ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସଦା ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସେବାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ, ଏବଂ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ବିଶେଷ ପାରଦର୍ଶୀ ହେଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରାଜା ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ବିବାହ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସତ୍ୟବ୍ରତ ଏହି ରାଜା ତାଙ୍କ ଗୁରୁମାନେ, ପରିବାରଜନମାନେ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ସହ ବସି ବିବାହ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଅତି ତପୋବଳଶାଳୀ ମହାର୍ଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାଜଧାନୀକୁ ଆସିଲେ। ସେ ରାଜାଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଚାହିଁ ଦ୍ୱାରପାଳମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଗାଧିପୁତ୍ର କୌଶିକ, ମୋ ଆଗମନର ସୂଚନା ଦିଅ।” ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି ତୁରନ୍ତ ଦଶରଥଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ଚିନ୍ତିତ ହୃଦୟରେ ରାଜମହଳକୁ ପହଞ୍ଚି ରାଜାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଆଗମନ ସୂଚନା ଦେଲେ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଏହି ରାଜା ଏହି ଖବର ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପୁରୋହିତମାନେ ସହ ଚେତନ ହେଲେ। ଖୁସିରେ ମୁହଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି, ଦଶରଥ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନେ ଗଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଆନ୍ତି। ତପୋଜ୍ୱଳିତ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖି ରାଜା ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଏବଂ ବିଧିମତ ଭାବରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ସ୍ନେହ ଓ ସମ୍ମାନ କଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାହା ଗ୍ରହଣ କରି, ରାଜାଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତଙ୍କ କୁଶଳ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—ପୁର, ରାଜଧାନୀ, ଦେଶ, ନିଜ ବନ୍ଧୁ, ମିତ୍ରମାନେ, ଏବଂ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ ଶତ୍ରୁମାନେ ସମସ୍ତେ ଶାନ୍ତିରେ ଅଛନ୍ତି କି ନାହିଁ। ଦେବ ଓ ମାନବ ଧର୍ମ ପାଳନ ହେଉଛି କି ନାହିଁ, ଏହି ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଏହା ସହିତ, ବସିଷ୍ଠ ମୁନିଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଆଦର ଜଣେଇଲେ। ସମସ୍ତେ ରାଜାଙ୍କ ନିବାସକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଓ ଯଥାଯଥ ସ୍ଥାନରେ ବସିଲେ। ତାପରେ ଦଶରଥ, ମନରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଭରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନ ମୋ ପାଇଁ ଅମୃତ ପ୍ରାପ୍ତି, ବର୍ଷା ଶୁଷ୍କ ଭୂମିରେ ଯେପରି, ବନ୍ଧ୍ୟାରେ ପୁଅ ଜନ୍ମ, ହରାଇଥିବା ବସ୍ତୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତି, ବଡ଼ ଧନ ମିଳିବା ଭଳି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରୁଛି। ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା କଣ? ମୁଁ କିପରି ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରିବି? ଆପଣ ବନ୍ଧନାର୍ହ, ମୋ ଜନ୍ମ ଏବଂ ଜୀବନ ଏହି ଦିନରେ ସଫଳ। ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ମୋ ରାତି ଶୁଭ ହୋଇଗଲା। ଆପଣ ଏକ ସମୟରେ ରାଜର୍ଷି ଥିଲେ, ଏବେ ତପସ୍ୟାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ହେଇଛନ୍ତି। ଏହି ଦିନ ମୋ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର। ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନରେ ମୁଁ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କଲି। କୃପାକରି, ଆପଣ କି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଛନ୍ତି, କହନ୍ତୁ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହେଁ। ଆପଣ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଆପଣଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା କହନ୍ତୁ। ମୁଁ କିଛି କରିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ଆପଣ ମୋ ଦେବତାସ୍ୱରୂପ। ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନରେ ମୋ ପାଇଁ ଏହି ମହାସଉଭାଗ୍ୟ, ଏହି ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଛି।” ଦଶରଥଙ୍କ ଏହି ଭକ୍ତିମୟ, ନମ୍ର ଓ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ କଥା ଶୁଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଏଠାରେ ବାଲକାଣ୍ଡର ଏକୋଣେଶ ଶର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାରମ୍ଭ ହୁଏ। ଦଶରଥଙ୍କ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରା କଥା ଶୁଣି, ତପୋବଳିତ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଶରୀରରେ ରୋମାଞ୍ଚ ହେଲା। ସେ କହିଲେ, “ରାଜନ୍, ଏହି ପ୍ରକାର ଆଚରଣ କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଶୋଭା ପାଏ, କାହାରି ପାଖରେ ନୁହେଁ। ଆପଣ ବସିଷ୍ଠ ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସନ୍ତାନ। ମୋ ହୃଦୟରେ ଯାହା ଅଛି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପୂରଣ କରିବାକୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରେ। ଆପଣ ଦିଆ ଶପଥ ପାଳନ କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ଏକ ବ୍ରତ ଉପରେ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଦୁଇ ଦାନବ—ମାରୀଚ ଓ ସୁବାହୁ—ଏହି ବ୍ରତକୁ ବାଧା ଦେଉଛନ୍ତି। ବ୍ରତ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆସିଲେ, ସେମାନେ ରକ୍ତ ଓ ମାଂସ ଝରାଇ ଯଜ୍ଞକୁ ଅପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ଏବଂ ବ୍ରତ ସଫଳ ହେବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଏ। ଏହା ଦେଖି, ମୁଁ କ୍ଷୀଣ ଓ ନିରାଶ ହୋଇ ସେଠାରୁ ଯାଏ, କିନ୍ତୁ କ୍ରୋଧକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ରହେ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ପୂରଣ ହେଉ ନାହିଁ। ଏ ଯୋଗ୍ୟ ରାଜନ୍, ଆପଣ ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ ରାମଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ସେ ଅସାଧାରଣ ପରାକ୍ରମୀ, କଳା କବୁତର ପରି କେଶ, ଏବଂ ମୋର ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବେ। ସେ ଏହି ଦୁଇ ଦାନବକୁ ନିଶ୍ଚିତ ନଶ୍ଟ କରିବେ, ଏବଂ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବହୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇବି। ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତିନି ଲୋକରେ ତାଙ୍କର କୀର୍ତି ପ୍ରସ୍ତୁତି ହେବ, ଏବଂ ସେମାନେ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖିନେ ଟିକିପାରିବେ ନାହିଁ। ରଘୁନନ୍ଦନ ରାମ ବିନା ଅନ୍ୟ କେହି ଏହି ଦୁଇ ଦାନବକୁ ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଇ ଦାନବ ମହାତ୍ମା ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସମାନ ନୁହେଁ, ଏବଂ ପୁତ୍ର ପ୍ରେମରେ ଆପଣ ଅନ୍ଧ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଶପଥ ଦେଉଛି, ଏହି ଦୁଇ ଦାନବ ନିଶ୍ଚିତ ନଶ୍ଟ ହେବେ। ମୁଁ ରାମଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ଓ ମହାତ୍ମ୍ୟକୁ ଜାଣେ। ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ତପସ୍ବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା ଜାଣନ୍ତି। ଯଦି ଆପଣ ଧର୍ମ ଓ ମହାନ କୀର୍ତି ଚାହାନ୍ତି, ଯଦି ଆପଣ ଅଟୁଟ ଧୃତି ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅନୁମୋଦନ କଲେ, ମୋତେ ରାମଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ, ରାଜନ୍।” ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଖୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ, ଏବଂ ଦଶରଥଙ୍କ ଉତ୍ତର ଅପେକ୍ଷା କଲେ।