ଏହି ଅଂଶରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟାନକ ଓ ଭୀଷଣ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା କିଛି ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବମାନେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟ ତାପସମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇ, ଅଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଅସଦାଚାର ଦେଖାଇ, ଏହି ତାପୋବନରେ ତାପସମାନଙ୍କୁ ଅନେକ ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି । ସେମାନେ ଚୁପଚାପ ଲୁଚି ରହି ତାପସମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିବାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଅଳ୍ପ ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟ କରି ତାପସମାନଙ୍କୁ ଅସୁବିଧାରେ ପକାଇ ଦେଉଛନ୍ତି । ତାପସମାନଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ମଣ୍ଡପ, ପାତ୍ର ଚୋରି କରି ନେଉଛନ୍ତି, ଅଗ୍ନିକୁ ପାଣି ଢେଲି ନିବାଇ ଦେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଜଳପାତ୍ର ଭାଙ୍ଗି ଦେଉଛନ୍ତି । ଏପରି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ତାପୋବନକୁ ଅଶୁଦ୍ଧ କରି ଦେଇଥିବାରୁ, ତାପସମାନେ ଏଠାରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବାକୁ ମତ ଦେଉଛନ୍ତି ଓ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆହ୍ୱାନ କରିଛନ୍ତି । ଏହି ଭୟାନକ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ତାପସମାନଙ୍କୁ ଶାରୀରିକ କ୍ଷତି ଦେବା ପୂର୍ବରୁ, ହେ ରାମ, ଆମେ ଏହି ତାପୋବନ ଛାଡ଼ି ଦେବା ଉଚିତ୍ । ଏଠାରୁ ଅଧିକ ଦୂର ନୁହେଁ, ମୂଳ ଓ ଫଳରେ ପ୍ରଚୁର ଏକ ସୁନ୍ଦର ଅରଣ୍ୟ ଅଛି; ମୁଁ ମୋ ସାଥିମାନେ ସହିତ ପୁନି ପୁରୁଣା ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବି । ଖରା ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ତୁମ ପ୍ରତି ଅନ୍ୟାୟ କରିଥିଲେ; ଯଦି ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଥାଏ, ତେବେ ଆମ ସହିତ ଏଠାରୁ ଚଳିଯାଅ । ଯେଉଁ ଲୋକ ନିଜ ପରିବାରର ସୁରକ୍ଷା ନେଇ ନିତ୍ୟ ଅନିଶ୍ଚିତ ଥାଏ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ ରହିବା କଠିନ ହେବ, ଅପେକ୍ଷା କରି ତାଙ୍କର କ୍ଷମତା ଯେପରି ହେଉ । ରାମ ଏହି ତାପସଙ୍କୁ ଅଧିକ କଥା କହି ରହିବାକୁ ବୁଝେଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ବି, ସେ ତାଙ୍କୁ ରୋକି ପାରିଲେ ନାହିଁ । ଅନ୍ତେ, ସେ ତାପସ ରାଘବଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଓ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସାଥିମାନେ ସହିତ ତାପୋବନ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ । ରାମ, ମନେ ଅନେକ ଦୁଃଖ ନେଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ଅନୁସରଣ କରି, ପ୍ରଧାନ ତାପସଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେମାନଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ଉପଦେଶ ନେଇ, ନିଜ ତାପୋବନକୁ ଫେରି ଆସିଲେ । ତାପସମାନେ ତାପୋବନ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ ବି, ରାଘବ ଏଠାକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ତାପସମାନେ ନିତ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ । ଏଭଳି ଭାବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏହି ଶତ ଛଅଟିଏ ସର୍ଗର ଶେଷ ହେଲା । ତାପରେ, ତାପସମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ରାଘବ ଚିନ୍ତା କରି, ବହୁତ କାରଣରୁ ଏଠି ବସିବା ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ ବୋଲି ଭାବିଲେ । ଏଠି, ଭରତ ମୋତେ ଦେଖିଥିଲେ, ମୋ ମାନେ ଓ ରାଜଧାନୀର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ମୋ ମନ ନିତ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ । ଏଠି ଭରତ ତାଙ୍କ ଶିବିର ଗଢ଼ିଥିଲେ, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀମାନଙ୍କର ମଳ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛି । ଏହିପରି ଭାବି, ଏଉଁଠାରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବାକୁ ଉଚିତ ବୋଲି ରାଘବ ନିର୍ଣ୍ୟୟ କଲେ, ଓ ବୈଦେହୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଚାଲିଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ସେ ଯଶସ୍ବୀ ରାମ, ଅତ୍ରି ମୁନିଙ୍କ ତାପୋବନକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ନମସ୍କାର କଲେ । ମହାନ ଅତ୍ରି ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ପରି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ ଓ ଅତି ଆଦର ସହିତ ଅତିଥି ସତ୍କାର କଲେ, ସୌମିତ୍ରି ଓ ଶ୍ରୀମତୀ ସୀତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଓ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ । ଅତ୍ରି ତାଙ୍କ ବୃଦ୍ଧା ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଡାକି, ତାଙ୍କୁ ଆଦର ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଉପରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ଏହି ପବିତ୍ର ମୁନିପତ୍ନୀ ଅନସୂୟା ବିଷୟରେ ରାମ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ । ଅତ୍ରି କହିଲେ, “ଏହି ଅନସୂୟା, ଧର୍ମପରାୟଣ ଏବଂ ମହାପୁଣ୍ୟବାନ୍, ଦଶ ବର୍ଷ ଅବିରତ ଅନାବୃଷ୍ଟି ହେବାବେଳେ ମୂଳ ଓ ଫଳ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ଧରାରେ ପ୍ରବାହିତ କରିଥିଲେ । ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରି, ଉପବାସ ଓ ନିୟମରେ ନିଷ୍ଠା ରହି, ଦେବତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦଶ ଦିନ ରାତି ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ । ସେ ସବୁ ଜୀବଙ୍କ ପାଇଁ ମାତୃସ୍ୱରୂପା, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କର ।” ଏହିପରି ଶ୍ରବଣ କରି, ରାଘବ କହିଲେ, “ଯଥାଜ୍ଞା,” ଏବଂ ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମ ମଙ୍ଗଳପାଇଁ ଏହି ଧର୍ମପରାୟଣ ମୁନିପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଦେଖ ।” ରାମଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସୀତା ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧା, ଧର୍ମଗ୍ନାନୀ ଅନସୂୟାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ । ସେ ବୟସ୍କ, ଶରୀର କମ୍ପିତ, ଚୁଲ ଧଳା, ଦୃଢ଼ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଥିଲେ । ସୀତା ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ନିଜ ପରିଚୟ ଦେଲେ ଓ କୁଶଳ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ । ଅନସୂୟା, ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ହେ ସୀତା, ତୁମେ ନିଜ ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବ, ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଛାଡ଼ି ରାମଙ୍କ ସହ ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିଛ; ଏହି ତୁମ ଧର୍ମପାଳନର ଫଳ । ପତି ସହିତ ସ୍ତ୍ରୀ ନଗର କିମ୍ବା ଅରଣ୍ୟରେ ଯେଉଁଠି ଥାଏ, ସେଠି ସେମାନଙ୍କର ଲୋକ ଉନ୍ନତି ହୁଏ । ପତି ଦୁର୍ବ୍ୟବହାର କଲେ, ଅର୍ଥହୀନ ହେଲେ ବି, ନିର୍ମଳ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପତିଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ଭାବି ପୂଜନ୍ତି । ପତିଠାରୁ ଉପର କୌଣସି ବନ୍ଧୁ ନାହିଁ, ସେ ତପସ୍ୟାର ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ସମାନ । ଅଧମ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପତିର ଗୁଣ ଦୋଷ ବିଚାର କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, କେବଳ ଇଚ୍ଛାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥାନ୍ତି, ଏବଂ ପତିର ଆଶ୍ରୟରେ ଚାଲିଥାନ୍ତି । ଏପରି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅନ୍ୟାୟ ପଥରେ ପଡ଼ି, ଅପମାନ ଓ ଅଧର୍ମରେ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ତୁମ ପରି ଗୁଣବତୀ, ଜଗତର ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଧର୍ମରେ ଅବିଚଳିତ ରହନ୍ତି ।” ଏଭଳି ଅନସୂୟା ଶ୍ରୀସୀତାଙ୍କୁ ଧର୍ମ ଉପଦେଶ ଦେଇ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ ।