ମହାତ୍ମା ଭରତଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏବଂ ପୂଜ୍ୟ ବସିଷ୍ଠ ଋଷି ଏକାଗ୍ର ହୋଇ କହିଲେ, “ଭରତ, ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ସେହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ସତ୍ୟ ସ୍ତୁତିଯୋଗ୍ୟ। ଏହି ଭାଇପ୍ରେମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ତୁମର ମନ୍ତବ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ। କିଏ ତୁମକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିବେନାହିଁ, ଯିଏ ସଦାପି ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ରଖେ, ଭାଇପ୍ରେମରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ସତ୍ପଥରେ ଅଟୁଟ?” ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏହି ପ୍ରସନ୍ନ ଏବଂ ଭରତଙ୍କ ଇଛାନୁସାରୀ କଥା କହିବା ପରେ, ଭରତ ତାଙ୍କ ରଥଚାଳକଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ରଥଟି ଯୋଡିଦିଅ।” ତାପରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହୋଇ ସମସ୍ତ ମାଆଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ସହିତ ରଥାରୋହଣ କଲେ। ଦୁଇ ଭାଇ ଶୀଘ୍ର ଗତିର ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି, ମନ୍ତ୍ରୀ, ପୂରୋହିତ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଚାରିପଟେ ରହି, ଉଲ୍ଲାସିତ ହୃଦୟରେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ବସିଷ୍ଠ ମୁଖ୍ୟ ବୃଦ୍ଧମାନେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୂର୍ବଦିଗକୁ, ନନ୍ଦିଗ୍ରାମ ଦିଗରେ ଯାଉଥିଲେ। ଏହିଠାରେ, ଅନାମନ୍ତ୍ରିତ ସେନା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ରଥମାନେ ଭରତଙ୍କ ସହିତ ସହରବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଗଲେ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ଭାଇପ୍ରେମୀ ଭରତ, ଚାଲିଯାଉଥିବା ସମୟରେ ରଥରେ ଦଣ୍ଡାପାଣି ହୋଇ, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିଥିବା ରାମଙ୍କ ପାଦୁକା ସହ ଶୀଘ୍ର ନନ୍ଦିଗ୍ରାମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ତୁରନ୍ତ ରଥରୁ ଅବତରଣ କରି, ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ଭାଇ ମୋତେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି, ଏହି ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଅଳଙ୍କୃତ ପାଦୁକା ରାଜ୍ୟର ଭାର ଉଠାଇଛି।” ପାଦୁକା ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖି, ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ସେ ସମସ୍ତ ନାଗରିକମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ପବିତ୍ର ପାଦୁକା ଉପରେ ଛତ୍ର ଧର; ଏହା ଏବଂ ମୋ ଗୁରୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ରାଜ୍ୟରେ ବିଜୟୀ ହେଉଛି। ମୋ ଭାଇ ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରେମରୁ ଏହି ତ୍ୟାଗ ମୋତେ ଦେଇଛନ୍ତି; ରାଘବ ଫେରି ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରିବି। ଶୀଘ୍ର ଏହି ପାଦୁକା ରାଘବଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦେଲେ, ମୁଁ ରାମଙ୍କ ପାଦ ସହିତ ଏହି ପାଦୁକାକୁ ଦେଖିବି। ତାପରେ ମୋ ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇ, ରାଘବଙ୍କ ସହ ପୁନଃମିଳନ କରି, ରାଜ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଇ, ମୁଁ ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କ ସେବାରେ ନିୟୁକ୍ତ ହେବି। ଏହି ପାଦୁକା ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଇ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରାଇ ଦେଲେ, ମୋ ପାପ ସବୁ ଦୂର ହେବ। କକୁତ୍ସ୍ଥ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେବେ ଏବଂ ଜନମାନେ ଖୁସି ହେବେ, ତେବେ ମୋର ଆନନ୍ଦ ଏବଂ କୀର୍ତ୍ତି ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ମିଳୁଥିବା ଚାରିଗୁଣା ଅଧିକ ହେବ।” ଏପରି ଦୁଃଖକୁ ବିକ୍ଷୋଭିତ ହୃଦୟରେ, ଭରତ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରେ ରାଜ୍ୟ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେ ଚିରଞ୍ଜୀବୀ, ବାଲ୍କଳ ଓ ଜଟାଧାରଣ କରି, ଏକ ତପସ୍ବୀର ଭଳି ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରେ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ବସିଥିଲେ। ଭାଇପ୍ରେମରେ ଅଟୁଟ, ରାମଙ୍କ ଆଗମନ ପାଇଁ ଅତିବ୍ୟାକୁଳ, ଭାଇଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନରେ ଅଟୁଟ ଓ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ। ପାଦୁକାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି, ଭରତ ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରେ ରହି, ସମସ୍ତ ଶାସନ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଦୁକାକୁ ଅର୍ପିଥିଲେ। ସେ ସଦା ପାଦୁକାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରୁଥିଲେ। ଯେଉଁବେଳେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ମୂଲ୍ୟବାନ ଉପହାର ଆସୁଥିଲା, ଭରତ ପ୍ରଥମେ ଏହା ପାଦୁକାକୁ ଦେଖାଇ, ପରେ ଉଚିତ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏହିପରି ମହାନ ଆୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ୧୧୫ତମ ସର୍ଗ ସମ୍ବଳିତ ହେଲା। ଭରତ ଯିବା ପରେ, ରାମ ଚିତ୍ରକୂଟ ଆଶ୍ରମରେ ଅବସ୍ଥାନ କରି, ତାପସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଶାନ୍ତି ଓ ଚିନ୍ତା ଦେଖି ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ତାଙ୍କୁ ଭଲପାଉଥିବା ଏହି ତାପସମାନେ ଆଶ୍ରମରେ ଅସ୍ଥିର ଓ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଚୁପଚାପ ଆପଣାଙ୍କ ଭିତରେ ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ରାମଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉଥିଲେ। ଏହି ଅସ୍ଥିରତା ଅନୁଭବ କରି, ରାମ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ ଏବଂ ହସ୍ତ ଜୋଡି ପ୍ରଧାନ ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପୂଜ୍ୟମାନ, ମୋର କୌଣସି ପୂର୍ବ ଆଚରଣ ତ୍ରୁଟି ଦ୍ୱାରା ତାପସମାନେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଛନ୍ତି କି? ଲକ୍ଷ୍ମଣ କିଛି ଅସାବଧାନତା ଦ୍ୱାରା ଅନୁଚିତ କିଛି କରିଛନ୍ତି କି? ସୀତା, ଯିଏ ଆପଣଙ୍କ ସେବାରେ ନିଷ୍ଠା ଏବଂ ମୋତେ ଭଲପାଉଛନ୍ତି, ସେ କି ଅସାବଧାନତାରେ ଅନୁଚିତ କିଛି କରିଛନ୍ତି?” ତାପସ, ବୟସ୍କ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ପକ୍କ, ଗାତ୍ର କମ୍ପିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ତାପସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଓ ଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ଭୈଦେହୀର କୌଣସି ଦୋଷ କିପରି ହୋଇପାରିବ, ପ୍ରିୟ ରାମ? ତାପସମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇଛନ୍ତି କାରଣ କେବଳ ତୁମ ଉପସ୍ଥିତି; ଏଠାରେ ଏକ ଦାନବ ଅଛି, ନାମ ଖର, ରାବଣଙ୍କ ଭାଇ, ଯିଏ ଜନସ୍ଥାନର ସମସ୍ତ ତାପସମାନେ ଉଖାଡ଼ି ଦେଇଛି। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ, ନିର୍ମମ, ମାନବ ଭକ୍ଷକ, ମଦମସ୍ତ ଓ ଦୁଷ୍ଟଚରିତ୍ର, ଏବଂ ସେ ତୁମକୁ ସହିପାରିବ ନାହିଁ। ତୁମେ ଏଠାରେ ଆସିଥିବା ସମୟରୁ ଦାନବମାନେ ତାପସମାନେକୁ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଦେହ ଧାରଣ କରି, ଭୟଭୀତ ଓ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଭୟଜନକ ଆକୃତି ଦେଖାଉଛନ୍ତି। ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଶୁଭ ଆଚରଣ କରି, ଶୀଘ୍ରତାରେ ଅନ୍ୟ ତାପସମାନେକୁ ଅପମାନ କରୁଛନ୍ତି।” ଏଭଳି ଗଭୀର ଉତ୍ପାତ ଓ ଦୁଃଖର ମଧ୍ୟରେ ଦୟାମୟ ରାମ ତାପସମାନେଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଓ ଭୟ ଅନୁଭବ କଲେ।