ଭାରତ ଯେତେବେଳେ ଯେଉଁ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଥିଲେ କିମ୍ବା ମୂଲ୍ୟବାନ ଦାନ ଆସୁଥିଲା, ସେ ପ୍ରଥମେ ସେହି ଦ୍ୱିପଦ ଚରଣ ପାଦୁକାକୁ ଦେଉଥିଲେ, ତାପରେ ସଠିକ୍ ଭାବେ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଘଟଣା ସମାପ୍ତି ପରେ, ଭାରତ ଚଳିଯାଉଥିବା ସମୟରେ ରାମ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ରହିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ତାଙ୍କୁ ଭଲପାଉଥିବା ଏବଂ ଚିତ୍ରକୂଟ ପାଖରେ ରହୁଥିବା ତାପସମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତିତ ଓ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଚୁପ୍ଚାପ ଆପସରେ କଥା ହେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଓ କ୍ରୋଧଭରା ଭୃକୁଟି ଦେଖି ରାମ ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଞାନ ରେ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ। ରାମ ହସ୍ତ ଯୋଡି ତାଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ତାପସଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମହାନୁଭାବ, ମୋର କୌଣସି ପୂର୍ବ ଆଚରଣ କିଛି ଅପରାଧ ହୋଇଥିଲେ କି? ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ତାପସମାନେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି?” ସେ ଆଉ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୋ ଭାଉଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କି କୌଣସି ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି କି? କିମ୍ବା ସୀତା, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି ଓ ମୋତେ ମନ ଦେଇ ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ଅନ୍ଯ କୌଣସି ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି କି?” ତାପରେ ବୟସ୍କ ତାପସ, ଯିଏ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲେ, ଅନ୍ତର୍ଗତ କମ୍ପନ ସହିତ କହିଲେ, “ଏ ରାମ, ଭଲ ଚରିତ୍ର ଓ ଧର୍ମରେ ରୁଚି ଥିବା ବୈଦେହୀଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କୌଣସି ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ ହେବ କିପରି? ତାପସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେ ଚିନ୍ତା ଦେଖିଅଛ, ସେ କେବଳ ତୁମ ପାଇଁ; ଏଠାରେ ଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ତାପସମାନେକୁ ଭୟ ଦେଉଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଖର ନାମକ ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ରାବଣଙ୍କ ଭାଇ; ସେ ଜନସ୍ଥାନର ସମସ୍ତ ତାପସମାନେକୁ ଉଖାଡ଼ି ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ ଦୁଷ୍ଟ, ନିଷ୍ଠୁର ଓ ମାନବ ଭକ୍ଷକ, ଏବଂ ତୁମକୁ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ। ତୁମେ ଏଠାରେ ଆଶ୍ରମ ନିର୍ମାଣ କରିଅଛ ପରେ ଏଠି ରାକ୍ଷସମାନେ ତାପସମାନେକୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଅଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ତାପସମାନେକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଯଜ୍ଞପାତ୍ର ଚୋରି କରନ୍ତି, ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ପାଣି ଢାଳି ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି, ଏବଂ ତାପସମାନେ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କରିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଜଳପାତ୍ର ଭାଙ୍ଗି ଦେଉଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଅସୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ତାପସମାନେ ଏଠାରୁ ଚାଲିଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ଏବଂ ମୋତେ ଆଉ ଏକ ନୂତନ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେ ତାପସମାନେର ଦେହରେ କିଛି କ୍ଷତି କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଆମେ ଏଠାରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରୁ ଦୂର ନୁହେଁ, ଏକ ଦ୍ରୁମ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁନ୍ଦର ଅରଣ୍ୟ ଅଛି; ଆମେ ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଖର ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ତୁମପ୍ରତି ଅନ୍ୟାୟ କରିଥିଲେ; ତୁମେ ଚାହିଲେ ଆମ ସହ ଯିବାକୁ ପାର। ପରିବାର ସୁରକ୍ଷା ନେଇ ଯେଉଁଠି ନିରନ୍ତର ଅନିଶ୍ଚିତତା ରହେ, ସେଠାରେ ରହିବା କଠିନ।" ରାମ ଅଧିକ କଥା କହି ତାପସଙ୍କୁ ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ତାପସ ନିଜ ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲିଯିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ। ତାପସମାନେ ରାମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଆଶ୍ରମ ବିଦାୟ ନେଇ, ତାଙ୍କ ସମୁଦାୟ ସହ ଚାଲିଗଲେ। ରାମ ସମ୍ମାନ ସହିତ ସେମାନଙ୍କୁ କିଛି ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁସରଣ କରି, ପ୍ରଥମ ତାପସଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନୁମତି ଓ ଉପଦେଶ ନେଇ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ପୁଣି ଫେରିଲେ। ଯଦିଓ ତାପସମାନେ ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ରାମ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରି ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ; କାରଣ, ତାପସମାନେ ସଦା ରାମଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ। ତାପସମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ ରାମ ଚିନ୍ତା କଲେ ଏବଂ ଅନେକ କାରଣରୁ ଏଠାକୁ ରହିବା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନମାନିଲେ। ଏଠାରେ ଭାରତ ମୋତେ ଦେଖିଥିଲେ, ମୋର ମାଆମାନେ ଓ ନଗରବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଥିଲେ; ଏହା ଭାବି ମୋର ମନ ସଦା ଦୁଃଖିତ ହୁଏ। ଭାରତ ତାଙ୍କ ଶିବିର ଏଠାରେ ତିଆରି କରିଥିଲେ, ଦଳ ଓ ହାତୀ ଘୋଡ଼ାର ମଳ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭୂମି ବେଶି ମେଲା ହୋଇଯାଇଛି। ଏହିପରି ଭାବି ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଏଠାରୁ ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ। ସେ ମହାନ ଯଶସ୍ବୀ ଅତ୍ରି ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ସମ୍ମାନ ସହିତ ନମସ୍କାର କଲେ। ଅତ୍ରି ମୁନି ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ସମାନ ଭାବେ ଆଶ୍ରୟ ଦେଲେ, ନିଜେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଆଦର ଓ ଆତିଥ୍ୟ କଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ମହିଳା ସୀତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦୟା ସହିତ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ। ଅତ୍ରି ତାଙ୍କ ବୃଦ୍ଧା ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ, ଯିଏ ଧର୍ମଜ୍ଞାନୀ ଓ ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ସମ୍ମାନ ଓ ପ୍ରେମ ସହିତ ସାନ୍ତ୍ୱନା କଲେ। ଏବଂ ସେ ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଅନସୂୟାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କର, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ତାପସିନୀ ଏବଂ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍।” ରାମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ତାପସିନୀ ବିଷୟରେ କହିଲେ। ଏହି ଅନସୂୟା, ଯେତେବେଳେ ଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ନିରନ୍ତର ଅନାବୃଷ୍ଟି ହେଲା, ତେବେ ମୂଳ ଓ ଫଳ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ପ୍ରବାହିତ କରିଥିଲେ। ସେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଦୀଘର ତପସ୍ୟା କରି, ଦୃଢ଼ ନିୟମ ଓ ଦୂର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ତପଃଶକ୍ତିରେ ଶୋଭିତ। ଅନସୂୟା, ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଗତି ଦୂର କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦଶ ଦିନ ରାତି ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ସେ ତୁମପାଇଁ ମାତୃସମାନ। ଏହିପରି ଉତ୍ତମ ତାପସିନୀଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ଉପଦେଶ ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପାଇଲେ।