ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ପରେ, ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ରାଘବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଫଳ, କନ୍ଦ, ଫୁଲ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜଙ୍ଗଲ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିଲେ। ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ତପସ୍ୱୀ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ, ନୀତିଶୀଳ ଓ ଅଗ୍ନି ସମାନ, ରାମଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଲେ। ଏବେ ଶୁଣ, ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ। ଏହି ଅପାର ଅତିଥି ସ୍ୱୀକାର କରିବା ପରେ, ରାମ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଦିଗକୁ ଯାଇ ଜଙ୍ଗଲରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ରାମ ଜଙ୍ଗଲର ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁନାହାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କିଟମାନେ ଚିଁଚିଁ ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ଏଠି, ସୀତା ସହିତ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ରାମ ଏକ ଭୟଙ୍କର ମାନବ ଭକ୍ଷୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଓ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା, ଦୁଷ୍ଟ ଜନ୍ତୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରା ଥିଲା, ଏକ ପାହାଡ ଶିଖର ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାହାର ଚକ୍ଷୁ ଗଭୀର, ମୁଁହ ବଡ଼, ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ଓ ଫୁଲା ଉଦର, ବିକୃତ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ବାଘର ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିଲା, ଯାହା ଚର୍ବି ଓ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିଲା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର, ମୁଁହ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ବିସ୍ତୃତ। ତିନିଟି ସିଂହ, ଚାରିଟି ବାଘ, ଦୁଇଟି ଭେଡ଼ା, ଦଶଟି ଚିତା, ଏକ ବଡ଼ ହାତୀର ମୁଣ୍ଡ, ଶଙ୍କ ଓ ଚର୍ବିରେ ଲିପ୍ତ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଲୋହା ଶଳାରେ ଲଗାଇଥିଲା। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ଉଚ୍ଚ ରବ କରୁଥିଲା। ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ମିଥିଳାର ସୀତାକୁ ଦେଖି, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରି, ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଯାଉଥିବା ପରି ରାଗରେ ଚାଲିଆସିଲା। ସେ ବୈଦେହୀକୁ ଆଂକୁରେ ଧରି ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ, କହିଲା: “ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଜଟା ଓ ଭୃକ୍ଷ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ଏକ ମହିଳା ସହିତ ଏଠି ଆସିଛ, ତୁମର ଜୀବନ ଶୀଘ୍ର ଶେଷ ହେବ। ଧଣୁ, ବାଣ ଓ ତଳୱାର ନେଇ ଦଣ୍ଡକ ଜଙ୍ଗଲରେ କିପରି ତୁମେ ଏଠି ଅତିବାସ କରୁଛ? କିଏ ତୁମେ, ଦୁଷ୍ଟ, ଅଧର୍ମିକ ଓ ମୁନିମାନେ ଦୁଷ୍ଟ କରୁଥିବା? ମୁଁ ଭିରାଧା, ଏହି ଦୁର୍ଗମ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ଏକ ରାକ୍ଷସ। ମୁଁ ସଦା ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ମୁନିମାନେ ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରି ଘୁଞ୍ଚିବି; ଏହି ଦେବୀ ମୋର ଭାର୍ୟା ହେବ। ତୁମେ ଦୁଇ ଅପରାଧୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ରକ୍ତ ପିଇବି।” ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ ଭିରାଧା ଦୁଷ୍ଟ ମନେ କହିଲା। ତାଙ୍କର ଅହଂକାରୀ କଥା ଶୁଣି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଭୟରେ କମ୍ପି କମ୍ପି ଗଛ ପତ୍ର ସମାନ ତରଳି ହେଉଥିଲେ। ସୀତାକୁ ଭିରାଧାର କୋଳରେ ଦେଖି, ରାଘବ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, ତାଙ୍କର ମୁଁହ ଶୁଷ୍କ ହେଉଥିଲା: “ଦୟାଳୁ, ରାଜା ଜନକଙ୍କର ଦୁହିତା, ମୋର ସତୀ, ଭିରାଧାର କୋଳରେ ପଡ଼ିଛି। ଏକ ରାଜକୁମାରୀ, ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସୁଯୋଗରେ ଲାଳିତ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ଯାହା ଆମ ପାଇଁ ଆତ୍ମୀୟ ଓ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଥିଲା—ସେଠାରେ ଆଜି କୈକେୟୀ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରିଛି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସେ ରାଜ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନୁହେଁ, କେବଳ ପୁଅର ଲାଭ ଚାହେଁ, ଦୂରଦର୍ଶୀ। ଯାହା ମୋତେ, ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଜଙ୍ଗଲକୁ ପଠାଇଲେ; ଆଜି, ମୋ ମଧ୍ୟ ମାତା ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଛି। ମୋତେ ସୀତାକୁ ଅନ୍ୟ କାହାରି ସ୍ପର୍ଶ ହେବା ତୁଳନାରେ, ପିତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ମୋର ରାଜ୍ୟ ହାରାଇବା ଭଳି ଦୁଃଖ ମୋ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ସାଉମିତ୍ରି।” କକୁତ୍ସ୍ଥ ଏପରି କହିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ଅଶ୍ରୁ ଓ ବିଷାଦରେ ଅଟକିଯାଉଥିଲା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାଗରେ ଅସ୍ତିର ନାଗ ସମାନ କହିଲେ: “ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କର ରକ୍ଷକ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ଏପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ; ମୁଁ ତୁମର ଦାସ ରହିବା ସମୟରେ କିପରି ଦୁଃଖ କରୁଛ? ଆଜି, ରାଗରେ ମୋର ବାଣରେ ଭିରାଧା ତଳି ଯିବ, ତାଙ୍କର ରକ୍ତ ଭୂମିକୁ ରଙ୍ଗାଇଦେବ। ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ବରତ ପ୍ରତି ମୋର ଯେଉଁ ରାଗ ଥିଲା, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭିରାଧାପ୍ରତି ମୁଁ ଅପେକ୍ଷା କରିବି, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ବଜ୍ରାୟୁଦ୍ଧ ପାହାଡ଼କୁ ଫିଙ୍ଗିଥିବା ପରି। ମୋର ଶକ୍ତି ଓ ତ୍ୱରାରେ ଚାଲିଥିବା ବଡ଼ ବାଣ ଭିରାଧାର ଏହି ବଡ଼ ଛାତିକୁ ବିଦ୍ଧ କରି ତାଙ୍କର ଜୀବନକୁ ଶରୀରରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରି ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିବା ଦେଉ।” ଏବେ ଶୁଣ, ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ତୃତୀୟ ସର୍ଗ। ତାପରେ ଭିରାଧା ପୁଣି ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଭରି କହିଲେ: “କିଏ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ, କେଉଁଠି ଯାଉଛ?” ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଇ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶୀ ଶ୍ରୀରାମ ତାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ କହିଲେ। ଭିରାଧା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମୁଁ ଜବାର ପୁଅ, ମୋର ମାତା ଶତହ୍ରଦା; ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋତେ ଭିରାଧା କୁହନ୍ତି। ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଦୟାରେ ମୁଁ ବର ଲାଭ କରିଛି: ଏହି ଭୂମିରେ ମୁଁ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ହେବି ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଶସ୍ତ୍ରରେ କାଟିବି ନାହିଁ। ଏହି ମହିଳାକୁ ଛାଡ଼ି ଦୁଇଜଣ ଯେପରି ଆସିଛ, ସେପରି ଦୂରେ ଯାଉ; ନାହିଁ ଲେ, ତୁମର ଜୀବନ ନେଇ ଦେବି।” ରାମ, ରାଗରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ, ଦୁଷ୍ଟ ଭିରାଧାକୁ ଉତ୍ତର କଲେ: “ନିଚ, ତୁମର ଲଜ୍ଜା ନାହିଁ, ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାରେ ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁ ଚାହୁଛ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଦଢ଼ି ରହ, ମୋରୁ ଜୀବନ ନେଇ ଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।” ତାପରେ ରାମ ଧଣୁ ଚାପି ତ୍ୱରାରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଭିରାଧାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ମାରିଲେ। ରାମ ଧଣୁ ଚାପି, ସାତଟି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଫଳା ବାଣ, ଗରୁଡ଼ର ତ୍ୱରା ସମାନ, ମୁକ୍ତ କଲେ। ସେ ବାଣମାନେ, ମୟୂରପିଞ୍ଜର ପିନ୍ଧିଥିବା ଭିରାଧାର ଶରୀରକୁ ବିଦ୍ଧ କରି, ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗାଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଅଗ୍ନି ସମାନ ଜ୍ୱଳିଥିଲେ।