ମହାମୁନି ବସିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ ରାଘବ ବଂଶର ଗୌରବମୟ ବଂଶାବଳୀ ବିଷୟରେ କଥା କହିଲେ। ସେ କହିଲେ—ମରୀଚିଙ୍କ ଜନ୍ମ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅନୁସରି କରି ହେଲା, ଏବଂ ମରୀଚିଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ କାଶ୍ୟପ। କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ବିବସ୍ୱାନ୍, ଏବଂ ବିବସ୍ୱାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଲେ ମନୁ। ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଲେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ। ମନୁ ପ୍ରଥମେ ଏହି ଧରାକୁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କୁ ଦାନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଥିଲେ ଅୟୋଧ୍ୟାର ପ୍ରଥମ ରାଜା। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କୁକ୍ଷି, ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ବୀର ବିକୁକ୍ଷି। ବିକୁକ୍ଷିଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ପ୍ରବଳ ବାଣ, ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ଶୂରବୀର ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅନରଣ୍ୟ। ଅନରଣ୍ୟଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ ନ କୌଣସି ଅନିୟମିତ ବର୍ଷା ହେଇଥିଲା, ନ ଅନ୍ନାଭାବ, ଏବଂ ନ କୌଣସି ଚୋର ଥିଲେ। ଅନରଣ୍ୟଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ପ୍ରଥୁ, ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ତିନିଜଙ୍କୁ, ଯିଏ ସତ୍ୟବାଦି ଥିବାରୁ ଏହି ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ତିନିଜଙ୍କୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୁନ୍ଧୁମାର, ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ପ୍ରବଳ ଯୁବନାଶ୍ୱ। ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର ମାନ୍ଧାତୃ, ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ଶୂରବୀର ସୁସନ୍ଧି। ସୁସନ୍ଧିଙ୍କ ଦୁଇପୁଅ ଥିଲେ—ଧ୍ରୁବସନ୍ଧି ଏବଂ ପ୍ରସେନଜିତ। ଧ୍ରୁବସନ୍ଧିଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଦଳକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିବା ଭାରତ। ଭାରତଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସିତ। ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ହୈହୟ, ତାଳଜଂଘ, ଏବଂ ଶଶିବିନ୍ଦୁ ନାମକ ରାଜାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରି ଅସିତ ପର୍ବତରେ ତପସ୍ୟାକୁ ଚାଲିଗଲେ। କୁହାଯାଏ, ତାଙ୍କ ଦୁଇ ରାଣୀ ଗର୍ଭବତୀ ଥିଲେ। ଏକ ରାଣୀ ଅନ୍ୟ ରାଣୀଙ୍କ ଶିଶୁକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଗର୍ଭପାତ ହେବା ପାଇଁ ଔଷଧ ଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଭାର୍ଗବ ଋଷି ଚ୍ୟବନ ହିମବତ୍ ପର୍ବତରେ ବସିଥିଲେ। କାଳିନ୍ଦୀ ନାମକ ରାଣୀ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଏକ ପୁଅ ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗିଲେ। ଋଷି ଚ୍ୟବନ କହିଲେ, “ହେ ମହିଳା, ତୁମେ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଶୂରବୀର, ବଂଶସ୍ଥାପକ ପୁଅ ପାଇବା। ସେ ଶତ୍ରୁନାଶ କରିବେ।” କାଳିନ୍ଦୀ ଆନନ୍ଦରେ ପୃଥିବୀ ଚକ୍ର କରି ଘରକୁ ଫେରିଲେ ଏବଂ ଏକ ପୁଅ କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ତାଙ୍କ ସହ ଅନ୍ୟ ରାଣୀ ଯେଉଁଠି ଔଷଧ ଦେଇଥିଲେ, ସେହି ଔଷଧ ସହିତ ଏହି ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯାହା ସାଗର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଏହି ସାଗର ନାମକ ରାଜା ସମୁଦ୍ର ଖନନ କରିଥିଲେ, ବଡ଼ ବଳୀୟାନ୍ ଓ ଶୀଘ୍ରଗାମୀ ଥିଲେ। ସାଗରଙ୍କ ପୁଅ ଅସମଞ୍ଜ, ଯିଏ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିବାରୁ ସେଠିଁ ଜୀବନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ବାପାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଷ୍କାସିତ ହେଲେ। ଅସମଞ୍ଜଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଂଶୁମାନ୍, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଦିଲୀପ, ଦିଲୀପଙ୍କ ପୁଅ ଭଗୀରଥ। ଭଗୀରଥଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଯାହାଠାରୁ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କ ପୁଅ ରଘୁ, ଯାହାଠାରୁ ରଘୁବଂଶ ନାମ ହେଲା। ରଘୁଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ପ୍ରବଳ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏବଂ କଳ୍ମାଷପାଦା (ସୌଦାସ) ନାମରେ ଜଣାଯାନ୍ତି। ସୌଦାସଙ୍କ ପୁଅ ଶଂଖଣ, ଯିଏ ବଡ଼ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ ଏବଂ ହଜାର ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ। ଶଂଖଣଙ୍କ ପୁଅ ସୁଦର୍ଶନ, ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣ, ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ଶୀଘ୍ରଗ। ଶୀଘ୍ରଗଙ୍କ ପୁଅ ମରୁ, ମରୁଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରଶୁଶ୍ରୁକ, ପ୍ରଶୁଶ୍ରୁକଙ୍କ ପୁଅ ଅମ୍ବରୀଷ, ଯିଏ ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ। ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କ ପୁଅ ନହୁଷ, ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ନାଭାଗ, ଯିଏ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ। ନାଭାଗଙ୍କ ଦୁଇପୁଅ ଥିଲେ—ଅଜ ଏବଂ ସୁବ୍ରତ। ଅଜଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଦଶରଥ। ହେ ରାମ, ତୁମେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ ଏବଂ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ। ଏହିପରି, ତୁମେ ତୁମ ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର ଏବଂ ଜନତାକୁ ରକ୍ଷା କର। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ସବୁବେଳେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅ ରାଜା ହୁଏ, ଜେଉଁଠି ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି କଦାପି କନିଷ୍ଠଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରାଯାଏ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ତୁମ ବଂଶର ପ୍ରଚୀନ ନୀତି ଓ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କର, ପୃଥିବୀକୁ ତୁମ ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେପରି ଶାସନ କରିଥିଲେ, ସେପରି ଶାସନ କର। ଏହିପରି ବଂଶାବଳୀ ଉପବ୍ୟାସ ଶେଷ ହେଲା। ଏହା ପରେ, ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ରାମଙ୍କୁ ଆହୁରି ଧର୍ମମୟ କଥା କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଏହି ପୃଥିବୀରେ ତିନିଜଣ ବଡ଼ ଜଣା ଅଛନ୍ତି—ଶିକ୍ଷକ, ବାପା ଏବଂ ମାଆ। ବାପା ଶରୀର ଦେଇଥାନ୍ତି, ଶିକ୍ଷକ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏହିପରି ସେମାନଙ୍କୁ ‘ଗୁରୁ’ କୁହାଯାଏ। ମୁଁ ତୁମ ବାପାଙ୍କ ଓ ତୁମ ଦୁହେଁର ଶିକ୍ଷକ। ମୋ କଥା ମାନିଲେ, ତୁମେ ଧର୍ମପଥରୁ ଚ୍ୟୁତ ହେବ ନାହିଁ। ଏହି ସଭା, ସମୁଦାୟ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ ପାଳନ କରିଥିଲେ, ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମର ପାଳନ ହେଉଛି। ବୟସ୍କ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମାଆଙ୍କ କଥା ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମପଥରୁ ଚ୍ୟୁତ ହେବ ନାହିଁ। ଭାରତ ଯେପରି ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି, ତାହା ପୂରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ନିଜ ଆତ୍ମାରୁ ବିମୁଖ ହେବ ନାହିଁ, କାରଣ ତୁମେ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଛ। ଏପରି ମଧୁର କଥା ଶୁଣି, ରାମ ମୂନି ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—‘ମାତାପିତା ଯେପରି ଶିଶୁ ପାଇଁ କରନ୍ତି, ତାହା କେବେ ଫେରାଇ ଦେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ମାଆ ଓ ବାପାଙ୍କ କୃତ୍ୟ କେବେ ମୂଲ୍ୟାୟନ କରିପାରିବା ନୁହେଁ।