ବହୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଉଜ୍ୱଳ ତେଜର ଧାରକ ରାଘବ ରାମ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଏବଂ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମୁନିଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ, ଯଜ୍ଞ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଆସିଲେ। ସେଠି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଯିଏ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ମୋର ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ତାଙ୍କୁ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଲେ। “ଦଶରଥଙ୍କ ଏହି ଦୁଇ ପୁଅ ବଣ୍ଧୁ ଧନୁଷ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁଛନ୍ତି; ରାମଙ୍କୁ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ ଦେଖାନ୍ତୁ,” ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏପରି କହିବା ପରେ, ମୋର ପିତା ଧନୁଷ ଆଣିଲେ। ଦୂତିୟ ମାତ୍ରାରେ, ଶୂରବୀର ରାମ ଏହି ଧନୁଷକୁ ବେଙ୍ଗିଦେଲେ। ବେଗରେ ଶକ୍ତି ସହିତ ଧନୁଷକୁ ତାଣିଲେ ଓ ତାର ଚାପିଦେଲେ। ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ଶକ୍ତିରେ ଧନୁଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଏବଂ ଏହାର ଶବ୍ଦ ଆକାଶରୁ ପଡ଼ୁଥିବା ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ହେଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନରେ ଅଟୁଟ ମୋର ପିତା ମୋତେ ରାମଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ ଓ ଉତ୍ତମ କଳଶ ଉଠାଇଲେ। କିନ୍ତୁ ସେ ସମୟରେ, ରାମ ନିଜ ପିତା ଅୟୋଧ୍ୟାଧିଶ ଦଶରଥଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅଜ୍ଞାତ ଥିବାରୁ ଏହି ପ୍ରଦାନ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ। ପରେ, ବୟସ୍କ ଶ୍ୱଶୁର ଦଶରଥଙ୍କୁ ଭଳିଭାବେ ଭାଷଣ ଦେଇ, ମୋର ପିତା ମୋତେ ନିଜ ଅନ୍ତଃକରଣକୁ ଜାଣିଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମୋର ଧର୍ମପରାୟଣ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ଉର୍ମିଳାକୁ ମଧ୍ୟ ମୋର ପିତା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଦେଲେ। ଏହିପରି ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂବରେ ପ୍ରଦତ୍ତ ହେଲି ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି ମୋର ପତି, ଶୂରବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହେଲି। ଏହିପରି ଉତ୍ତମ ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏକଶତ ଅଷ୍ଟାଦଶତମ ସର୍ଗର ଶେଷ ହେଲା। ଏହି ମହାନ ଗଳ୍ପ ଶୁଣି, ଧର୍ମଜ୍ଞା ଅନସୂୟା ମୈଥିଳୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ଚୁମ୍ବନ କଲେ। “ତୁମେ ଯେଉଁପରି ମଧୁର ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାଷାରେ ସ୍ୱୟଂବରର ଉପଖ୍ୟାନ କହିଲ, ମୁଁ ସବୁ ଶୁଣି ଖୁସି ହେଲି। ଏହି ଗଳ୍ପ ମୋତେ ବହୁତ ଆନନ୍ଦ ଦେଲା,” ବୋଲି ଅନସୂୟା କହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ତେଜସ୍ୱୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି, ଶୁଭ ରାତି ଆସିଛି; ସଞ୍ଜ ଦେଖିବାକୁ ଚିଡ଼ିଆମାନେ ଦିନଟି ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜିବା ପରେ ଏବେ ନିଦ୍ରାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଅଭିଷେକ କରି ସଜଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, କମଣ୍ଡଳୁ ହାତରେ ଧରି, ଏକଠା ହେଉଛନ୍ତି। ଋଷିମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ନିୟତ ହୋମ କରିବା ପରେ, ବାତାସରେ ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇଥିବା ଧୂଆଁ, ପଟରଙ୍ଗର ଦେହ ଭଳି ଲାଗୁଛି। ଅଳ୍ପ ପତ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃକ୍ଷମାନେ ଚାରିପାଖ ଘନ ହୋଇଯାଇଛି, ଏଠି ଦୂର ଅଞ୍ଚଳରେ ଦିଗ୍ଗୁଡିକ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ। ରାତିର ପ୍ରାଣୀମାନେ ସବୁଠାରେ ଚଳାଚଳ କରୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ତପୋବନର ବନ୍ୟପଶୁମାନେ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛନ୍ତି। ଏବେ ରାତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ମୈଥିଳୀ ସୀତା, ତାରାମଣିରେ ଶୋଭିତ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଚାନ୍ଦନ ରଶିମାନେ ଢାକି ଆକାଶରେ ଉଦୟ ହେଉଛନ୍ତି। ଏବେ ଯାଅ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି; ରାମଙ୍କ ସେବା କର। ତୁମ ମଧୁର କଥାରେ ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଏବେ, ମୈଥିଳୀ, ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହେଉ; ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଉଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ। ଏହିପରି ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ, ଦେବକନ୍ୟା ସମାନ ସୀତା ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଅନସୂୟାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଓ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା ରାଘବ ରାମ ସୀତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଅଳଙ୍କୃତ ଦେଖି, ତପସ୍ୱିନୀ ଅନସୂୟାଙ୍କ ଦୟା ଦେଖି ବଢ଼ିଆ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ତା'ପରେ, ସୀତା ସମସ୍ତ କଥା—ଅନସୂୟାଙ୍କ ଦୟା, ତିଆରି, ଅଳଙ୍କାର ଓ ମାଳା—ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ। ଏହି ଗୌରବମୟ ସମ୍ମାନ ଦେଖି, ରାମ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୁହେଁ ଖୁସି ହେଲେ; ଏପରି ମାନବ ସମାଜରେ ଦୁର୍ଲଭ ସମ୍ମାନ ମୈଥିଳୀକୁ ମିଳିଥିଲା। ତା'ପରେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକୁଥିବା ମୁହଁ ଥିବା ରାମ, ତପସ୍ୱୀ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଦ୍ୱାରା ସ୍ବାଗତ ପାଇ, ଏହି ଶୁଭ ରାତି ଅତିବାହିତ କଲେ। ପରେ, ରାତି ଶେଷ ହେଲାପରେ, ଏହି ଦୁଇ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ୱୀମାନେ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିହୋମ କରି, ତପୋବନର ମୁନିମାନେଠାରେ ବିଦାୟ ନେଲେ। ସେଠାରେ ବନବାସୀ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ତପସ୍ୱୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ବନର ଭୟଙ୍କର ସ୍ଥିତି ବିଷୟରେ କହିଲେ—ଏଠି ରାକ୍ଷସମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ମାନବ ମାଂସ ଭୋଜୀ ଓ ରକ୍ତପାନୀ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁମାନେ ରହୁଛନ୍ତି। ଏଠି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଯେତେବେଳେ ଅସାବଧାନ ହୁଅନ୍ତି କିମ୍ବା ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଆକ୍ରମଣ ହୁଅନ୍ତି; ରାଘବ, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର। ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ମହାର୍ଷିମାନେ ଫଳ ଏବଂ ମୂଳ ଆଣିବା ପଥ ଏହି; ଏହିପଥରେ ଚାଲି ତୁମେ ଦୁର୍ଗମ ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କର। ଏପରି ତପସ୍ୱୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ହସ୍ତଯୁଗ୍ମ ମିଳାଇ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ, ରାଘବ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଏହି ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଘମାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଏହିପରି ଉତ୍ତମ ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏକଶତ ଉନ୍ନତିଶତମ ସର୍ଗର ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ଶୁଣ, ମହାନ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏହି ଆଶ୍ରମ କୁଶ ଓ ଚର୍ମବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତ, ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଆକାଶରେ ତପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ, ଏହାର ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ସଦା ପରିଷ୍କାର, ବହୁ ହରିଣ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲେ ଓ ଚିଡ଼ିଆମାନେ ଚାରିପାଖ ଉଡ଼ୁଥିଲେ। ଏଠି ସଦା ଅପ୍ସରାମାନେ ସମ୍ମାନ ଓ ସେବା କରୁଥିଲେ, ବିଶାଳ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ, ହୋମଦଣ୍ଡ, ପାତ୍ର, ମୃଗଚର୍ମ ଓ କୁଶ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲା। ଆଗରୁଡ଼ି, କମଣ୍ଡଳୁ, ଫଳ ଓ ମୂଳ ରହିଥିଲା, ଶୁଭ ଓ ମଧୁର ଫଳ ଦେଉଥିବା ବଡ଼ ବୃକ୍ଷରେ ଆଶ୍ରମ ଆବୃତ ହୋଇଥିଲା। ହୋମ ଓ ଅର୍ପଣରେ ପବିତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମଧ୍ୱନିରେ ଗଞ୍ଜିଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଓ ପଦ୍ମରେ ଭରିଥିବା ପଦ୍ମସରୋବର ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ଚାରିପାଖରେ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଥିଲା। ଏହିପରି, ଶ୍ରୀରାମ ଓ ସୀତାଙ୍କ ଜୀବନର ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଅଧ୍ୟାୟ ଅନ୍ତ ହେଲା।