ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଜେପରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଭଳି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଛନ୍ତି, ସେପରି ଦଶରଥ ମଧ୍ୟ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ଲଜ୍ଜାଶୀଳ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ଦୂରଦର୍ଶୀ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ବଳଶାଳୀ ଥିଲେ। ଦଶରଥ ରାଜା ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଭଳି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେ ଅପରିମିତ ପ୍ରେମରେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ସେମାନେ ବେଦାଧ୍ୟୟନରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ପିତାଙ୍କ ସେବାରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଏହି ସମୟରେ ଦଶରଥ ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ବିବାହ ନେଇ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଦଶରଥ ରାଜା ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ଓ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ସହ କଥା ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ବେଳେ, ମହାତ୍ମା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ବୀ ରୂପେ ରାଜଦ୍ୱାରକୁ ଆସିଲେ। ସେ ରାଜାଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଚାହିଁ, ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ପାଖକୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଗାଧିପୁତ୍ର କୌଶିକ ଆସିଛି, ଏହି ଖବର ତୁରନ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଦିଅ।" ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ଏହି ଆଦେଶ ଶୁଣି ଦୃତ ଗତିରେ ରାଜମହଳକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ଚିନ୍ତିତ ମନେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଆଗମନ ଖବର ଦେଇଲେ। ଏହି ଶୁଣି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ଦଶରଥ ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତମାନେ ସହ ଚେତନ ହେଲେ। ରାଜା ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସ୍ୱାଗତ କରିବାକୁ ଯାଇଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି ଯାଆନ୍ତି। ତେଜସ୍ବୀ ଓ ନିୟମନିଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ଦଶରଥ ଖୁସିରେ ଚମକୁଥିବା ମୁହଁରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ। ମୁନି ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ରୀତିରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଶନ୍ସା କଲେ, ସେଠାରେ ସବୁ କିଛି କୁଶଳ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଅଛି କି ନାହିଁ, ସେଥିରେ ରାଜ୍ୟ, ଧନ, ଦେଶ, ବାନ୍ଧବ ଓ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ କୁଶଳ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ। ତାପରେ, କୌଶିକ ମୁନି ପଚାରିଲେ, "ତୁମ ଅଧୀନ ଓ ପାର୍ଶ୍ୱବର୍ତ୍ତୀ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦମିତ କି ନାହିଁ? ଦେବ ଓ ମାନବ କର୍ମ ସଠିକ୍ ଭାବେ ହେଉଛି କି?" ପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ତାଙ୍କ କୁଶଳ ଜାଣିଲେ। ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇଲେ। ସମସ୍ତେ ଖୁସି ହୋଇ ରାଜନିବାସକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଠାରେ, ରାଜା ସମ୍ମାନ ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉପବେଶ କରାଇଲେ। ଏବେ ଦଶରଥ ରାଜା ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମହାମୁନି, ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନ ମୋ ପାଖରେ ଅମୃତ ମିଳିବା, ବର୍ଷା ନ ହେଉଥିବା ଦେଶରେ ବର୍ଷା ହେବା, ଅନ୍ତସ୍ତ ନିର୍ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ପୁଅ ହେବା, ହାରାଇଥିବା କିଛି ପୁନଃ ମିଳିବା, ବଡ଼ ଧନ ଲାଗି ଖୁସି ହେବା ପରି ଅନୁଭବ କରୁଛି। ଏପରି ଶୁଭ ଘଟଣା ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନରେ ହେଇଛି। ଆପଣଙ୍କ ଇଛା କ’ଣ? କଣ କରିବି? ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଆପଣ ମୋର ପୂଜ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମୋର ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ କରିଛି, ଆଜି ମୋ ଜୀବନ ଧନ୍ୟ। ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ରାତି ମଧୁର ହେଲା। ଆପଣ ପୂର୍ବେ ରାଜର୍ଷି ଥିଲେ, ତପସ୍ୟାରେ ତେଜ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ଏବେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ପଦକୁ ଅଧିକାରୀ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହା ମୋ ପାଇଁ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଘଟଣା। ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ମୁଁ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି। ଆପଣଙ୍କ କାମନା କ’ଣ, ଆପଣ ମୋତେ କହନ୍ତୁ। ମୁଁ ଚାହେଁ ଆପଣଙ୍କ କାମନା ପୂରଣ କରିବାକୁ। ଆପଣ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଆପଣଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକ ମୋତେ କହନ୍ତୁ। ମୁଁ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏକ ଉପକର୍ତ୍ତା, କିନ୍ତୁ ଆପଣ ମୋର ଦେବତା ସମାନ ରକ୍ଷକ। ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନରେ ମୋର ମହାସଉଭାଗ୍ୟ ହେଇଛି, ଧର୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଇଛି।" ଦଶରଥଙ୍କ ଏହି ମୃଦୁ ଓ ନମ୍ର କଥା ଶୁଣି, ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କ ଗୁଣ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଉଲ୍ଲେଖ ଥିଲା, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାମୁନି ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଏହିପରେ, ବାଲକାଣ୍ଡର ଏକୋଣେଶ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଦଶରଥଙ୍କ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ବିସ୍ତୃତ କଥା ଶୁଣି, ତେଜସ୍ବୀ ଓ ପ୍ରଭାଶାଳୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଶରୀରେ ରୋମାଞ୍ଚ ହେଲା। ସେ କହିଲେ, "ଏପରି ଚରିତ୍ର କେବଳ ତୁମେ, ରାଜାମାନ୍ୟ ସିଂହ, ଓ ବସିଷ୍ଠବଂଶୀ ମହାନ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ। ମୋ ମନରେ ଯେଉଁ କାମନା ଅଛି, ସେ କାମ ତୁମେ ପୂରଣ କର; ଏହା ତୁମ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି। ମୁଁ ଏକ ବ୍ରତ ନିଷ୍ଠା କରୁଛି, କିନ୍ତୁ ଦୁଇଟି ଦାନବ, ଯେଉଁମାନେ ଚାହିଲେ ଯେଉଁ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ବ୍ରତକୁ ବାଧା ଦେଉଛନ୍ତି। ବ୍ରତ ଅନେକଥର କରିବା ପରେ, ଯେବେ ସେ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ଆସେ, ସେହି ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶିକ୍ଷିତ ଦାନବ, ମାରୀଚ ଓ ସୁବାହୁ, ଆସିଥାନ୍ତି। ସେମାନେ ବେଦିକୁ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ଝରାଇ ଦେଉଛନ୍ତି, ଏପରି ହେଲେ ବ୍ରତ ଅପବିତ୍ର ହୋଇ ଶେଷ ହେବା ଅଟକିଯାଏ। ଏହି ଦେଖି ମୁଁ କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ନିରାଶ ହୋଇ ଦୂରେ ହଟିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ରାଜନ୍, ମୋର ମନେ କ୍ରୋଧ ଆସେନି। ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ଅଟୁଟ ଅଛି; ଶାପ ସେଠାରେ ଉଠିଯାଏନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ, ରାଜାମାନ୍ୟ ସିଂହ, ତୁମେ ମୋତେ ତୁମ ପୁଅ ରାମଙ୍କୁ ଦିଅ, ଯାହାଙ୍କ ବଳ ସତ୍ୟ। ତୁମେ ତୁମ ପ୍ରଥମ ପୁଅ ରାମଙ୍କୁ, କଳା କପୋତ ପାଖର ଚୁଲି ଥିବା ଏହି ବୀର କୁମାରକୁ, ମୋତେ ଦିଅ। ମୋ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ରକ୍ଷା ରେହିବ, ସେ ସମର୍ଥ। ସେ ଦୁଇ ଦାନବଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବହୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇବି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକରେ କୀର୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ, ଏହି ଦୁଇ ଦାନବ କେବେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଠିଆ ହୋଇପାରିବେ ନାହିଁ। ରଘୁନନ୍ଦନ ରାମ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ଏହି ଦୁଇ ଦାନବଙ୍କୁ ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ବଳରେ ଅଭିମାନୀ ଓ କାଳର ଦୂତିରେ ବନ୍ଧିତ। ଏହି ଦୁଇ ଦାନବ ମହାତ୍ମା ରାମଙ୍କ ସମାନ ନୁହଁନ୍ତି, ଏବଂ ପୁଅ ପ୍ରେମରେ ତୁମେ ଅନୁଭୂତିରେ ବନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ।" ଏହିପରି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କ କାମନା ପ୍ରକାଶ କଲେ।