ସେ ସମୟରେ, ରାଘବ ତାଙ୍କ ପିତା ଅୟୋଧ୍ୟାର ମହାରାଜ ଦଶରଥଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବିଷୟରେ ଅଜଣା ଥିଲେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ବସ୍ତୁ ଗ୍ରହଣ କରିନାହାନ୍ତି। ପରେ, ମୋର ବୃଦ୍ଧ ଶ୍ଵଶୁର ଦଶରଥଙ୍କୁ ଡାକି, ମୋର ପିତା ମୋତେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଜଣା ରାମଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ମୋର ନୀତିବାନ୍ ଅପର ଭଉଣୀ ଉର୍ମିଳାକୁ ମଧ୍ୟ ମୋର ପିତା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଦେଇଦେଲେ। ଏଭଳି ତାରା ଚୟନ ଶ୍ରେଷ୍ଠାନ୍ତରେ ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲି, ଏବଂ ନୀତିରେ ମୁଁ ମୋର ପତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ ନିବେଦିତ। ଏଠି ଏୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏକ ଶତ ଏଠାରେ ଅଠାର ସର୍ଗର ଶେଷ ହେଇଯାଏ। ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଥା ଶୁଣିବା ପରେ ଧର୍ମ ଜଣା ଅନସୂୟା ମୈଥିଲୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ମୁଣ୍ଡରେ ଚୁମ୍ବନ କଲେ। ତୁମେ କହିଥିବା ଶବ୍ଦଗୁଡିକ ସ୍ପଷ୍ଟ, ଭଲ ଗଠିତ, ମଧୁର; ତୁମ ମୁଖରୁ ତାରା ଚୟନ ଶ୍ରେଷ୍ଠାନ୍ତର କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ଖୁସି ହେଲି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହୋଇଛି, ଶୁଭ ରାତି ଆସିଛି; ଗୋଟିଏ ସାନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଦିନ ଭରି ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜିଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ଏବେ ଶୟନ କରୁଛନ୍ତି। ଏଠି ତପସ୍ଵୀମାନେ ନିଜ ଅଭିଷେକ ପରେ ଜଳ ଭର୍ତି ଘଡ଼ି ନେଇ, ଭିଜା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି ଏକଠା ହେଇଛନ୍ତି। ମୁନିମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ନିବେଦିତ ହୋମ ଦେଇଥିବାବେଳେ, ପାରାମ୍ପରିକ ଧୂଆଁ ପାଖାର ଶବ୍ଦ ହେଉଥିବା ପକ୍ଷୀ ଦେଖାଯାଉଛି। ଉପବନର ଗଛମାନେ ଅନେକ ଶାଖା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଦିଗ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ। ରାତିର ପ୍ରାଣୀମାନେ ସମସ୍ତଠାରେ ଚଳିଛନ୍ତି, ତପୋବନର ଜନ୍ତୁମାନେ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନରେ ଶୟନ କରୁଛନ୍ତି। ରାତି ଏବେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ତାରାମଣ୍ଡିତ ସୀତା; ଚାନ୍ଦ୍ରମା ଚାନ୍ଦ୍ରିକା ଆବୃତ ହୋଇ ଆକାଶରେ ଉଦୟ ହେଉଛି। ଏବେ ତୁମେ ଯାଉ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି; ରାମଙ୍କ ସେବା କର। ତୁମ ମଧୁର କଥାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି। ଏବେ, ମୈଥିଲୀ, ମୋ ଠାକୁ ଶୋଭା ପାଇଁ ନିଜକୁ ଭଲ ଭାବରେ ଭୂଷିତ କର; ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଚମକୁଥିବା ଶିଶୁ ଭଳି ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ। ଏଭଳି ଭୂଷିତ ହୋଇ, ଦେବକନ୍ୟା ସମାନ ସୀତା ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଅନସୂୟାଙ୍କ ପାଖରୁ ଚାଲି ରାମଙ୍କ ଦିଗରେ ଗଲେ। ରାଘବ, ସର୍ବୋତ୍ତମ କଥାବାଚୀ, ସୀତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଭୂଷିତ ଦେଖି, ତପସ୍ଵିନୀଙ୍କ ବାଟେ ଦିଆ ମମତା ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ତାପରେ, ମୈଥିଲୀ ସୀତା ରାମଙ୍କୁ ତପସ୍ଵିନୀଙ୍କ ମମତାର ସମସ୍ତ କଥା—ବସ୍ତ୍ର, ଭୂଷଣ, ମାଳା—ସବୁ କହିଦେଲେ। ରାମ ଓ ପ୍ରବଳ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ମାନ ସମ୍ମାନ ଦେଖି ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି ଦୁର୍ଲଭ। ଏପରି ଆନନ୍ଦ ଭରା ରାମ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକୁଥିବା ମୁହଁରେ, ତପସ୍ଵୀ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଅତିଥି ସ୍ୱାଗତ କରିଥିବା ଶୁଭ ରାତି ଉପଭୋଗ କଲେ। ଏହି ରାତି ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ, ଦୁଇଜଣ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ଵୀମାନେ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ କରି, ତପୋବନବାସୀ ମୁନିମାନେ ପାଖରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ। ଏହି ତପୋବନବାସୀ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମୁନିମାନେ ରାମ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀଙ୍କୁ ବନର ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଗତି ବିଷୟରେ କହିଦେଲେ, ଯେଉଁଠି ରାକ୍ଷସ ଓ ରକ୍ତପାୟୀ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁମାନେ ରହିଛନ୍ତି। “ହେ ରାଘବ, ଏହି ବଡ଼ ବନରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ରାକ୍ଷସ, ମାନବ ଭକ୍ଷକ ଓ ରକ୍ତପାୟୀ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ରହିଛନ୍ତି। ଏହି ବନରେ, ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ତପସ୍ଵୀମାନେ ଯେଉଁଠି ଅସାବଧାନ କିମ୍ବା ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି; ତୁମେ ସେମାନେକୁ ରକ୍ଷା କର। ଏହି ମହାମୁନିମାନେ ଫଳ ଚୟନ କରିବା ପଥ ଏହି; ଏହି ପଥରେ ଚାଲି ତୁମେ ଦୁଷ୍କର ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କର।” ଏଭଳି, ତପସ୍ଵୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅନୁଗ୍ରହ କରି ହାତ ଜୋଡି ଶୁଭାଶୀଷ୍ ଦେଲେ; ରାଘବ, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଏହି ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ମেঘ ମାସ୍ତକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଏୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏକ ଶତ ଏଠାରେ ଉନିଶ ସର୍ଗର ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ଆରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। କୁଶ ଓ ଚବିକ ପୋଷାକରେ ଆବୃତ, ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଶୋଭିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ ପରି ଚମକୁଥିବା ଏହି ତପୋବନ ଆକାଶରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ, ସଫା ଖୋଲା ଅଙ୍ଗନା, ଅନେକ ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ପରିବେଷ୍ଟିତ ଥିଲା। ଅପ୍ସରାମାନେ ସଦା ମାନ୍ୟ ଓ ସେବା କରୁଥିଲେ, ବ୍ୟାପକ ଅଗ୍ନିବେଦୀ, ଦୂର୍ବା, ଉପକରଣ, ମୃଗଚର୍ମ ଓ କୁଶ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଉପଦାନ, ଜଳଘଡ଼ି, ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ବଡ଼ ବନ ଗଛମାନେ ଶୁଭ ମଧୁର ଫଳରେ ଆବୃତ ଥିଲେ। ଅର୍ପିତ ହୋମ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ଗଞ୍ଜି, ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଓ ପଦ୍ମପୁଷ୍ପ ଅଣ୍ଡରେ ଲଟୁଚ ପୋଖରୀ ରହିଛି। ନିଜ ସଂଯମ ରଖିଥିବା ତପସ୍ଵୀମାନେ ଫଳ କନ୍ଦ ଭୋଜନ କରି, ଚବିକ ଓ କଳା ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିବା ପ୍ରାଚୀନ ମୁନିମାନେ ଏଠି ରହୁଥିଲେ। ଶୁଧ୍ଧ ଆହାର ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମାନେ ଦେବଲୋକ ପରି ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଶୋଭିତ କରିଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ଗଞ୍ଜି। ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାଗ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ଏହି ତପୋବନ ଦେଖି ରାଘବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନେ କଲେ। ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଧାରଣ କରିଥିବା ମହାମୁନିମାନେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁ ଧାରଣ କରି ରାମକୁ ଦେଖି ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ଏପରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵୈଦେହୀଙ୍କୁ ଶୁଭାଶୀଷ୍ ଦେଲେ; ଧର୍ମନିଷ୍ଠା, ଉଦୟ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକୁଥିବା ସୀତାକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୀତାକୁ ଦେଖି, ସେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ତପସ୍ଵୀମାନେ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଅତିଥି ସ୍ୱାଗତ କଲେ। ବନବାସୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ରାମଙ୍କ ରୂପ, ଶରୀର, ଗୁଣ, କୋମଳତା ଓ ଭୂଷଣ ଦେଖି ମନେ ଭାବିଲେ।