ଅୟୋଧ୍ୟାର ରାଜା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରୟାଣ କରିଛନ୍ତି, ମୋ ଗୁରୁଜନ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ମୁଁ ରାମଙ୍କ ଫେରିବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି, କାରଣ ସେଇ ମହାନ୍ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଭବେ। ଭରତଙ୍କର ଏହି ଉଚ୍ଚ ଭାବନାମୟ କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ ଏବଂ ପୁରୋହିତ ବଶିଷ୍ଠ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ଭରତ, ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ତାହା ନିଶ୍ଚିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ତୁମର ଭାଇପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଏହି କଥାରେ ପ୍ରକାଶିତ। ଏପରି ସଦ୍ଭାବନା କଥା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ଓ ଲାଗିଛି। ତୁମେ ସଦା ନିଜ ପରିବାର ପ୍ରତି ଅନୁରାଗୀ, ଭାଇପ୍ରତି ଅଟୁଟ ପ୍ରେମ ଧାରଣ କର, ଏବଂ ଉତ୍ତମ ମାର୍ଗରେ ଚାଲୁଛ। ଏପରି ଗୁଣ ଦେଖି କିଏ ତୁମକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିବେ ନାହିଁ?” ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯେଉଁ କଥା କହିଲେ, ତାହା ଭରତଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଏବଂ ମନକୁ ଖୁସି କରିଦେଲା। ତେଣୁ ସେ ନିଜ ସାରଥିକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, “ମୋ ରଥ ଯୋଡ଼।” ଖୁସି ମୁହଁରେ, ସମସ୍ତ ମାତାମାନେଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ସାମ୍ନା କରି, ଭରତ ଏବଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ। ଦୁଇ ଭାଇ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ, ତୀବ୍ର ଗତିରେ ରଥ ଚଢ଼ି, ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ ଓ ପୁରୋହିତମାନେଙ୍କ ସହ ନନ୍ଦିଗ୍ରାମ ପ୍ରତି ଯାତ୍ରା କଲେ। ସେଠାରେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଜେଷ୍ଠବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଆଗୁଆ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ସେନା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଏବଂ ସହରବାସୀମାନେ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ଭାଇପ୍ରତି ଅନୁରାଗୀ ଭରତ, ନନ୍ଦିଗ୍ରାମ ପ୍ରତି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଯାଇ, ରଥରେ ଦଣ୍ଡାପ୍ରଣାମ ଭାବରେ ରାମଙ୍କ ପଦୁକା ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ବୋହିଥିଲେ। ଶୀଘ୍ର ନନ୍ଦିଗ୍ରାମ ପ୍ରବେଶ କରି, ରଥରୁ ଅବତରଣ କରି, ପ୍ରବୀଣମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ଭାଇ ମୋତେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଦାନ କରିଛନ୍ତି, ଯେପରି ତ୍ୟାଗ କରି। ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କୃତ ପଦୁକା ରାଜ୍ୟର କ୍ଷେମ ଦାୟିତ୍ୱ ଧାରଣ କରୁଛି।” ଏହି ତ୍ୟାଗର ପଦୁକା ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରି, ଦୁଃଖିତ ଭରତ ସମସ୍ତ ପୌରଜନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ପୂଜ୍ୟ ପଦୁକା ଉପରେ ଶୀଘ୍ର ଛତ୍ର ଧର; ଏହି ପଦୁକା ଓ ମୋ ଗୁରୁଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ରାଜ୍ୟରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛି। ମୋ ଭାଇ ମୋତେ ଏହି ତ୍ୟାଗ ମିତ୍ରତାବଶତଃ ଦେଇଛନ୍ତି; ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ଫେରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରିବି। ଯେତେବେଳେ ଏହି ପଦୁକା ରଘୁବଂଶୀଙ୍କୁ ଫେରାଇଦେବି, ତେବେ ରାମଙ୍କ ପଦ ପାଦୁକା ସହ ଦେଖିବି। ତାପରେ ମୋ ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇ, ରଘୁବଂଶୀ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ରାଜ୍ୟ ଗୁରୁଜନଙ୍କୁ ଦେଇ, ମୁଁ ମୋ ବଡ଼ମାନେଙ୍କ ସେବାରେ ନିୟୋଜିତ ହେବି। ଯେବେ ଏହି ପଦୁକା ଓ ରାଜ୍ୟ ରଘୁବଂଶୀଙ୍କୁ ଦେଇଦେବି, ମୁଁ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହେଇଯିବି। ଯେତେବେଳେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେବେ, ଲୋକେ ଖୁସି ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହେବେ, ସେତେବେଳେ ମୋର ଆନନ୍ଦ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଏହି ରାଜ୍ୟ ଠାରୁ ଚାରିଗୁଣ ଅଧିକ ହେବ।” ଏପରି ଦୁଃଖରେ ଦগ୍ଧ ହୋଇ, ମହାନ୍ ଭରତ ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରେ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ ସହ ରାଜ୍ୟପାଳନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେ ବଳବାନ୍ ଭରତ ଚୀରବସ୍ତ୍ର ଓ ଜଟାଧାରଣ କରି, ତପସ୍ବୀ ପରି ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରେ ନିବାସ କଲେ, ସେନା ସହିତ। ଭାଇପ୍ରତି ଅନୁରାଗୀ, ରାମଙ୍କ ଆଗମନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକୁଳ, ଭାଇଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନରେ ଅଟୁଟ ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ। ପଦୁକା ଅଭିଷେକ କରି, ଭରତ ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରେ ବାସ କଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟକାର୍ଯ୍ୟ ପଦୁକାକୁ ଅର୍ପଣ କଲେ। ପ୍ରତିଟି କାର୍ଯ୍ୟ ବା ମୂଲ୍ୟବାନ ଉପହାର ଆସିଲେ, ଭରତ ପ୍ରଥମେ ପଦୁକାକୁ ଦେଖାଇ, ପରେ ଉଚିତ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଗୌରବମୟ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ୧୧୫ତମ ସର୍ଗର ଶେଷ ହେଲା। ଭରତ ଯିବା ପରେ, ରାମ ଚିତ୍ରକୂଟର ଆଶ୍ରମରେ ଥାଇ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଯେ ତପସ୍ବୀମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତିତ ଓ ଅସ୍ବସ୍ଥ। ତେଁ ଦେଖିଲେ ଯେ ତପସ୍ବୀମାନେ ଜେଉଁମାନେ ଆଗରୁ ଆଶ୍ରମରେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଚୁପ୍ଚାପ ଆପସରେ କଥା ହେଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଭୃକୁଟି ମାଧ୍ୟମରେ ରାମଙ୍କୁ ଇଙ୍ଗিত କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଚିନ୍ତା ଦେଖି, ରାମ ଅସ୍ବସ୍ଥ ହୋଇ, ହାତ ଜୋଡି ମୁଖ୍ୟ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଭଗବନ୍ତ, ଆଶା କରେଁ ମୋର କୌଣସି ପୂର୍ବ ଆଚରଣ ତପସ୍ବୀମାନେଙ୍କୁ ଅସ୍ବସ୍ଥ କରିନାହିଁ। ମୋ ଛୋଟ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କୌଣସି ଅସାବଧାନତାରେ ଅନୁଚିତ କିଛି କରିନାହାନ୍ତି ତୋ? ସୀତା, ଯିଏ ସବୁବେଳେ ଆପଣଙ୍କ ସେବା ଓ ମୋ ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେ କୌଣସି ଅସାବଧାନତାରେ ଅନୁଚିତ କିଛି କରିନାହାନ୍ତି ତୋ?” ତାପରେ ବୟସ୍କ ଓ ତପଃଶ୍ରମରେ ପରିପକ୍ୱ ମୁନି, କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ, “ବତ୍ସ, ବୈଦେହୀ ସ୍ୱଭାବରେ ଉତ୍ତମ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା, ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କୌଣସି ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଏହି ତପସ୍ବୀମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ଚିନ୍ତିତ, କାରଣ ଏଠାରେ ଏକ ଦାନବ ଅଛି, ତାହା ରାବଣଙ୍କ ଭାଇ ଖର, ଯିଏ ଜନସ୍ଥାନର ସମସ୍ତ ତପସ୍ବୀମାନେଙ୍କୁ ଉପଡ଼ି ଦେଇଛି। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ, ନିଷ୍ଠୁର, ମନୁଷ୍ୟଭକ୍ଷୀ, ଅହଂକାରୀ ଏବଂ ତୁମ ସହ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ। ତୁମେ ଏଠାରେ ଆସିଥିବା ଠାରୁ ଦାନବମାନେ ତପସ୍ବୀମାନେଙ୍କୁ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କରୁଛନ୍ତି; ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଭୟାନକ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ସେମାନେ ତପସ୍ବୀମାନେଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଛନ୍ତି।