ଏହି ସମୟରେ, ଏହି ସଭାରେ ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନେ ଏକ ଦୈବୀ ଆନନ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, କାରଣ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଦୁଇ ଭାଇ—ରାମ ଓ ଭରତ—ଧର୍ମରେ ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ ଓ ନ୍ୟାୟରେ ପ୍ରବଳ। ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତେ ଏପରି ପୁଅ ପାଇଁ ଆଶା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇଥିବା ଋଷିମାନେ ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ରାଜାମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସଦୃଶ ଭରତଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ଜ୍ଞାନ, ଆଚରଣ ଓ କୀର୍ତ୍ତିରେ ମହାନ। ଯଦି ତୁମେ ତୁମ ବାପାଙ୍କୁ ମାନ୍ୟ କର, ତେବେ ରାମଙ୍କ କଥା ଗ୍ରହଣ କର।" ସେମାନେ ଆଉ କହିଲେ, "ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ ଯେ, ରାମ ସଦା ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ରହନ୍ତୁ; ଏବଂ କୈକେୟୀଙ୍କ କାରଣରୁ ଦଶରଥ ଏବେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ଋଣ ଶେଷ ହୋଇଛି।" ଏପରି କହି ଗନ୍ଧର୍ବ, ମହାର୍ଷି ଓ ରାଜର୍ଷିମାନେ ନିଜ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଲେ। ଏହି ଶୁଭ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ରାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଓ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ନେଇ ସେମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଭରତ, ଯାହାଙ୍କ ଦେହ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ହାତ ଯୋଡି, କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ ପୁନି ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ, "ରାଜଧର୍ମ ଓ ଆମର ପରମ୍ପରା ଚିନ୍ତା କରି, ମୋ ଓ ମାତୃକାଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ। ଏତେ ବଡ଼ ରାଜ୍ୟକୁ ମୁଁ ଏକା ରକ୍ଷା କରିପାରିବି ନାହିଁ, ନା ନାଗରିକ ଓ ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରିବି। ଆମର ନାତେ, ବୀର, ବନ୍ଧୁ, ମିତ୍ରମାନେ ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ନମ୍ର ଭାବରେ ଆଶ୍ରୟ କରିଛନ୍ତି, ଯେପରି କୃଷକମାନେ ବର୍ଷାମେଘକୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି। ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ, ଏହି ରାଜ୍ୟକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଏବଂ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।" ଏପରି କହି, ଭରତ ଭାଇଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଲୁଟିପଡ଼ିଲେ ଓ ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ରାମ, ଯାହାଙ୍କ ନୟନ ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ ଓ କଣ୍ଠ ମଦୁର ହଂସ ସଦୃଶ, ଭାଇକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ, "ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ମନରୁ, ନମ୍ରତାର ସହିତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ। ମନ୍ତ୍ରୀ, ବନ୍ଧୁ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସହଚରମାନେ ସହିତ ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିଚାର କରି, ବଡ଼ କାମ ମଧ୍ୟ ସଫଳ କର। ଚାହେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ରେ ଚାନ୍ଦ୍ରିକା ନ ରହୁ, ହିମାଲୟ ତାଙ୍କ ତୁଷାର ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ସାଗର ତାଙ୍କ ସୀମା ଛାଡ଼ିଯାଉ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ କଦାଚିତ ମୋ ବାପାଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ କରିବି ନାହିଁ। ମାତୃକା ଯାହା କରିଛନ୍ତି, ସେ ଚାହେ ଲୋଭ କିମ୍ବା ଆଶାରୁ, ତାହା ନେଇ ମନରେ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏକ ମାତା ପ୍ରତି ଯେପରି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ, ସେପରି କର।" ଏପରି ରାମ କହିବା ସମୟରେ, ଭରତ କୌଶଲ୍ୟାନନ୍ଦନଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ତେଜ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ସଦୃଶ ମୂର୍ତ୍ତି ଥିଲା, ନମ୍ର ଭାବରେ କହିଲେ, "ହେ ଉତ୍ତମ, ତୁମ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମଣ୍ଡିତ ଚରଣପାଦୁକାରେ ଅଭିଷେକ କର, କାରଣ ଏହି ପାଦୁକା ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଦେବ।" ତାପରେ ରାମ, ପୁରୁଷସିଂହ, ପାଦୁକାରେ ଚଡ଼ି ଉତରିଲେ ଓ ଏହି ତେଜସ୍ବୀ ଭରତଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କଲେ। ଭରତ, ପାଦୁକାକୁ ନମସ୍କାର କରି, ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ମୁଁ ଜଟା ଓ ବାଲ୍କଳ ପିନ୍ଧିବି।" "ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ସହର ବାହାରେ ରୁହି, ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ଖାଇ ତୁମ ପ୍ରତିକ୍ଷା କରିବି। ଏହି ଚରଣପାଦୁକାକୁ ରାଜ୍ୟର ଭାର ଦେଇଛି; ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ପରେ ଯଦି ତୁମକୁ ଦେଖିବି ନାହିଁ, ତେବେ ମୁଁ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି।" ଏହିପରି କଥା କହି, ଭରତ ଭାଇଙ୍କୁ ନମ୍ରତାର ସହିତ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ ଭରତଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମ ମାତା କୈକେୟୀଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖ; ତାଙ୍କୁ ରୋଷ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମୋ ଓ ସୀତାଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ବାନ୍ଧିତ।" ଏପରି କହି, ନୟନ ଜଳରେ ଭରି, ଭାଇକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଏହା ପରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରବଳ ଭରତ, ଭୂଷିତ ପାଦୁକାକୁ ପୂଜା କରି, ରାଘବଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମସ୍ତକରେ ଧରିଲେ। ତାପରେ ସେ, ଅନୁକ୍ରମରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ, ବୃଦ୍ଧ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ଭାଇମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଏକ ଶିଳା ସଦୃଶ ଧୃଡ଼ତାରେ ତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ। ମାତୃମାନେ, ଦୁଃଖରେ ଗଳା ଅଟକି ଯାଇଥିଲା, କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଭରତ ସମସ୍ତ ମାତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, କନ୍ଦି କନ୍ଦି ନିଜ ଶିବିରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ ମହାପୁରାଣ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣର ଆୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ଏକଶ ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ଗର ଶେଷ ହେଲା। ତାପରେ, ଭରତ ପାଦୁକାକୁ ମସ୍ତକରେ ଧରି ଚଡ଼ି ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ସହ ଅନନ୍ଦରେ ରଥରେ ବସିଲେ। ବସିଷ୍ଠ, ବାମଦେବ, ଜାବାଲି ଓ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମୁଖ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ସେମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେମାନେ ପୂର୍ବଦିଗକୁ, ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତକୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ମାର୍ଗରେ ଭରତ ତାଙ୍କ ସେନା ସହ ଅନେକ ମନୋହର ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଓ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ଚିତ୍ରକୂଟରୁ ଅଧିକ ଦୂର ନୁହେଁ, ଭରତ ଦେଖିଲେ ଯେଉଁଠି ମହାର୍ଷି ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅଛି। ସେଉଁଠି ପହଞ୍ଚି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭରତ ରଥରୁ ଅବତରି, ମହାର୍ଷିଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ନମସ୍କାର କଲେ। ତାପରେ ଭରଦ୍ୱାଜ ଅନନ୍ଦରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ପ୍ରିୟ, ତୁମ କାମ ସଫଳ ହେଲା କି? ତୁମେ ରାମଙ୍କ ସହ ଦେଖା କରିପାରିଲୁ କି?" ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନରେ, ଭାଇପ୍ରେମରେ ଅଟୁଟ ଭରତ ବିଦ୍ୱାନ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ଓ ମୋର ଅନୁରୋଧ ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ରାଘବ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ମନେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ମୋ ବାପାଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ଏକଦମ ପାଳନ କରିବି; ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ଯାଏଁ, ଯେପରି ମୋ ବାପା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲେ।