା ଆଜି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ମୁଁ ସଉମିତ୍ରୀ, ମୋତେ ସିତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଲୋକ ଛୁଇଁବାରୁ ଯେତେ ଦୁଃଖ ହୁଏ, ମୋ ଜନକଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ମୋ ସ୍ଵୟଂ ରାଜ୍ୟ ହାରାଇବା ତାହାଠାରୁ କମ୍। ଏପରି ଭାବରେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବିଷଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ କଥା କହୁଥିଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାଗରେ, ଅପରିମିତ କ୍ରୋଧକୁ ଦମନ କରିଥିବା ସର୍ପ ଭଳି, ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ, “ଆପଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ରକ୍ଷକ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି, ଯଦିଓ ଏଠାରେ ଏକା ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଦାସ ଥିଲେ, ଆପଣ କାହିଁକି ଦୁଃଖ କରୁଛନ୍ତି?” ଆଜି, ମୋ ରାଗରେ ମୋ ତୀର ଦ୍ୱାରା, ଏଇ ଦାନବ ଭୀରଧାଙ୍କୁ ହତ କରି, ତାଙ୍କର ରକ୍ତ ଭୂମିକୁ ରଞ୍ଜିତ କରିଦେବି। ଯେପରି ଭାବରେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଁ ବରତଙ୍କୁ ରାଗ କରିଥିଲି, ସେ ରାଗ ଏବେ ଭୀରଧାଙ୍କୁ ଉପରେ ବିପ୍ରୟୋଗ କରିବି, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼କୁ ଆଘାତ କରିଥିବା ପରି। ମୋ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତୀର ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଛାତିକୁ ଆଘାତ କରି, ଜୀବନକୁ ଦେହରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରି, ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ତ୍ୟାଗିଦେବି। ଏପରି ହେବା ସମୟରେ, ମହାକବି ଵାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମାୟଣର ତୃତୀୟ ସର୍ଗ ଆରଣ୍ୟକାଣ୍ଡକୁ ଶୁଣ। ତାପରେ, ଭୀରଧା ପୁନଃ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗୁଞ୍ଜିତ କରି କହିଲେ, “ତମେ କିଏ? କେଉଁଠି ଯାଉଛ? ମୋତେ କହ।” ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ ଥିବା ଏଇ ଦାନବକୁ, ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁ ବଂଶୀ ଶ୍ରୀରାମ, ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯିବା ପରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ଭୀରଧା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଠିକ୍, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କହିବି, ରାଘବ, ଶୁଣ। ମୁଁ ଜାବାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମୋ ମାଁ ଶତହ୍ରଦା; ଭୂମିରେ ସମସ୍ତ ଦାନବ ମୋତେ ‘ଭୀରଧା’ ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ମୁଁ ତପସ୍ଵିତା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କୃପାରେ ବର ପାଇଛି; ଏଇ ଜଗତରେ ମୁଁ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମରିପାରିବି ନାହିଁ, ମୋତେ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର କଟିବା କିମ୍ବା ଭେଦିପାରିବି ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଏହି ମହିଳାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଦୁଇଜଣେ ତମେ ଯେପରି ଆସିଥିଲ, ସେପରି ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଯାଅ; ନାହିଁ ହେଲେ, ମୁଁ ତମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ମାରିଦେବି।” ରାମ, ରାଗରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଭୀରଧାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଅପବାଦୀ, ତୁମେ ଏତେ ଘୃଣିତ, ଅଧମ! ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁ ଚାହୁଛ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ ହେଉ, ମୋଠାରୁ ଜୀବନ ନେଇ ଚାଲିପାରିବ ନାହିଁ।” ତାପରେ ରାମ ତୀର ବାଣ୍ଧି, ତୀବ୍ର ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କରି, ଦାନବକୁ ଆଘାତ କଲେ। ସତ୍ତର ଶର, ସୁନା ପାଙ୍ଗ ଥିବା, ବେଗୀ, ଗରୁଡ଼ର ପବନ ପରି, ରାମ ନିକ୍ଷେପ କଲେ। ସେ ବାଣଗୁଡିକ, ମୟୂରପିଛ ଥିବା ଭୀରଧାଙ୍କର ଦେହକୁ ଭେଦି, ଭୂମିରେ ରକ୍ତରେ ରଞ୍ଜିତ, ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିତ ହେଇ ପଡ଼ିଗଲା। ଏହି ଆଘାତରେ, ଦାନବ ଭୀରଧା ଭୟଦେହୀଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ରଖି, ବଡ଼ ରାଗରେ ତାଙ୍କର ବର୍ଚ୍ଛ କୁ ଉଠାଇ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଗଜ୍ଜନ କରି, ବର୍ଚ୍ଛ ଉଠାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପତାକା ପରି, ମୃତ୍ୟୁର ମୁଖ ପରି ବିରାଟ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାପରେ, ଦୁଇଭାଇ ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନି ପରି ତୀର ବର୍ଷା କରି, ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଭୀରଧାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ହସି, ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦଉଡ଼ି, ଉବା ଦେଇ, ତୀବ୍ର ବାଣଗୁଡିକୁ ଦେହରୁ ଚାଲିଯାଇପାରିଲା। ବରର ଫଳରେ, ଭୀରଧା ତୀରର ସ୍ପର୍ଶରୁ ଜୀବନ ଦମନ କରି, ବର୍ଚ୍ଛ ଉଠାଇ, ରାଘବ ଭାଇଙ୍କୁ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ରାମ, ଅସ୍ତ୍ରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁଇଟି ଶର ଦ୍ୱାରା, ଆଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିତ, ବଜ୍ର ପରି ମହାବର୍ଚ୍ଛକୁ କଟିଦେଲେ। ସେ ବର୍ଚ୍ଛ, ରାମଙ୍କର ଶରରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ, ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଥିବା ପରି ଭୂମିରେ ତ୍ୟାଗିଲା। ତାପରେ, ଦୁଇଭାଇ ତାଙ୍କର କଳା ସର୍ପ ପରି ଚମକିଥିବା କୃପାଣ ଉଠାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏପରି ଆଘାତ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ଦୁଇଜଣେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ବାଘ ପରି, ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ବାହୁରେ ଧରି, ଚାଲିଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝି, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ଦାନବ ଯେଉଁପଥରେ ନେଇଯିବାକୁ ଚାହେ, ନେଇଯାଅ; ଏହି ଆମର ପଥ।” “ସଉମିତ୍ରୀ, ଦାନବ ଯେଉଁପଥରେ ନେଇଯିବାକୁ ଚାହେ, ନେଇଯାଅ; ଏହି ଆମର ପଥ, ଏହି ରାତିର ଚର ଯେଉଁଠାରେ ଯାଉଛି।” ଏପରି ଶକ୍ତି ଓ ଅଭିମାନରେ, ଦାନବ ଦୁଇଜଣେ ଭାଇଙ୍କୁ ଶିଶୁ ପରି ଏକାଉଁ ଉପରେ ଉଠାଇ, ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଚାଲିଗଲେ। ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଗଜ୍ଜନ କରୁଥିବା, ଦୁଇ ରାଘବଙ୍କୁ ଶିରେ ଉଠାଇ, ଦାନବ ଭୀରଧା ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଏକ ବଡ଼ କଳା ମେଘ ପରି ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମହାବୃକ୍ଷ, ଶୁଭ୍ର ପକ୍ଷୀ, ଶୁଭ୍ର ପ୍ରାଣୀ, ଅନେକ ଜନ୍ତୁ ଓ ସର୍ପ ରହିଛନ୍ତି। ଏଉଁବେଳେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣର ଚତୁର୍ଥ ସର୍ଗ ଆରଣ୍ୟକାଣ୍ଡକୁ ଶୁଣ। କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଦାନବ ଉଠାଇ ନେଉଥିବା ଦେଖି, ସିତା ବଡ଼ ଚିତ୍କାର କରି, ତାଙ୍କୁ ଧରି ରଖିଲେ। ସିତା କହିଲେ, “ଏହି ରାମ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଏକାଗ୍ର, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଶୁଦ୍ଧ; ଦାନବ ଭୟଙ୍କର ଦେହରେ ତାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ କଢ଼ିଯାଉଛି। ବାଘ ଓ ଚିତା ମୋତେ ଭକ୍ଷିଦେବେ—ମୋତେ ଛାଡ଼, ଦାନବ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ! କକୁତ୍ସ୍ଥମାନେ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।” ତାପରେ, ସଉମିତ୍ରୀ ଦାନବର ବାମ ବାହୁକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ରାମ ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ବାହୁକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ଦୁଇଟି ବାହୁ ଭାଙ୍ଗି ଯିବା ପରେ, ଏହି ମେଘ ପରି ଦାନବ, ଉନ୍ମଦ ଓ ଅଚେତନ ହୋଇ, ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ମେରୁ ପାହାଡ଼ ପଡ଼ିଥିବା ପରି ଭୂମିରେ ତ୍ୟାଗିଗଲା। ଏହି ଦାନବକୁ, ଦୁଇ ଭାଇ, ମୁଠି, ବାହୁ, ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରି, ପୁନଃପୁନି ଉଠାଇ ଭୂମିରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ।