ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେଠାରେ ଥିବା ଧୃଢ଼ବ୍ରତ ତାପସମାନେ ନିଜ ମନରୁ ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ସ୍ନେହପୂର୍ବକ ସ୍ୱାଗତ କଲେ। ଅରଣ୍ୟବାସୀ ସେଇ ତାପସମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ରାମଙ୍କ ଦେହ, ତାଙ୍କ ଗଢ଼ନ, ଶୋଭା, କୋମଳତା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତ୍ର ଦେଖି ମନୋମୁଗ୍ଧ ହେଲେ। ସେମାନେ ବିନା ଝପକି ଚାହିଁ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଦେଖି ରହିଲେ। ସେଠାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ, ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳକାମନାରେ ନିୟୋଜିତ ତାପସମାନେ ରାଘବଙ୍କୁ ନିଜ ଚାଳି ତଳେ ଅତିଥି ଭାବେ ଗୃହଣ କଲେ। ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ସେଇ ଅଗ୍ନିସଦୃଶ ମହାନ୍ତ ତାପସମାନେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳ ଆଣି ଦେଲେ। ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ ସହ ମୂଳ, ପୁଷ୍ପ, ଫଳ ଓ ଆଶ୍ରମର ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ରାମଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ଏହିପରି ଦାନ ଦେଇ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ତାପସମାନେ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, “ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ପ୍ରଜାର ଆଶ୍ରୟ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାମ— ରାଜାଙ୍କୁ ସଦା ସମ୍ମାନ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଚାରିଅଂଶ ସମାନ ରାଘବ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ରାଜା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଆମେ ତୁମ ରାଜ୍ୟର ନିବାସୀ, ସେଉଁଥିରୁ ଆମକୁ ତୁମେ ରକ୍ଷା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଅଛି। ସହର କିମ୍ବା ଅରଣ୍ୟ, ତୁମେ ଆମର ରାଜା, ପ୍ରଜାପତି। ହେ ରାଜନ୍, ଆମେ ଦଣ୍ଡ ତ୍ୟାଗ କରିଛୁ, କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଛୁ; ଅତି ତପସ୍ଵୀ ଆମ ତାପସମାନେ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁ ସମାନ, ସେଥିପାଇଁ ଆମକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କର।" ଏପରି କହି ସେମାନେ ଫଳ, ମୂଳ, ପୁଷ୍ପ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅରଣ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ରାଘବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଅନ୍ୟ ତାପସ, ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଅଗ୍ନିସଦୃଶ ହୋଇ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ରାମଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୋଷ ଦେଲେ। ଏହିପରି ଆତିଥ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି, ରାମ ସମସ୍ତ ତାପସଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ ଓ ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ରାମ ଏହି ଅରଣ୍ୟର ଗଭୀର ଅଂଶକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପକ୍ଷୀମାନେ କୁହୁନଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶଳଭମାନେ ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ସୀତାଙ୍କ ସହ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ ରାମ ଏକ ଭୟାନକ ରାକ୍ଷସ, ମହାପାହାଡ଼ ଶିଖର ସମାନ, ଭୟଙ୍କର ଜନ୍ତୁମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘିରିଥିବା, ଭୟାନକ ଓ ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନି କରୁଥିବା ମାନବଖାଦକକୁ ଦେଖିଲେ। ତାହାର ଗହୀର ଚକ୍ଷୁ, ବିକଟ ମୁହଁ, ଫୁଲା ଉଦର, ଅସମତଳ ଦେହ, ବିକୃତ ଆକୃତି ଓ ଭୟଜନକ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ତାହା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅଜଗର ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିଲା, ଯାହା ଅଧିକ ଚର୍ବି ଓ ରକ୍ତ ରେ ରଙ୍ଗିଥିଲା, ମୁହଁ ବଡ଼ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ଭୟଙ୍କର। ତାହା ତିନିଟି ସିଂହ, ଚାରିଟି ବାଘ, ଦୁଇଟି ନୃସିଂହ, ଦଶଟି ଚିତଳ ଓ ଏକ ମହା ହସ୍ତୀର ମୁଣ୍ଡ ଲୋହା ଶଳାରେ ଗାଡ଼ି ରଖିଥିଲା, ଏବଂ ଭୟାନକ ଗର୍ଜନା କରୁଥିଲା। ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ମିଥିଳା ନନ୍ଦିନୀ ସୀତାକୁ ଦେଖି ସେ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଦୌଡ଼ି ଆସିଲା, ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲା। ସେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଚାପି ନେଇ ଦୂରକୁ ନେଲା ଓ କହିଲା, “ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣ ଜଟା ଧାରଣ କରି, ବଲ୍କଳ ପିନ୍ଧି, ତୁମ ଭାର୍ୟା ସହ ଏଠାକୁ ଆସିଛ; ତୁମର ଆୟୁ ଏବେ ଶେଷ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଧନୁଷ, ବାଣ, ଖଡ଼ଗ ନେଇ ଅସୁବିଧାଜନକ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ଆସିଛ; ତାହା ଛାଡ଼ି ଏଠି କିପରି ତାପସମାନେ ଏକ ନାରୀ ସହ ରହିଛ? କିଏ ତୁମେ, ଅଧର୍ମୀ, ତାପସମାନଙ୍କ ଧର୍ମ ନାଶ କରୁଛ? ମୁଁ ଭୟାନକ ରାକ୍ଷସ ବିରାଧ, ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଚରିବାକୁ ଆସିଛି। ମୁଁ ସଦା ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ତାପସମାନଙ୍କ ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରେ; ଏହି ଶୋଭାମୟା ନାରୀ ଏବେ ମୋର ଭାର୍ୟା ହେବେ। ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣ ପାପୀ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମର ରକ୍ତ ପିଇବି।” ଏପରି କହି ବିରାଧ ଦୁଷ୍ଟ ମନୋଭାବରେ ହସିଲା। ତାଙ୍କର ଅହଂକାରିକ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଲେ, ପବନରେ କଦଳୀ ଚାରା ପରି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭୟରେ ହଲୁଚିଲେ। ବିରାଧଙ୍କ ଆଞ୍ଚଳରେ ବସିଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳମୁଖୀ ସୀତାକୁ ଦେଖି, ରାଘବ କ୍ଷୁଦ୍ର ହୃଦୟରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦେଖ, କୋମଳ ଶୀଳ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ମୋର ଧର୍ମପତ୍ନୀ ବିରାଧଙ୍କ ଆଞ୍ଚଳରେ ପଡ଼ିଛି। ଏହି ରାଜକୁମାରୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୈଳୀରେ ପାଳିତ, ଯାହା ଆମ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ, ଯାହା ପ୍ରତି ଆମ ପ୍ରେମ ଅପାର। ଯାହାକୁ କୈକେୟୀ ତାଙ୍କ ଆତ୍ମସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ଏବେ ଏହି ଦୁଃଖରେ ପକାଇଦେଲେ, ରାଜ୍ୟର ଲୋଭ ଛାଡ଼ି କେବଳ ପୁତ୍ର ସୁଖ ଚାହିଁଥିବା କୈକେୟୀ ଏବେ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି। ଯିଏ ମୋତେ ଅରଣ୍ୟକୁ ପଠାଇଥିଲେ, ସେଇ ମଧ୍ୟମାତା ଆଜି ନିଜ ସ୍ୱପ୍ନ ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି। ମୋ ପାଇଁ ସୀତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ କେହି ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଚାଏଁ, ତାହା ପିତୃବିୟୋଗ କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟହାନି ଠାରୁ ଅଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ, ହେ ସୌମିତ୍ରି।” ଏପରି ଦୁଃଖବିହ୍ୱଳ ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ତେଜିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦମିତ ସର୍ପ ପରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ତଥାପି ଏମିତି ଦୁଃଖ କାହିଁକି କରୁଛ, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ତୁମ ସେବକ ଅଛି? ଆଜି ମୋର କ୍ରୋଧର ତୀବ୍ର ଶର ଦ୍ୱାରା ବିରାଧ ହତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ରକ୍ତ ଭୂମିକୁ ରଙ୍ଗିଦେବ। ଯେ କ୍ରୋଧ ମୁଁ ଏକଦା ରାଜ୍ୟପାଇଁ ଭରତଙ୍କୁ ଦେଖି ଅନୁଭବ କରିଥିଲି, ସେଇ କ୍ରୋଧକୁ ଏବେ ବିରାଧ ଉପରେ ବର୍ଷାଇବି, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତ ଉପରେ ବଜ୍ର ଫିଙ୍ଗିଦିଅନ୍ତି। ମୋ ଶକ୍ତି ଓ ତୀବ୍ର ଗତିର ଶର ବିରାଧଙ୍କ ଭାରୀ ଛାତିକୁ ବିଦାରି ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଦେଇ ଭୂମିରେ ଚଟପଟାଇ ପଡ଼ିବ।" ଏହି ସମୟରେ ବିରାଧ ପୁନଃ ଅରଣ୍ୟକୁ କମ୍ପାଇ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ କହିଲା, “କିଏ ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣ? କେଉଁଠାକୁ ଯାଉଛ? ମୋତେ ସଠିକ୍ କହ।" ଏହିଭଳି ଗମ୍ଭୀର ଅରଣ୍ୟରେ ତାପସମାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ଆତିଥ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି, ରାମ ତାଙ୍କ ସହ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ସହ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିରାଧ ନାମକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।