ସୀତା ଜଣେ ସ୍ମୃତିରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ, ଅନସୂୟାଙ୍କୁ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ—"ମୋ ପିତା, ସତ୍ୟବାଦୀ ଜନକ, ସଭାସ୍ଥଳରେ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଥିବାବେଳେ ଏହି ଧନୁଷ୍ୟଟିକୁ ଆଣି, ଘୋଷଣା କଲେ: 'ଯିଏ ଏହି ଭାରି ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଉଠାଇ, ତାକୁ ତାଣି ପାରିବ, ସେଇ ମୋ ଝିଅକୁ ବିବାହ କରିବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।' ଏହି ପାହାଡ଼ ସମ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ରାଜା ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ତାହାକୁ ଉଠାଇପାରିଲେ ନାହିଁ ଓ ଚୁପଚାପ ଚାଲିଗଲେ। ବହୁ ଦିନ ପରେ, ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ରାଘବ—ରାମ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ବଳିଦାନ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ସେଠାରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବିଷୟରେ କହିଲେ: 'ଦଶରଥଙ୍କ ଏହି ଦୁଇ ପୁଅ ଧନୁଷ୍ୟଟିକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି; ରାମଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟ ଦେଖାନ୍ତୁ।' ଏମିତି ମହାର୍ଷିଙ୍କ କଥାରେ, ମୋ ପିତା ଧନୁଷ୍ୟଟିକୁ ଆଣିଲେ; ରାମ ଏହାକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୋଡ଼ିଦେଲେ। ସେ ବଳ ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ତାଣିଲେ, ଏବଂ ଧନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ତାହାର ଧ୍ୱନି ଆକାଶରୁ ପଡ଼ୁଥିବା ବିଜୁଳିର ଗର୍ଜନା ପରି ଭୟଙ୍କର ହେଲା। ତେବେ, ମୋ ପିତା ସତ୍ୟବାଦୀ ହୋଇ, ମୋତେ ରାମଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, ଓ ଜଳପାତ୍ର ଉଠାଇଲେ। କିନ୍ତୁ ସେଇ ସମୟରେ, ରାମ ତାଙ୍କ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କ ଇଛା ଅଜ୍ଞାତ ଥିବାରୁ, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ। ପରେ, ବୃଦ୍ଧ ଶ୍ୱଶୁର ଦଶରଥଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ମୋ ପିତା ମୋତେ ଆତ୍ମଜ୍ଞ ରାମଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଏବଂ, ମୋ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ଉର୍ମିଳାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ମୋ ପିତା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ। ଏଭଳି ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂବରରେ ଦିଆଯାଇଥିଲି, ଓ ମୁଁ ମୋ ପତି, ବଳବାନ୍ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଛି।" ଏହିପରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ଶେଷ କରିବା ପରେ, ମହାସତୀ ଅନସୂୟା ମୈଥିଲୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ମାଥାରେ ଚୁମ୍ବନ କଲେ। ସେ କହିଲେ, "ତୁମର କଥା ଏତେ ସ୍ପଷ୍ଟ, ମଧୁର ଓ ଭଲ ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରିତ; ସ୍ୱୟଂବର କେମିତି ହେଲା, ସେଥିରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଶୁଣିଲି, ଏବଂ ଏହି ଉତ୍ତମ କଥା ଶୁଣି ମୋ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦିତ।" ଏବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଶୁଭ ରାତି ଆସିଛି; ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଦିନଟି ସାରା ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜି ଏଵେ ଘରକୁ ଫେରି ଶୁଅଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ସ୍ନାନ କରି, ଜଳପାତ୍ର ଧରି, ଜଳରେ ଭିଜା ଚୀର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ସମବେତ ହେଉଛନ୍ତି। ଋଷିମାନେ ଯେତେବେଳେ ଅଗ୍ନିକୁ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ହୋମ କରିବେ, ତାହାର ଧୂଆଁ ପଟିଆ ରଙ୍ଗରେ ଆକାଶରେ ଉଠିବା ଦେଖାଯାଏ। ଅଳ୍ପପତ୍ର ଗଛମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘନ ହୋଇଯାଇଛି, ଏଠି ଦୂର ଅଞ୍ଚଳରେ ଦିଗ୍ ଦେଖାଯାଉ ନାହିଁ। ରାତିର ପଶୁମାନେ ସବୁଠାରେ ଚଳାଚଳ କରୁଛନ୍ତି, ଆଶ୍ରମର ବନ୍ୟପଶୁମାନେ ତୀରେ ଶୁଅଛନ୍ତି। ରାତି ଏବେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ତାରାରେ ଶୋଭିତ ସୀତେ; ଚନ୍ଦ୍ରମା ଚନ୍ଦ୍ରାଲୋକର ଆବରଣରେ ଆକାଶରେ ଉଦୟ ହେଉଛନ୍ତି। ଏବେ ଯାଅ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି; ରାମଙ୍କ ସେବା କର। ତୁମ ମଧୁର କଥାରେ ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଏବେ, ମୈଥିଲୀ, ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଶୋଭା ପାଅ; ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଚମକି ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ। ଏଭଳି ଶୋଭା ପାଇ, ସୀତା ଦେବକନ୍ୟା ସମାନ ଦେଖାଯାଇ, ଅନସୂୟାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଲେ। ରାଘବ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, ସୀତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଶୋଭିତ ଦେଖି, ତପସ୍ୱିନୀଙ୍କ ଦୟା ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ତା'ପରେ, ସୀତା ରାମଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ—ତପସ୍ୱିନୀଙ୍କ ଦୟା, ଦିଆଯାଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର, ଭୂଷଣ, ମାଳା ସମ୍ବନ୍ଧରେ। ଏହି ମାନ୍ୟତା ଦେଖି, ରାମ ଓ ବଳବାନ୍ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମନେ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ, କାରଣ ଏହି ମାନ୍ୟତା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଲାଗି ଦୁର୍ଲଭ। ଏଭଳି ଆନନ୍ଦ ଭରା ରାମ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକୁଥିବା ମୁହଁରେ, ତପସ୍ୱୀମାନେ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥିବା ଏହି ଶୁଭ ରାତିଟିକୁ କାଟିଲେ। ରାତି ଶେଷ ହେଲାପରେ, ଦୁଇ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ୱୀମାନେ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଆଶ୍ରମବାସୀ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଲେ। ତପସ୍ୱୀମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ବନର ଭୟ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଆପଦ ବିଷୟରେ କହିଲେ: "ହେ ରାଘବ, ଏହି ବଡ଼ ବନରେ ବହୁ ରୂପର ମନୁଷ୍ୟଭକ୍ଷୀ ରାକ୍ଷସ ଓ ରକ୍ତପାନୀ ବନ୍ୟପଶୁ ରହନ୍ତି। ଏଠି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଭଳି ଲୋକମାନେ ଅସାବଧାନ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି; ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର। ଏହିପଥ ମହାମୁନିମାନେ ଫଳ ଚୟନ କରିବାକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଏହି ରାସ୍ତାରେ ତୁମେ ଏହି ଦୁର୍ଗମ ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କର।" ତପସ୍ୱୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଞ୍ଜଳି ମିଶାଇ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ, ତା'ପରେ ରାଘବ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଘମାଳାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରି, ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ୧୧୯ତମ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ଆରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ସର୍ଗକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏଠି ତୁଷ ଓ ଚୀରବସ୍ତ୍ର ରେ ଆବୃତ, ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଦ୍ୱୀପ୍ତିମାନ, ଏହି ଆଶ୍ରମ ଆକାଶରେ ତପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ପରି ଚମକୁଥିଲା। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅଶ୍ରୟସ୍ଥଳ, ଏହାର ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ସଦା ସଫା, ବହୁ ମୃଗ ଘୁରୁଥିବା ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଚାରିପାଖ ଉଡ଼ୁଥିବା ଏହି ଆଶ୍ରମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।