ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେବୀ ଅନସୂୟା ଏକ ଦିବ୍ୟ ଉଙ୍ଗୁର, ଅଂଗରଗ, ଅଳଂକାର ଓ ମାଳା ଦେଇ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ; ସେ କହିଲେ, “ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ଉଙ୍ଗୁର ଲାଗିଲେ ତୁମେ ତୁମ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେବା, ଯେପରି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅଚ୍ୟୁତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଖରେ ଚମକିଥାନ୍ତି।” ସୀତା ମୈଥିଲୀ ଏହି ପ୍ରେମର ଅପୂର୍ବ ଉପହାର—ବସ୍ତ୍ର, ଉଙ୍ଗୁର, ଅଳଂକାର ଓ ମାଳା—ଗ୍ରହଣ କରିଲେ। ଏହା ପାଇଁ ସେ ହସ୍ତ ଯୋଡି ଦେବୀ ଅନସୂୟାଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ହୋଇ ଉପସ୍ଥିତ ରହିଲେ। ଏଭଳି ସୀତା ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଅନସୂୟା ଏକ ମଧୁର ମୂଳ୍ୟବାନ୍ ବିଷୟ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ହେ ସୀତା, ମୁଁ ଶୁଣିଛି ଯେ ତୁମେ ଏଇ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଘବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୟଂବରରେ ବରଣ କରାଯାଇଥିଲ। ମୁଁ ଚାହେଁ ଯେ, ସେହି କାହାଣୀ ତୁମ ଅନୁଭବ ଅନୁସାରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ମୋତେ କୁହ।" ଏପରି ଅନସୂୟାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ, ସୀତା କହିଲେ, “ଶୁଣନ୍ତୁ ମହାସାଧ୍ବୀ, ମୋର କଥା ମୁଁ କହୁଛି। ମିଥିଲାର ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଜନକ, ଯିଏ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଓ ନ୍ୟାୟ ଅନୁଯାୟୀ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଥିଲେ, ସେ ଏକ ଦିନ ନିଜେ ହାତରେ ହଳ ଧରି କ୍ଷେତ୍ର ଚାଷ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ମୁଁ ଭୂମିକୁ ଭେଦି ଉଦ୍ଭବ ହେଲି। ଧୂଳି ଲଗା ଅବସ୍ଥାରେ ମୋତେ ଦେଖି, ମୋ ପିତା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ସେ ନିଜର ସନ୍ତାନ ନଥିବାରୁ, ପ୍ରେମବଶତଃ ମୋତେ ଗୋଦେ ନେଇ ‘ଏହି ମୋର କନ୍ୟା’ ବୋଲି ଦୟା ଦେଇଲେ। ସେତେବେଳେ ଆକାଶରୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱର ହେଲା—‘ଏହି ଠିକ, ରାଜନ୍! ଧର୍ମବଳେ ଏ କନ୍ୟା ତୁମର।’ ଏହା ଶୁଣି ମୋର ପିତା ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଓ ମୋତେ ପାଇ ମହାସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ। ଏହି ଭାବେ ଏକ ମହାପୁନ୍ୟବତୀ ମାତୃସ୍ୱରୂପା ମହିଳାଙ୍କ ପାଖରେ ମୋତେ ଦିଆଗଲା, ଯିଏ ମୋତେ ମାତୃସ୍ନେହ ଓ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଲାଡ଼ିଲେ। ମୋର ବୟସ ଯେବେ ବିବାହଯୋଗ୍ୟ ହେଲା, ପିତା ଧନକ୍ଷୟ ଓ ବିପଦ ଦେଖି ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ଜଗତରେ ବିବାହଯୋଗ୍ୟ କନ୍ୟା ଥିଲେ, ସେ ଅପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ସମାନ ଯେଉଁ ହେଉ, ବିବାହ ନହେଲେ ପିତାଙ୍କ ଅପମାନ ହୁଏ—ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ। ଏହି ଅପମାନ ସମ୍ନିକଟ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ମୋର ପିତା ଚିନ୍ତାରେ ମୁଗ୍ଧ ହେଲେ, ପ୍ରକୃତିରେ ତିରେଇଯାଉଥିବା ଜଣେ ତରକାରୀ ପରି ଉପାୟ ମିଳାଇପାରିଲେ ନାହିଁ। ମୋର ଜନନୀ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନ ହୋଇଥିବା ଜାଣି, ରାଜା ବହୁ ଚିନ୍ତା କଲେ ଓ ଉପଯୁକ୍ତ ବର ବିବାଚନ୍ଦ୍ର ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିଳିଲେ ନାହିଁ। ସେ ସର୍ବଦା ଚିନ୍ତା କରି, ଏହି ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—‘ମୁଁ ମୋ କନ୍ୟା ପାଇଁ ସ୍ୱୟଂବର ଆୟୋଜନ କରିବି।’ ତାଙ୍କର ମହାୟଜ୍ଞରେ, ବରୁଣ ଦେବ ଖୁସି ହୋଇ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ଅକ୍ଷୟ ତୀର ଦେଲେ। ସେ ଧନୁଷ୍ୟ ଏତେ ଭାରୀ ଥିଲା, ଯେ ମଣିଷ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା କୁ ଉଠାଇପାରିବେ ନାହିଁ; ରାଜାମାନେ ଏହାକୁ ମନେ ମନେ ମଧ୍ୟ ବାଙ୍କିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ମିଳିବା ପରେ, ସତ୍ୟବାଦୀ ମୋର ପିତା ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ନିକଟ ଘୋଷଣା କଲେ—‘ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଯିଏ ଉଠାଇ ତାରେ ତାର ଚଢ଼ାଇପାରିବ, ସେଇ ମୋର କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କରିବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।’ ସେହି ଗିରିସମ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଦେଖି, ରାଜାମାନେ ପ୍ରଣାମ କରି ଉଠାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଅସମର୍ଥ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ। ବହୁ ଦିନ ପରେ, ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାଘବ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସହ ତଥା ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଏହି ଯଜ୍ଞ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ସେଠି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଯିଏ ମୋର ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବିଷୟରେ କଥା ଉଠାଇଲେ—‘ଦଶରଥଙ୍କ ଏହି ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଧନୁଷ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ଏହି ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖାନ୍ତୁ।’ ଏପରି କହିଲେ ପରେ, ମୋର ପିତା ଧନୁଷ୍ୟ ଆଣିଲେ; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶୂରବୀର ରାମ ଏହାକୁ ବାଙ୍କିଲେ। ସେ ଶୀଘ୍ର ଶକ୍ତିରେ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ତାର ଚଢ଼ାଇଲେ। ଏବଂ ତାକୁ ଦୃଢ଼ତାରେ ଟାଣିବା ସମୟରେ ଧନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ଏହାର ଧ୍ୱନି ଆକାଶରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପତନ ପରି ଭୟାନକ ହେଲା। ତେବେ, ମୋର ପିତା ସତ୍ୟବାଦୀ ଥିବାରୁ ମୋତେ ରାମଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ଓ ଜଳଘଟ ଉଠାଇଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୟରେ, ରାଘବ ଆପଣଙ୍କ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅଜ୍ଞାତ ଥିବାରୁ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ। ପରେ, ମୋ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ମୋତେ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ରାମଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଲେ। ଏହି ସହ, ମୋର ଚୋଟ ଭଉଣୀ ଉର୍ମିଳାକୁ ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରାଯାଇଥିଲା। ଏଭଳି, ସ୍ୱୟଂବରରେ ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ବରଣ କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି ମୁଁ ମୋର ଶୂରବୀର ପତିଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ।" ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ମୈଥିଲୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମବିଦ୍ୟା ଅନସୂୟା ତାଙ୍କୁ ବାହୁଦେଇ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଓ ମାଥାରେ ଚୁମ୍ବନ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ତୁମ କଥା ଏତେ ସ୍ପଷ୍ଟ, ଶୁଭ୍ର ଓ ମଧୁର, ମୁଁ ସ୍ୱୟଂବରର ସମସ୍ତ କଥା ତୁମ ପାଖରୁ ଶୁଣି ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି।" ଏହି ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତମିତ ହୋଇଛି, ଶୁଭ ରାତି ଆସିଛି; ସାଂଧ୍ୟାବେଳେ ଦିନଟି ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜି ଫେରୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ଶାନ୍ତ ହେଇ ନିଦ୍ରାରେ ଲୀନ। ଏଠି ତପସ୍ବିନୀମାନେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ନାନରେ ଭିଜା ଅବସ୍ଥାରେ କମଣ୍ଡଳୁ ଧରି ଏକାଠି ହେଉଛନ୍ତି।