ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ନିରାପଦ ଆଶ୍ରୟ ସ୍ଥଳ ଥିଲା ସେ ଆଶ୍ରମ, ଯାହାର ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ସଦା ପରିଷ୍କାର ଓ ପବିତ୍ର ରହିଥାଏ । ଏଠାରେ ଅନେକ ମୃଗ ଆଡ଼େଇଁଅଛନ୍ତି, ଚାରିପଟେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଝୁଣ୍ଡ ଉଡ଼ୁଛି । ଏହି ଆଶ୍ରମ ସଦା ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କର ସମ୍ମାନ ଓ ସେବା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ବିଶାଳ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ, ହୋମକୁଣ୍ଡ, ଚମଚ, ପାତ୍ର, ମୃଗଚର୍ମ ଓ କୁଶ ଘାସ ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ । ଆଶ୍ରମରେ ଦରି, କଳଶ, ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ରହିଛି, ଚାରିପଟେ ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟ ଗଛ, ଯେଉଁମାନେ ଶୁଭ ଓ ମିଠା ଫଳ ଦେଉଛନ୍ତି, ତାହାର ଛାୟା ଆଶ୍ରମକୁ ଢାକି ରଖିଛି । ଏଠି ନିତ୍ୟ ହୋମ ଓ ଅଘ୍ନିଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥାଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରପାଠ ଧ୍ୱନି ଉପଚାର ହେଉଛି, ଚାରିପଟେ ବିଭିନ୍ନ ପୁଷ୍ପ ଓ ପଦ୍ମ ସହିତ ଏକ ବଡ଼ ପଦ୍ମସରୋବର ଅଛି । ଏଠି ନିୟମିତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ତପସ୍ବୀ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ କେବଳ ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ବାର୍କ ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଦ୍ୟୁତିମାନ୍, ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ । ଏହି ଆଶ୍ରମ ପବିତ୍ର ଆହାର ଭୋଜନ କରୁଥିବା ମହାନ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ପରି ଦେଖାଯାଏ, ଏଠି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୋଚ୍ଚାରଣ ଗଞ୍ଜିଉଛି । ଏହି ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ଚକ୍ରରେ ଶିକ୍ଷିତ ଓ ଧନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବସବାସ କରୁଥିଲେ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ମହାନ୍ୟ ରାଘବ ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖିଲେ । ଏହି ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନରେ ନିପୁଣ ତପସ୍ବୀମାନେ ତାଙ୍କର ବିରାଟ୍ ଧନୁଷ୍ ଧରି ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ଆଗକୁ ଆସିଲେ । ସେମାନେ ଖୁସିହୋଇ, ମହାନ୍ୟ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ; ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ । ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଦେଖି ତପସ୍ବୀମାନେ ମଙ୍ଗଳମୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ସହିତ ସ୍ବାଗତ କଲେ । ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଚକିତ ହୋଇ ରାମଙ୍କ ରୂପ, ତାଙ୍କର ଶରୀର ଗଠନ, ଶୋଭା, କୋମଳତା ଓ ଚମତ୍କାର ପୋଶାକ ଦେଖୁଥିଲେ । ସମସ୍ତ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ନେଇ ବିନା ଝପକି ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଚାହିଁ ରହିଲେ । ଏଠି ଏହି ଧନ୍ୟ ତପସ୍ବୀମାନେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ ନିରତ, ରାଘବଙ୍କୁ ନିଜ ପତ୍ରକୁଟିରେ ଅତିଥି ସ୍ୱରୂପ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ପରେ, ପ୍ରଥାନୁସାରେ, ଅଗ୍ନିପରି ତେଜସ୍ବୀ ତପସ୍ବୀମାନେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳ ଆଣିଦେଲେ । ସେମାନେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ମଙ୍ଗଳମୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ଫଳ, ଫୁଲ, କନ୍ଦ ଓ ଆଶ୍ରମର ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ଅତିଥି ସତ୍କାର କଲେ । ଏପରେ ସେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ତପସ୍ବୀମାନେ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ: “ଏ ଧର୍ମପାଳକ, ଜନତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଘବ— ରାଜା, ଦଣ୍ଡଧାରୀ, ସଦା ପୂଜ୍ୟ ଓ ସମ୍ମାନୀୟ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ସମ, ରାଘବ ଜନତାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ।” “ଏହିପରି ରାଜା ପୂଜିତ ହୋଇ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି; ଆମେ ତୁମ ରାଜ୍ୟର ଅଂଶ, ତୁମେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନିଅ। ସହର କିମ୍ବା ଅରଣ୍ୟ, ତୁମେ ଆମର ରାଜା, ଜନତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ।” “ଏ ରାଜନ୍, ଆମେ ଦଣ୍ଡ ତ୍ୟାଗ କରିଛୁ, କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଛୁ; ଆମେ ତପସ୍ବୀମାନେ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁ ପରି, ତୁମେ ଆମକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନିଅ।“ ଏମିତି କହି ସେମାନେ ଫଳ, କନ୍ଦ, ଫୁଲ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅରଣ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇ ରାଘବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ । ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ତପସ୍ବୀ ଓ ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଅଗ୍ନିପରି ତେଜସ୍ବୀ ଭାବରେ, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ରାମଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ । ଏଠିଏ ଅପରାହ୍ନ, ରାମ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ଆତିଥ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟଉଦୟ ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ ଓ ଅରଣ୍ୟ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ରାମ ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଚୁଆଁ ଚୁଆଁ କରୁନଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶଳଭର ଧ୍ୱନି ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା । ସେଠାରେ, ସୀତାଙ୍କ ସହିତ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଧରୀ ରାମ ଏକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ, ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରୁଥିବା ଏବଂ ଭୟଭୀତ ପଶୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏକ ମାନୁଷ ଖାଇବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦେଖିଲେ । ସେ ରାକ୍ଷସଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଗଭୀର, ବଡ଼ ମୁଁହ, ବିକୃତ ଓ ଫୁଲିଥିବା ପେଟ, ଅସମ, ଉଚ୍ଚ, ବିକୃତ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ସେ ରାକ୍ଷସ ଅଜୁନ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିଲା, ଯାହା ତେଲ ଓ ରକ୍ତରେ ଭିଜା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲା, ତାଙ୍କର ମୁଁହ ମୃତ୍ୟୁ ପରି ବଡ଼ ଖୋଲା । ସେ ତାଙ୍କର ଲୋହ ଶଳା ଉପରେ ତିନିଟି ସିଂହ, ଚାରିଟି ବାଘ, ଦୁଇଟି ବଘୁଁ, ଦଶଟି ଚିତଳ ଓ ଏକ ବଡ଼ ହାତୀର ମୁଣ୍ଡ ଗୋଠି ଲଗାଇଥିଲା, ଯାହା ଶିଙ୍ଗ ଓ ଚର୍ବିରେ ମାଲିନ୍ୟ । ସେ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ଡାକି ବଡ଼ ଗର୍ଜନା କରୁଥିଲା, ଏବଂ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ମିଥିଳାନଗରୀର ଶ୍ରୀସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆକ୍ରମଣ କଲା । ସେ ବିରାଧ ରାକ୍ଷସ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଉପରେ ଭୂମିକୁ କମ୍ପିତ କରି ତିନିଜଣଙ୍କ ଉପରେ ଝପଟି ପଡ଼ିଲା, ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରେ । ସେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଆଂକୋଳାଇ ନେଇ, ଦୂରକୁ ନେଇଯାଉଥିବା ବେଳେ କହିଲା: “ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଜଟାଧାରୀ, ଚର୍ମବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଏବଂ ଏହି ମହିଳା ସହିତ ଏଠାରେ ଆସିଛ; ତୁମର ଜୀବନ ଏବେ ଶେଷ ହେବାକୁ ଯାଉଛି । ତୁମେ ଧନୁଷ, ବାଣ, ତଳୱାର ଧାରଣ କରି ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛ; ତୁମେ କିପରି ତପସ୍ବୀ ହୋଇ ଏଠାରେ ଏକ ମହିଳା ସହିତ ବସୁଛ? ତୁମେ କିଏ, ଅଧର୍ମୀ, ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ କରୁଥିବା? ମୁଁ ବିରାଧ ନାମକ ରାକ୍ଷସ, ଏହି କଠିନ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରୁଛି । ମୁଁ ସଦା ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ରହି, ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରେ; ଏହି ଶୁଭ ରୂପାବଳୀ ମହିଳା ଏବେ ମୋର ସ୍ତ୍ରୀ ହେବେ । ଏବଂ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ପାପୀ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମର ରକ୍ତ ପାନ କରିବି ।” ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ ବିରାଧଙ୍କ ଦୁର୍ଦ୍ଦପ୍ତ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ, ପ୍ରବଳ ବାତାସରେ କଦଳୀ ଚାରା ପରି ଅସ୍ଥିର ହେଲେ ।