ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ, ପ୍ରତାପ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟା, ମିଠା ଭାଷାରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା, ଦ୍ୱିଜ, ଦେବତା ଓ ଅତିଥିମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ—ଏହି ସବୁ ଗୁଣକୁ ନିତିବାନ୍ମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ପଥ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ମାନ୍ୟତାକୁ ଭଲଭାବେ ବୁଝି, ଏକମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଥାଯଥ ଧର୍ମ ପାଳନ କରି ସଦା ସଚେତନ ରହି ପରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତିର ଆଶା କରନ୍ତି। ରାମ ଏଠି ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ—“ମୋର ପିତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମୁଁ ନିନ୍ଦା କରେ, ଯେଉଁଠି ସେ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ତୁମର ଚିତ୍ତ ଅଧର୍ମରେ ଲାଗିଥିଲା; ଏହିପରି ବୁଝି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକ ନିଶ୍ଚୟ ନାସ୍ତିକ, ଧର୍ମପଥରୁ ବିଚ୍ୟୁତ। ଚୋର ଯେପରି, ଏହିପରି ଚିତ୍ତ ଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ତେଣିଁ; ନାସ୍ତିକତା ଏହି ଅବସ୍ଥା ସମାନ। ତେଣୁ, ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ନାସ୍ତିକ ଅତି ସନ୍ଦେହଜନକ; ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ତାଙ୍କ ସହିତ କ୍ଷେମ ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।” “ତୁମ ପୂର୍ବପୂର୍ବ ଏବଂ ତୁମଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ ଏହି ଭୂମି ଓ ପରଲୋକ ଜିତି ଅନେକ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ; ତେଣୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯଜ୍ଞ ଓ ହୋମ ନିଶ୍ଚୟ ଶୁଭ। ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା, ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ସହିତ ଏକତା, ଦାନ ଓ ନିତିରେ ପ୍ରଥମ, ଅହିଂସା ଓ ଦୂଷଣ ହୀନ—ଏପରି ଋଷିମାନେ ଏହି ଭୂମିରେ ପ୍ରଥମ ଭାବେ ସମ୍ମାନିତ।” ରାମ ଏପରି କ୍ରୋଧରେ କଥା କହିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନମ୍ର ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ମୁଁ ନାସ୍ତିକଙ୍କ ଭାଷା କହୁନି; ମୁଁ ନାସ୍ତିକ ନୁହେଁ, ଏଠି କିଛି ନାହିଁ ଏପରି ନୁହେଁ। ସମୟ ଅନୁସାରେ ମୁଁ ପୁନଃ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ହେଲି; ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ମୁଁ ନାସ୍ତିକ ମଧ୍ୟ ହେଇପାରିବି। ଏବେ ଏହି ସମୟ ଆସିଛି, ଯେପରି ମୁଁ ନାସ୍ତିକତାର କଥା କହିଥିଲି; କିନ୍ତୁ, ରାମ, ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ ପଛୁଆଇବା ପାଇଁ ଏବଂ ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ କହିଥିଲି।” ଏପରି ଏୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏକଶତ ନବମ ସର୍ଗର ଶେଷ ହେଲା। ଏହିପରେ, ରାମଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ ଦେଖି, ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ—“ଜାବାଲି ମଧ୍ୟ ଏହି ଭୂମିର ଆଗମନ ଓ ବିଗମନ ଜାଣିଥିବା। ତୁମକୁ ପଛୁଆଇବା ପାଇଁ ସେ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ; ଏବେ, ଭୂମିର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ମୋ କଥା ଶୁଣ।” “ସମସ୍ତ ଜଗତ ପ୍ରଥମେ ପାଣି ମାତ୍ର ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଭୂମି ତିଆରି ହେଲା; ପରେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବମାନେ ସହିତ ଉଦିତ ହେଲେ। ତାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଏକ ବରାହ ରୂପେ ଭୂମିକୁ ଉଠାଇଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ନିତ୍ୟ, ଅବିନାଶୀ ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ଉଦିତ, ଆକାଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ଜଗତ ତିଆରି କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମନିୟମରେ ପ୍ରବୀଣ। ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ମରୀଚି ଜନ୍ମିଲେ, ମରୀଚିଠାରୁ କାଶ୍ୟପ; କାଶ୍ୟପଠାରୁ ବିଭସ୍ୱାନ୍, ବିଭସ୍ୱାନ୍ଠାରୁ ମନୁ, ମନୁ ଥିଲେ ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରଜାପତି, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ। ଏହି ସମୃଦ୍ଧି ଭୂମି ପ୍ରଥମେ ମନୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ; ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ହେଉଛନ୍ତି ଅୟୋଧ୍ୟାର ପ୍ରଥମ ରାଜା। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ପୁତ୍ର କୁକ୍ଷି, କୁକ୍ଷିଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୀର ବିକୁକ୍ଷି। ବିକୁକ୍ଷିଠାରୁ ପ୍ରବଳ ବାଣ, ବାଣଠାରୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଅନରଣ୍ୟ; ଅନରଣ୍ୟଙ୍କ ଶାସନରେ ଭୂମିରେ ଅସମୟ ବର୍ଷା, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ଚୋର କିଛି ଥିଲା ନାହିଁ। ଅନରଣ୍ୟଠାରୁ ପ୍ରଥୁ, ପ୍ରଥୁଠାରୁ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ—ସେ ସତ୍ୟବାନ୍ ହୋଇ ଶରୀର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୁନ୍ଧୁମାର, ଧୁନ୍ଧୁମାରଠାରୁ ପ୍ରବଳ ଯୁବନାଶ୍ୱ; ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର ମାନ୍ଧାତୃ, ମାନ୍ଧାତୃଠାରୁ ପ୍ରବଳ ସୁସନ୍ଧି। ସୁସନ୍ଧିଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର—ଧ୍ରୁବସନ୍ଧି ଓ ପ୍ରସେନଜିତ; ଧ୍ରୁବସନ୍ଧିଠାରୁ ଶତ୍ରୁନାଶକ ଭରତ। ଭରତଠାରୁ ପ୍ରବଳ ଅସିତ; ତାଙ୍କ ବିପକ୍ଷରେ ହୈହୟ, ତାଳଜଙ୍ଘ, ଶଶିବିନ୍ଦୁ ରାଜାମାନେ ଉଠିଲେ। ଅସିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତିରୋଧ କରି ପର୍ବତରେ ତପସ୍ବୀ ଭାବେ ବାସ କଲେ। ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଜନା ଭାର୍ୟା ଥିଲେ, ଦୁଇଁଜଣ ଗର୍ଭବତୀ; ଏକ ଭାର୍ୟା ଅନ୍ୟ ଭାର୍ୟାର ଶିଶୁକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଏକ ଔଷଧ ଦେଲେ। ଭାର୍ଗବ ଋଷି ଚ୍ୟବନ, ହିମବତ ପର୍ବତରେ ବସିଥିଲେ, କାଳିନ୍ଦୀ ଯାଇ ନମ୍ରତାରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ—“ତୁମେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ପାଇବେ, ଯେଉଁଠି ଜଗତରେ ଖ୍ୟାତି, ଧର୍ମ, ନିତି, ଉତ୍ତମ ବଂଶ ଓ ଶତ୍ରୁନାଶକ ହେବେ।” ତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ ଘରକୁ ଫେରି, ଲୋଟସ୍ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଲୋଟସ୍ ମୁକୁଳ ଦୀପ୍ତିରେ ଏକ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ସହଭାର୍ୟା ତାଙ୍କ ଶିଶୁକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଔଷଧ ଦେଲେ; ଏହି ଔଷଧ ସହିତ ଶିଶୁ ଜନ୍ମିଲେ—ସେ ସାଗର। ସାଗର ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଁ ଉପସମାରେ ସମୁଦ୍ର ଖୋଡ଼ିଲେ; ଯଜ୍ଞ କରି ସେ ତାଙ୍କ ଦ୍ରୁତିରେ ଲୋକମାନେକୁ ଭୟଭିତ କଲେ। ସାଗରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅସମଞ୍ଜ, ଯିଁ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଜୀବନରେ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଷ୍କାସିତ ହେଲେ। ଅସମଞ୍ଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଂଶୁମାନ୍, ଯିଁ ପ୍ରତାପରେ ଖ୍ୟାତି; ଅଂଶୁମାନ୍ଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦିଲୀପ, ଦିଲୀପଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାଗୀରଥ। ଭାଗୀରଥଠାରୁ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଯାହାଠାରୁ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରଘୁ, ଯାହାଠାରୁ ରଘୁବଂଶ ନାମ। ରଘୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମାନବ ଭକ୍ଷକ; ସେ କଲ୍ମାଷପାଦ, ସୌଦାସ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। କଲ୍ମାଷପାଦଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶଙ୍ଖଣ, ଯିଁ ପିତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅଧିଗମ କରି ଏକ ହଜାର ସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କଲେ। ଶଙ୍ଖଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ସୁଦର୍ଶନ, ପ୍ରତାପୀ ଓ ଖ୍ୟାତି; ସୁଦର୍ଶନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍, ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୀଘ୍ରଗ। ଶୀଘ୍ରଗଙ୍କ ପୁତ୍ର ମରୁ, ମରୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରଶୁଶ୍ରୁକ; ପ୍ରଶୁଶ୍ରୁକଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅମ୍ବରୀଷ, ଯିଁ ଦୀପ୍ତିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ନହୁଷ, ସତ୍ୟ ଓ ପ୍ରତାପରେ ନିଷ୍ଠା; ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ନାଭାଗ, ଯିଁ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମୀ।