ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଭରତଙ୍କର ସତ୍ୟ ଭାସଣୀରେ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚିତ୍ତ ହେଇ, ନଗରବାସୀ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି କରି କହିଲେ, "ମୋ ଜୀବନ୍ତ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ପ୍ରତିଜ୍ଞା, ଦାନ ଓ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଦିଆଯାଇଛି, ତାହାକୁ ମୁଁ କିମ୍ବା ଭରତ ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବା ନାହିଁ। ମୁଁ କ୍ଷତି କରି ଧର୍ମବିରୁଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବି ନାହିଁ, ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟବାସ କିଛି ଉପେକ୍ଷାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; କୈକେୟୀଙ୍କର ଯଥାଯଥ କଥା ଓ ପିତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଭଲ ଭାବରେ ହେଇଛି। ମୁଁ ଜାଣିଛି, ଭରତ ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଓ ବଡ଼ମାନ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଥିବା; ଏହି ମାମଲାରେ, ଏହି ମହାତ୍ମା, ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଅରଣ୍ୟରୁ ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାଇ ସହିତ ଫେରିବି, ତେବେ ଦୁଇ ଭାଇ ମିଶି ପୃଥିବୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାୟକ ହେବି। କୈକେୟୀଙ୍କ ଉଦ୍ୟୋଗରେ ରାଜା ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ବଂଧା ହେଇଥିଲେ; ଭରତ ଆମ ପିତା, ଏହି ମହାରାଜାଙ୍କୁ ଅସତ୍ୟରୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।" ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ ହେବା ପରେ, ଅଯୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏକଶତ ଏଗାରସ ଶ୍ଲୋକର ସମାପ୍ତି ହେଇଥିଲା। ଏହି ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କର ମିଳନ ଦେଖି, ସମାସ୍ତ ମହାର୍ଷିମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଅନୁଭୂତି କରି, ତାଙ୍କର ଲୋମ ଦଣ୍ଡ ହେଇଯାଇଥିଲା। ତାପରେ, ଦୃଶ୍ୟ ନହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁନିଗଣ ଓ ସିଦ୍ଧମୁନିମାନେ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ। "ଧନ୍ୟ ତା, ଯାହାର ଦୁଇ ପୁଅ ଧର୍ମରେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଧର୍ମଶୀଳ; ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ପୁଅ ପାଇଁ ଆଶା କରୁଛୁ।" ତାପରେ, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କର ବିନାଶ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ମୁନିମାନେ ଭରତଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ, ବିଦ୍ୟା, ଆଚାର ଓ ଖ୍ୟାତିରେ ମହାନ୍; ଯଦି ତୁମେ ପିତାଙ୍କୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଛ, ତେବେ ରାମଙ୍କର କଥା ଗ୍ରହଣ କର।" "ଆମେ ଚାହୁଛୁ ଯେ, ରାମ ସଦା ପିତାଙ୍କର ଋଣ ମୁକ୍ତ ରହୁନ୍ତୁ; କୈକେୟୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଦଶରଥ ଏହି ଋଣ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି।" ଏପରି କହି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମହାର୍ଷି ଓ ରାଜର୍ଷିମାନେ ତାଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେଇ ଶୁଭ କଥା ଶୁଣି, ଶୁଭ ମୁଖବଳ ରାମ ଏହି ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଭରତ, ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଶିଥିଳ ହୋଇ, ହାତ ଜୋଡି, କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ, "ରାଜଧର୍ମ ଓ ବଂଶ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ, ମୋ ମା ଓ ମୋର ଅନୁରୋଧ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ।" "ମୁଁ ଏହି ବିଶାଳ ରାଜ୍ୟକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିପାରିବି ନାହିଁ, ନା ନଗରବାସୀ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିପାରିବି। ଆମ ବନ୍ଧୁ, ଯୋଧା, ମିତ୍ର ଓ ସହଚରମାନେ ତୁମକୁ ଏକା ଭାବରେ ଭରସା କରନ୍ତି, ଯେପରି ଚାଷୀ ମେଘକୁ ଆଶା କରନ୍ତି। ମୁଁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି, ରାଜ୍ୟକୁ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ବକ ଗଠନ କରି ଅନୁଷ୍ଠାନ କର; ତୁମେ ଲୋକମାନେ ସଂରକ୍ଷଣ କରିପାରିବାରେ ସମର୍ଥ।" ଏପରି କହି, ଭରତ ଭାଇ ରାମଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡି, ଅନୁରୋଧ କଲେ। ରାମ, ତାଙ୍କୁ କୋଳରେ ରଖି, ମନୋହର ଚକ୍ଷୁ ଓ ମଦମତ୍ତ ହଂସ ଭଳି କଣ୍ଠ ରଖି, କହିଲେ, "ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର, ନମ୍ରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ତୁମେ ତାଳ ଭୂମିକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବାରେ ସମର୍ଥ।" "ମନ୍ତ୍ରୀ, ମିତ୍ର ଓ ବିଦ୍ୟାବାନ୍ ଉପଦେଶକ ସହ ଏହି ସମସ୍ତ କାମରେ ବିଚାର କରି, ବଡ଼ କାମ ସଫଳ କର। ଚାନ୍ଦ୍ର ତାରା ଛାଡ଼ିପାରେ, ହିମାଳୟ ତାର ହିମ ଛାଡ଼ିପାରେ, ସାଗର ତାର କୂଳ ଛାଡ଼ିପାରେ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ପିତାଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବି ନାହିଁ।" "ଇହା ଚାହିଁ କିମ୍ବା ଲୋଭରୁ, ମା ତୁମ ପାଇଁ ଏହି କାମ କରିଥିଲେ; ଏହି ଭାବକୁ ମନରେ ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ମା ପ୍ରତି ଯଥାଯଥ ଆଚରଣ କର।" ରାମ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଭରତ କୌଶଲ୍ୟାପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୀପ୍ତି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ମୂର୍ତ୍ତି ଥିଲେ, କହିଲେ, "ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କୃତ ଖଡ଼ା ଚପଲ ଉପରେ ତୁମ ପଦ ରଖ; ଏହି ଚପଲ ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କର କ୍ଷେମ କ୍ଷମା କରିବ।" ପୁରୁଷରେ ବ୍ୟାଘ୍ର ରାମ ଚପଲ ଉପରେ ଚଡ଼ି, ପରେ ତାହା ଭରତଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଭରତ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ମହାତ୍ମା ଥିଲେ। ଭରତ, ଚପଲକୁ ନମସ୍କାର କରି, ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଚୋଦ ଦିନ ବନ୍ଧା ଚୁଲି ଓ ବର୍କ ଉପରେ ପିନ୍ଧିବି।" "ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ନଗର ଚଉଁ ଅପରି ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇ ବାସ କରି, ତୁମର ଫେରା ଅପେକ୍ଷା କରିବି।" "ରାଜ୍ୟର ଶାସନ ତୁମ ଚପଲକୁ ଦେଇ, ଚୋଦ ଦିନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ନ ଆସିବ, ମୁଁ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି।" ଏପରି ସମ୍ମତି ଦେଇ, ଭରତଙ୍କୁ ଆଦର ସହ ଅଙ୍କ ଦେଲେ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଙ୍କ ଦେଲେ; ପରେ ଭରତଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମା କୈକେୟୀଙ୍କୁ ସଂରକ୍ଷଣ କର; ତାଙ୍କୁ ରୁଷ୍ଟ ହେଉନି। ତୁମେ ମୋ ଓ ସୀତାଙ୍କର ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ବଂଧାଗଲା।" ଏପରି କହି, ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁରେ ଭାଇକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ତାପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭରତ ଚପଲକୁ ପୂଜା କରି, ରାଘବଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ଚପଲକୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିଲେ। ଏପରି କ୍ରମରେ, ଲୋକମାନେ, ବୃଦ୍ଧ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ଭାଇମାନେ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଭରତ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ହେଇ, ହିମାଳୟ ପର୍ବତ ଭଳି ଅଚଳ ରହିଲେ। ମାମାନେ, ଅଶ୍ରୁରେ ଗଳା ଆଟି ଯାଇଥିଲେ, ଦୁଃଖରେ କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଭରତ ସମସ୍ତ ମାମାନେକୁ ଆଦର ଦେଇ, ନିଜ ଉପବନକୁ ଯାଇ, କାନ୍ଦିଲେ। ଏହିପରି ଅଯୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏକଶତ ବାରସ ଶ୍ଲୋକର ସମାପ୍ତି ହେଲା। ତାପରେ, ଭରତ ଚପଲକୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ରଥରେ ଚଡ଼ିଗଲେ।