ରାଜା ଦଶରଥ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ବାହାରି ଆସି, ଭଳି ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବାକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତପୋବଳରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ନିଶ୍ଚଳ ବ୍ରତରେ ଅଚଳ ଥିବା ମୁନି ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ। ରାଜାଙ୍କ ମୁହଁ ଆନନ୍ଦର ଆଭାରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେ ବିଧିମତ ଅର୍ଘ୍ୟ ଜଳ ଦେଇ ମୁନିଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କଲେ। ମୁନି ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି, ରାଜାଙ୍କ ସହ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଦର ଦେଖାଇଲେ। ତାପରେ, ମୁନି ରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଅବିଚଳ ସମୃଦ୍ଧି ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— ରାଜଧାନୀ, ଧନଭଣ୍ଡାର, ଦେଶ, ଆତ୍ମୀୟ-ବନ୍ଧୁମାନେ ସବୁ ଭଲ ଅଛନ୍ତି କି ନାହିଁ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କୌଶିକ ଏହି ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ଯେ, ସମସ୍ତ ଅନୁଚର ଏବଂ ପଡୋଶୀ ଶତ୍ରୁମାନେ ଶାନ୍ତିତ ଅଛନ୍ତି କି ନାହିଁ। ଦେବମାନବ ଧର୍ମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପାଳିତ ହେଉଛି କି ନାହିଁ, ଏହି ମଧ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଲେ। ପ୍ରଥମ ମୁନିବର୍ଗୀୟ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ସହ ମିଳି, ତାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁନି ସେଠାରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଜଣାଇଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା ଏବଂ ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କ ନିବାସକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଆସନ ଦେଲେ। ଏହାପରେ ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ରାଜା ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ: "ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନ ମୋ ପାଇଁ ଅମୃତ ପ୍ରାପ୍ତି, ବର୍ଷା ନ ହେଉଥିବା ସମୟରେ ବର୍ଷା, ନିର୍ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ପୁଅ ଜନ୍ମ, ହାରାଇଥିବା ଜିନିଷ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତି, ବଡ଼ ଧନ ଲାଗିଥିବା ଖୁସି ପରି ଅନୁଭବ ହେଉଛି। ମୁନିବର, ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନକୁ ଏପରି ମହତ୍ ଘଟଣା ଭାବରେ ମୁଁ ଦେଖୁଛି। ଆପଣଙ୍କ ସ୍ବାଗତ! ଆପଣଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଇଚ୍ଛା କ'ଣ? ଆପଣ ଯାହା ଚାହାନ୍ତି, ମୋ ଉପସ୍ଥିତିରେ ମୁଁ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି। ଆପଣ ପୂଜ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନ ମୋ ପାଇଁ ମହା ଶୁଭ। ଆଜି ମୋ ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ହେଲା, ଏବଂ ଏହି ଜୀବନ ଧନ୍ୟ ହେଲା। ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଆଜି ମୋ ରାତି ଶୁଭ ହେଲା। ଆପଣ ପୂର୍ବରୁ ରାଜର୍ଷି ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତପସ୍ୟାର ଅଗ୍ନିରେ ଆପଣଙ୍କ ତେଜ ଅଧିକ ଜ୍ୱଳିଲା। ଏବେ ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ପଦବୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନେକ ପ୍ରକାର ପୂଜା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ। ଏହି ଘଟଣା ମୋ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମତ୍କାର ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ। ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲି। ଆପଣ କି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନେଇ ଆସିଛନ୍ତି, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ। ମୁଁ ଚାହେଁ ଆପଣଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନାରେ ମୋ ଅଂଶ ଥାଉ। ଆପଣ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ନିର୍ଭୟ ଭାବେ କହନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ମୋ ପାଇଁ ଚାହିଁ। ମୁଁ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର କର୍ତ୍ତା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆପଣ ମୋ ଦେବତା ସମାନ ରକ୍ଷକ। ଏହି ମହାସଉଭାଗ୍ୟ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନ ଦ୍ୱାରା ମହାଧର୍ମ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି।" ଏପରି ନମ୍ର ଓ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଯାହା ରାଜାଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଚିତ୍ତ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୁଣର ପ୍ରତିବିମ୍ବ, ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ଏକୋଣଵିଂଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାଜାଙ୍କ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଦୟାଳୁ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଶରୀରରେ ରୋମାଞ୍ଚ ହେଲା। ସେ କହିଲେ, "ଏପରି ଆଚରଣ କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ରାଜସିଂହ, ଏ ପୃଥିବୀରେ ଅନ୍ୟ କାହାରି ପାଇଁ ନୁହେଁ। ଆପଣ ବଶିଷ୍ଠ ବଂଶର ଉତ୍ପନ୍ନ ଓ ମହାନ୍ ବଂଶର ଗୌରବ। ମୋ ହୃଦୟରେ ଯାହା ନିଶ୍ଚୟ ଅଛି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନା ପ୍ରତି ଆପଣ ଅବଶ୍ୟ ଏହାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଆମି ଏକ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଛି, କିନ୍ତୁ ଦୁଇ ଦାନବ, ଯେଉଁମାନେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହାକୁ ବାଧା ଦେଉଛନ୍ତି। ବ୍ରତ ପ୍ରାୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ସମୟରେ, ଏହି ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦକ୍ଷ ଦାନବ—ମାରୀଚ ଓ ସୁବାହୁ—ଆସି, ବଳିବେଦୀ ଉପରେ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତର ବୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଭାବେ ବ୍ରତ ଅପବିତ୍ର ହେଉଛି, ଏବଂ ସେଥିରେ ସିଦ୍ଧି ନ ହୋଇ ରହିଯାଏ। ଏହା ଦେଖି ମୁଁ କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ନିରାଶ ହୋଇ ସେଠାରୁ ଚାଲିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ରାଜନ୍, ମୋ ମନେ କ୍ରୋଧ ଆସୁନାହିଁ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଏହାର ସମାଧାନ ଏହି; ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ଏପରି ଚାଲିଛି, ଏବଂ ଏଠାରେ ଶାପ ଉଠିନାହିଁ। ରାଜନ୍, ଆପଣ ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ ରାମଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ବୀରତା ଅଛି। ରାମ, କାଳା କପୋତପଙ୍ଖ ଭଳି କେଶ ଥିବା ଏହି ଯୁବକ, ମୋ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବେ, ସେ ସମର୍ଥ। ସେ ଏହି ଦୁଇ ଦାନବକୁ ବିନାଶ କରିବେ, ଏବଂ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇବି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକରେ କୀର୍ତ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ। ଏହି ଦୁଇ ଦାନବ କେଉଁଠି ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇପାରିବେ ନାହିଁ। ରଘୁନନ୍ଦନ ରାମ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ଏହି ଦୁଇ ଦାନବକୁ ବିନାଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଇ ଦାନବ ମହାତ୍ମା ରାମଙ୍କ ସମାନ ନୁହେଁ, ରାଜନ୍; ଏବଂ ପୁଅ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଆପଣଙ୍କୁ ବାଧା ଦେଉନାହିଁ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି—ଏହି ଦୁଇ ଦାନବ ନିଶ୍ଚୟ ନିହତ ହେବେ। ମୁଁ ଜାଣେ ରାମ କିଏ, ମହାତ୍ମା, ସତ୍ୟବୀର। ତପୋବଳରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବଶିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ତପସ୍ବୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ଜ୍ଞାନ ରଖନ୍ତି। ଯଦି ଆପଣ ଧର୍ମ ଓ ପୃଥିବୀରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କୀର୍ତ୍ତି ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ଯଦି ଆପଣ ଦୃଢ଼ତା ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ମୋତେ ରାମଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ଏହି ଉପରେ ସମ୍ମତି ଦେଇଛନ୍ତି। ବଶିଷ୍ଠ ଆଦି ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ଯଦି ଅନୁମତି ଦେଇଛନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ଅନାସକ୍ତ ପୁଅ ରାମଙ୍କୁ ମୋତେ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ଯଜ୍ଞର ସମୟ ଦଶ ରାତ୍ରି, ରାମ, ପଦ୍ମନୟନ, ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ସମୟ ରହିବେ ନାହିଁ, ଏହି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଶପଥ ଦେଉଛି।