ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ, ତୀର୍ଥସ୍ନାନ କରି ଏବେ ମଧୁର ଜଳ ଘଟ ଧରିଥିବା ତପସ୍ଵୀମାନେ, ତାଙ୍କର ଭିଜା ଅଂଶ ଓ ଭିଜା ବସ୍ତ୍ର ସହିତ ଏକଠା ହେଲେ। ସେମାନେ ବେଦ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ ବଳି ଦେଇଥିଲେ; ତାହାର ଧୂଆଁ, ପଟିଅଳି ପଖୀର ଶରୀର ପରି ରକ୍ତିମ ଛାୟା ନେଇ, ପବନରେ ଉଡୁଥିଲା। ଚାରିପାଖରେ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ଅଳ୍ପ ପତ୍ର ନେଇ ଦଢ଼ ହୋଇଯାଇଥିଲେ, ଏପରି ଦୂର ଅଞ୍ଚଳରେ ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉନଥିଲା। ରାତିର ଜନ୍ତୁମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚଳିତାଶୀଳ ହେଉଥିଲେ, ଯେଉଁବେଳେ ଆଶ୍ରମର ମୃଗମାନେ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀରେ ଶୟାନ ହେଇଥିଲେ। ଏହି ଭାବେ, ରାତି ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଗଲା, ଆକାଶ ତାରାମଣ୍ଡିତ ହୋଇ ଚନ୍ଦ୍ରମା ତାଙ୍କର ଶିତଳ ଆଲୋକରେ ଆବୃତ ହୋଇ ଦେଖାଦେଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ତପସ୍ଵିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏବେ ତୁମେ ଯାଅ, ରାମଙ୍କର ସେବା କର। ତୁମର ମଧୁର କଥା ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଛି। ମୈଥିଲୀ, ଏବେ ମୋର ସମ୍ନିଧାନରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହେଉ, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ଧାରଣ କରି ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ।" ଏପରି ଉପଦେଶ ପାଇ, ସୀତା ଦେବୀ ଜନନୀଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ଦେଇ, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ଧାରଣ କରି ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲେ। ରାଘବ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, ଏପରି ଅଳଙ୍କୃତ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତପସ୍ଵିନୀଙ୍କ ଦୟା ଉପହାର ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ପରେ, ମୈଥିଲୀ ସୀତା ରାମଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ—ତପସ୍ଵିନୀଙ୍କ ଦୟା ଉପହାର, ବସ୍ତ୍ର, ଭୂଷଣ, ମାଳା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନ ସମ୍ବନ୍ଧରେ। ଏହା ଦେଖି ରାମ ଓ ବଳଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ସମ୍ମାନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ପରେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁଖମଣ୍ଡଳ ଥିବା ଆନନ୍ଦମୟ ରାମ, ତପସ୍ଵୀ, ସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଦେବମାନେ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଅତିଥି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଏହି ଶୁଭ ରାତି କଟାଇଲେ। ପ୍ରଭାତ ହେବା ସହିତ, ସେଇ ଦୁଇ ମହାପୁରୁଷ ତପସ୍ଵୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଆଶ୍ରମବାସୀ ତପସ୍ଵୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଅନୁମତି ନେଲେ। ସେମାନେ ତପସ୍ଵୀମାନେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି ଅରଣ୍ୟର ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ବିଷୟରେ ସତର୍କ କଲେ—"ଏଠି ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ରାକ୍ଷସ ଓ ରକ୍ତପାୟୀ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ରହିଛନ୍ତି। ଏହି ମହାବନରେ ଏମାନେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ତପସ୍ଵୀମାନେ ଅସାବଧାନ ହେଲେ ବା ଅବଶେଷ ଖାଦ୍ୟ ରଖିଲେ, ସେମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ରାଘବ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର। ଏହା ହେଉଛି ମହାମୁନିମାନେ ଫଳ ଚୟନ କରିବା ପଥ; ଏହି ମାର୍ଗରେ ଯାଇ, ତୁମେ ଅସୁବିଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କର।" ଏଭଳି ତପସ୍ଵୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ହାତ ଜୋଡି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ, ଏବଂ ରାଘବ ତାଙ୍କ ଜନନୀ ସୀତା ଓ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ୟ ମେଘମାଳାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଏହିପରି ଆୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ଏକଶ ଉନିଶତମ ସର୍ଗର ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ଆରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉ। ଏଠି ଏକ ଅଶ୍ରମ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲା, ଯାହା କୁଶ ଓ ଚର୍ମବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତ, ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଆକାଶର ତୀବ୍ର ସୂର୍ୟମଣ୍ଡଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେଠାରେ ଏକ ଶୁଭ୍ର ପରିସର, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ, ସଦା ପରିଷ୍କୃତ ଓ ମୃଗମାନେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥିଲେ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଉଡୁଥିଲେ। ଏହି ଅଶ୍ରମ ସଦା ବିମାନିତ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ସେବା କରୁଥିଲେ, ଉଦାର ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ, ଅଞ୍ଜଳି, ପାତ୍ର, ମୃଗଚର୍ମ ଓ କୁଶ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। ଏଠି କଣ୍ଡ, ଜଳଘଟ, ଫଳ ଓ ମୂଳ ରହିଥିଲା, ଚାରିପାଖରେ ମହାବୃକ୍ଷ ଶୁଭ ଓ ମଧୁର ଫଳ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଅଶ୍ରମ ହୋମ-ଅର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମନାଦ ଧ୍ୱନିରେ ମଞ୍ଜୁଳ, ବିଭିନ୍ନ ପୁଷ୍ପ ଓ ପଦ୍ମସର ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ। ଏଠି ନିୟମିତ ତପସ୍ଵୀମାନେ, ଫଳ ଓ ମୂଳ ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ, ଚର୍ମ ଓ ଦେଉଳ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ସୂର୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ପୁରାତନ ଋଷିମାନେ ବସୁଥିଲେ। ଏହି ଅଶ୍ରମ ପବିତ୍ର ଓ ପରିମଳିତ ଭୋଜନ ନେଇ ଶୁଭ୍ର ମୁନିମାନେ ଏଠି ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମନାଦ ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା। ଏପରି ଶୁଭ୍ର ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଥିବା ଅଶ୍ରମ ଦେଖି ରାଘବ ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ। ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ମହାପୁରୁଷ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ ବାନ୍ଧି ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଖୁସି ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ; ତାଙ୍କର ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଦୀପ୍ତି ଏପରି ଥିଲା, ଯେପରି ଉଦୟ ଚନ୍ଦ୍ରମା। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ବିଶ୍ରୁତ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ମଙ୍ଗଳାଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ଅରଣ୍ୟବାସୀ ତପସ୍ଵୀମାନେ ରାମଙ୍କ ରୂପ, ତାଙ୍କର ଗଢ଼ନ, ଶୋଭା, କୋମଳତା ଓ ଭୂଷା ଦେଖି ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ତାଳି ରଖି, ଅନ୍ତରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ବୈଦେହୀ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ରାମଙ୍କୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରୁଥିଲେ। ଏଠି, ସେଇ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳକାମନାରେ ନିୟୋଜିତ ତପସ୍ଵୀମାନେ ରାଘବଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପତ୍ର ଗୃହରେ ଅତିଥି ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ପରେ, ପରମ ମାନ୍ୟତା ସହିତ, ଅଗ୍ନିପରି ତେଜସ୍ୱୀ ତପସ୍ଵୀମାନେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ ଜଳ ଦେଲେ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ, ମଙ୍ଗଳାଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ମୂଳ, ପୁଷ୍ପ, ଫଳ ଓ ଅଶ୍ରମର ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦ ଉପହାର ଦେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଇ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ତପସ୍ଵୀମାନେ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, "ତୁମେ ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ଜନମାନ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ପୂଜ୍ୟ।" "ରାଜା ଦଣ୍ଡଧାରୀ ଭାବେ ସମ୍ମାନ ଓ ଆଦର ପାଇବାଯୋଗ୍ୟ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ପରି, ରାଘବ ଜନମାନ୍ୟଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥାନ୍ତି। ଏହିପରି, ରାଜା ପୂଜିତ ହୋଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି; ଆମେ ତୁମର ଅଧିନରେ ରହୁଥିବା ଜନ, ତୁମେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନିଅ। ସହର କିମ୍ବା ଅରଣ୍ୟ, ତୁମେ ଆମର ରାଜା, ଜନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ।" "ହେ ରାଜନ୍, ଆମେ ଦଣ୍ଡ ତ୍ୟାଗ କରିଛୁ, କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଛୁ; ଆମେ ତପସ୍ଵୀ, ଗର୍ଭପରି ସୁରକ୍ଷିତ, ତପସ୍ୟାରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ସର୍ବଦା ତୁମର ରକ୍ଷା ଆଶା କରୁଛୁ।