ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅନସୂୟା ମାତା କହିଲେ, “ହେ ସୀତେ, ଏହି ଉପହାରଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି, ଏହାମାନେ ତୁମ ଅଙ୍ଗକୁ ଶୋଭା ଦେବ, ଏହାମାନେ ଉଚିତ, ନିର୍ମଳ ଏବଂ ଚିରକାଳ ଏପରି ରହିବ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଉଙ୍ଗୁରା ଲଗାଇ, ହେ ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ତୁମେ ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନିକଟେ ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେବ, ଯେପରି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଖରେ ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି।” ସୀତା ଏହି ବସ୍ତ୍ର, ଉଙ୍ଗୁରା, ଅଳଙ୍କାର ଏବଂ ମାଳା ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଏହି ଅପୂର୍ବ ସ୍ନେହର ଉପହାର ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଦେଲା। ଏହି ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରି, ମହିମାମୟୀ ସୀତା ନମ୍ରତାରେ ହାତ ଜୋଡି ଅନସୂୟା ମାତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ହେଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଦଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଦାସୀ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ରହିଲେ। ସୀତା ଏଭଳି ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ନିୟମ ନିଷ୍ଠା ଅନସୂୟା ତାଙ୍କୁ ଏକ ମନୋହର ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପସ୍ଥାପନ କରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ସୀତେ, ମୁଁ ଶୁଣିଛି ତୁମେ ସ୍ୱୟଂବରରେ ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଘବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବରଣ କରାଯାଇଥିଲ। ମୁଁ ଚାହେଁ ଯେ, ସେଇ ଘଟଣା ସବୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ମୋତେ କୁହ, ତୁମେ ଯେପରି ଅନୁଭବ କରିଛ, ସେପରି କୁହ।” ଏପରି ଅନସୂୟା କହିବା ପରେ, ସୀତା ନମ୍ର ଭାବେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଶୁଣନ୍ତୁ, ମୁଁ ସେଇ କଥା ଦେଉଛି। ମିଥିଳାର ମହାବୀର ରାଜା ଜନକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ, ସେ ରାଜ୍ୟକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଏବଂ ନ୍ୟାୟ ଅନୁଯାୟୀ ଚାଲାଉଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ସେ ନିଜ ହାତରେ ମାଟି ଚାଷ କରୁଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ମାଟି ଭିତରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଲି। ମାଟି ଧୁଳିରେ ଢାଙ୍କା ଏବଂ ମାଟି ଚାଲି ଦେଇଥିବା ମୋତେ ଦେଖି, ରାଜା ଜନକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ସେ ସମୟରେ ତାଙ୍କର କୌଣସି ସନ୍ତାନ ନଥିଲା, ଏହି କାରଣରୁ ସେ ମୋତେ ଅତି ସ୍ନେହରେ ନିଜ ଛାତିରେ ଉଠାଇ ନେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, ‘ଏହି ମୋର କନ୍ୟା।’ ଏପରି ସ୍ନେହ ଦେଇ ମୋତେ ଅଙ୍ଗୀକାର କଲେ। ସେ ସମୟରେ ଆକାଶରୁ ମାନବ ନୁହେଁ, ଏକ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱର କହିଲା, ‘ଏହା ଠିକ୍, ରାଜନ୍; ଧର୍ମବଳେ ଏହି ତୁମର କନ୍ୟା।’ ଏହା ଶୁଣି ମୋର ପିତା ଜନକ ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଏବଂ ମୋତେ ପାଇ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ। ମୁଁ ଏହି ମହାନୀୟ ଜ୍ଞାନବତୀ ମାତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲି, ତାଙ୍କ ସ୍ନେହ ଓ ମାତୃତ୍ୱ ମୂଳକ ମିତ୍ରତାରେ ମୁଁ ସମ୍ମାନିତ ଓ ପାଳିତ ହୋଇଥିଲି। ମୋର ବୟସ୍ ବିବାହ ଯୋଗ୍ୟ ହେବାକୁ ଦେଖି, ମୋର ପିତା ଧନ ହାନି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ଷତି ନେଇ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ସଂସାରରେ, ଜିଏ ଥିବେ, ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ଯଦି ସମାନ କିମ୍ବା ଅବଳା ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ସେଠିକି ବିବାହ ହୋଇନଥିବା, ତେବେ ପିତା ଅପମାନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଏ—ସେ ଯେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ। ଏହି ଅପମାନ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛି ଦେଖି, ମୋର ପିତା ଚିନ୍ତାରେ ଅବସ୍ଥିର ହେଲେ, ଯେପରି ଏକ ତରାକୁ ତୀରେ ପହଞ୍ଚିବାରେ ଅସମର୍ଥ। ମୋ ଜନ୍ମ ସ୍ତ୍ରୀ ଦେହରୁ ନୁହେଁ ବୋଲି ଜାଣି, ସେ ଅନେକ ଚିନ୍ତା କରିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଭୂମିର ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମୋ ପାଇଁ ଯଥୋଚିତ ବର ମିଳିଲା ନାହିଁ। ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନକ ଏହି ସଂକଳ୍ପ କଲେ—‘ମୁଁ ମୋ କନ୍ୟା ପାଇଁ ସ୍ୱୟଂବରର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବି।’ ତାଙ୍କ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞରେ, ମହାବଳୀ ବରୁଣ ଖୁସି ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ ଓ ଅକ୍ଷୟ ତୀର ଦେଇଥିଲେ। ସେଠି ଧନୁଷ ଏପରି ଭାରୀ ଥିଲା, ଯେ ମାନବମାନେ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଏଉଁ ଚଳାଇ ପାରିବେ ନାହିଁ; ରାଜାମାନେ ଏହି ଧନୁଷକୁ ତାଣି ପାରିଲେ ନାହିଁ, ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ସେଇ ଧନୁଷ ପାଇ ମୋର ପିତା, ସଦା ସତ୍ୟବାଦୀ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଘୋଷଣା କଲେ: ‘ଯିଏ ଏହି ଧନୁଷକୁ ଉଠାଇ, ତାଣି ପାରିବ, ସେଇ ମୋର କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କରିବେ—ଏହି ବିଷୟରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।’ ସେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ସମ ଧନୁଷକୁ ଦେଖି, ରାଜାମାନେ ପ୍ରଣାମ କରି ଅସମର୍ଥ ହୋଇ ଫେରିଯାଇଥିଲେ। ଏହିପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାଘବ, ମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଯଜ୍ଞ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ସେଠାରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମୁନି, ଯିଏ ମୋର ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଥିଲେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବିଷୟରେ ମୋର ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ: ‘ଦଶରଥଙ୍କ ଏହି ଦୁଇ ପୁଅ ଧନୁଷ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ରାମଙ୍କୁ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ ଦେଖାଇଦିଅ।’ ମହାମୁନିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୋର ପିତା ଧନୁଷକୁ ଆଣିଲେ; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଶୂରବୀର ରାମ ଏହାକୁ ତାଣିଦେଲେ। ଅତିଦ୍ରୁତ ଶକ୍ତିରେ ସେ ଧନୁଷକୁ ତାଣି ଦେଲେ। ତାଣିବା ସମୟରେ ଧନୁଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାଙ୍ଗି ଦୁଇ ଟୁକୁଡ଼ା ହୋଇଗଲା; ଏହାର ଶବ୍ଦ ଆକାଶରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚାପଡ଼ିବା ପରି ଭୟାନକ ହେଲା। ତାପରେ, ମୋର ପିତା ନିଜ କଥାରେ ଅଟୁଟ ରହି, ମୋତେ ରାମଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଘୃତପାତ୍ର ଉଠାଇଲେ। କିନ୍ତୁ ସେ ସମୟରେ, ରାଘବ ତାଙ୍କ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଜାଣିନଥିବାରୁ ଏହି ଦାନ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ। ପରେ, ମୋର ବୃଦ୍ଧ ଶ୍ୱଶୁର ଦଶରଥଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ମୋର ପିତା ମୋତେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଜ୍ଞାନୀ ରାମଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ମୋର ନୀତିବାନ୍ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ଉର୍ମିଳାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋର ପିତା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱୟଂ ଦେଇଥିଲେ। ଏଭଳି ମୁଁ ସ୍ୱୟଂବରରେ ରାମଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲି ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାବେ ମୋର ପତି, ଶୂରମନ୍ଦଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ ନିବେଦିତ ଅଛି।” ଏପରି ମହାନ ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏକ ଶତ ଅଠର ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା। ସୀତାଙ୍କ ଏହି ଅପୂର୍ବ କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମଜ୍ଞାନୀ ଅନସୂୟା ମାତା ସ୍ନେହରେ ସୀତାଙ୍କୁ ବୁକୁ ଭରି ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ ମୁଣ୍ଡରେ ଚୁମ୍ବନ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ତୁମେ ଯେଉଁପରି କଥା କହିଲ, ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ, ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ମଧୁର; ସ୍ୱୟଂବରର ସମସ୍ତ ଘଟଣା ମୁଁ ତୁମ ମୁଖରୁ ଶୁଣିଲି, ହେ ମଧୁରଭାଷିଣୀ, ଏହି କଥା ଶୁଣି ମୋତେ ଖୁସି ହେଲା।" ଏବେ ଦେଖ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତମିତ ହୋଇଛି, ଶୁଭ ରାତି ଆସିଛି; ସଂଧ୍ୟା ବେଳେ ଦିନଟି ଜୀବିକା ଉପାର୍ଜନ କରି ଫେରୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମିଳନ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଛି।