ଏକ ସମୟରେ, ରାମ ନିଜ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ଓ ଧର୍ମପାଳନର ଉପରେ ଆଉ ଏକ ମତ ବ୍ୟକ୍ତ କରିଥିଲେ। ତିନି କହିଲେ—ଏହି ପୃଥିବୀ, ଖ୍ୟାତି, ଶ୍ରୀ, ଏବଂ ସମ୍ମାନ ସଦା ଏହି ଲୋକକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନେ ଦେବଲୋକରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି; ଏହି କାରଣରେ, ସତ୍ୟ ଅନୁସରଣ ସଦା ଆବଶ୍ୟକ। ରାମ କହିଲେ—ଯଦି ଆପଣ ମୋତେ ନିଜକୁ ଅନ୍ୟଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିବାକୁ ଆଦେଶ କରନ୍ତି, ତେବେ ଯଦିଓ ଏହି କଥା ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନାଯାଏ, ତଥାପି ଏହା ଅନୁଚିତ ହେବ। ତଥାପି ଆପଣ ଯୁକ୍ତିସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହୁଛନ୍ତି—ସେଉଁଠି ଆପଣ ଯାହା କହୁଛନ୍ତି, ତାହା କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ମୋ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦିଆ ଏ ନିବାସ ଉପରେ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛି; ଏବେ କିପରି ମୁଁ ଭରତଙ୍କର ଅନୁରୋଧ ପୂରଣ କରିବି, ଏବଂ ମୋ ଗୁରୁଙ୍କର ଆଦେଶକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବି? ମୁଁ ମୋ ଗୁରୁଙ୍କର ସାମ୍ନାରେ ଦିଆ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦୃଢ଼ ଥିଲା; ଏହି ଦିନ Queen Kaikeyi ଅତି ଖୁସି ହୋଇଥିଲେ। ଏଭଳି ଉପବନରେ ନିବାସ କରି, ପବିତ୍ର ଭାବରେ ଓ ନିୟମିତ ଭୋଜନ କରି, ମୁଁ ମୋ ପୂର୍ବଜ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ମୂଳ, ଫୁଲ ଓ ପବିତ୍ର ଫଳ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରୁଛି। ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ମୁଁ ଜୀବନର ଯାତ୍ରା ଚାଲାଇ ଯାଉଛି; ମୁଁ କୌଟିଳ୍ୟ କରୁନାହିଁ, ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ୍ ଓ କରଣୀୟ ଅକରଣୀୟ ଭିନ୍ନ କରିପାରିବା। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଉପଲବ୍ଧ କରି, ମନୁଷ୍ୟ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଓ ସୋମ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା, ଏକ ଶତ ଯଜ୍ଞ କରି, ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ମହାର୍ଷିମାନେ ଦୂର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରି, ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଉତ୍କ୍ରମ କରିଥିଲେ। ରାମ ଏହି ଅସ୍ତିକ ବିରୋଧୀ କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦୂର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ହୋଇ, ସହିପାରିଲେନି; ତେଣୁ ରାଜପୁତ୍ର ତାଙ୍କ କଥାକୁ ଅପମାନ କରି କହିଲେ। ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ, ଶୌର୍ୟ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଦୟା, ମୃଦୁ ଭାଷା, ଦ୍ୱିଜ, ଦେବତା ଓ ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ—ଏହି ମାର୍ଗକୁ ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ସ୍ଵର୍ଗ ପାଇଁ ଘୋଷଣା କରନ୍ତି। ଏଭଳି ଭାବରେ ଏହି ବିଷୟକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବୁଝି, ଏକାଗ୍ର ନିଷ୍ଠା ନେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସ୍ଵର୍ଗ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିନ୍ଦା କରୁଛି, ଯେଉଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଅଧର୍ମ ଉପରେ ମନ ଲଗାଇଥିଲେ; ଏଭଳି ବୁଝି ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଲୋକ ନିଶ୍ଚୟ ଅସ୍ତିକତାର ବିରୋଧୀ, ଧର୍ମରୁ ବିଚ୍ୟୁତ। ଏକ ଚୋର ପରି, ଏଭଳି ମନ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଲୋକ; ଅସ୍ତିକତାର ବିରୋଧୀ ଏହି ଅବସ୍ଥା ସମାନ। ତେଣୁ, ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଅସ୍ତିକତାର ବିରୋଧୀ ଅତି ଶଙ୍କାସ୍ପଦ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ କଦାପି ମିଶିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଆପଣଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ଏବଂ ଆପଣଠାରୁ ବଡ଼ ଲୋକମାନେ ବହୁତ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକ ଜିତିଥିଲେ; ତେଣୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ନିବେଦନ ଓ ଯଜ୍ଞ ନିଶ୍ଚୟ ଉତ୍ତମ। ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଏକତା, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଦାନ ଓ ଧର୍ମରେ ପ୍ରଥମ, ଅହିଂସାବାନ୍, ଦୂଷଣରହିତ—ଏଭଳି ଋଷିମାନେ ଜଗତରେ ପ୍ରଥମ ଭାବରେ ସମ୍ମାନିତ। ରାମ, ଯିଏ ଏହି କଥାଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରୋଧରେ କହିଥିଲେ, ମହାତ୍ମା ଓ ଦୃଢ଼, ତାଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁନି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ସତ୍ୟ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ମୃଦୁ ଭାବରେ। ମୁଁ ଅସ୍ତିକତାର ବିରୋଧୀ କଥା କହୁନାହିଁ; ମୁଁ ଅସ୍ତିକ ନୁହେଁ, ଏବଂ କିଛି ନାହିଁ ଏହି ଭାବରେ ମୁଁ ଭାବୁନାହିଁ। ସମୟ ଅନୁସାରେ, ମୁଁ ପୁନି ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ୍ ହେଲି; ଅନ୍ୟ ସମୟରେ, ମୁଁ ଅସ୍ତିକତାର ବିରୋଧୀ ହେଇପାରିବି। ଏବେ ସେହି ସମୟ ଆସିଛି, ଯେପରି ମୁଁ ଅସ୍ତିକତାର ବିରୋଧୀ କଥା ଶୁଣାଇଛି; କିନ୍ତୁ, ରାମ, ମୁଁ ଏହି କଥା ଆପଣଙ୍କୁ ଫେରାଇବା ଓ ଆପଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ କହିଥିଲି। ଏଭଳି ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏକ ଶତ ନଉ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ରାମଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ ଦେଖି, ଵଶିଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଜାବାଲି ଏହି ଲୋକର ଆଗମନ ଓ ବିଗମନ ବୁଝନ୍ତି।" "ତେଣୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଫେରାଇବାକୁ ଚାହି, ସେ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ; ଏବେ, ଏହି ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ।" "ସମସ୍ତ କିଛି ପ୍ରଥମେ ଜଳ ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ପୃଥିବୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ତାପରେ, ଆତ୍ମ-ଉତ୍ପନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବମାନେ ସହିତ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ। ପରେ, ବରାହ ରୂପେ ହେଇ, ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠେଇଲେ।" "ବ୍ରହ୍ମା, ଶାଶ୍ୱତ, ଅବିନାଶୀ ଓ ଆତ୍ମ-ସ୍ଥିତ, ଆକାଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଓ ତାଙ୍କର ନିଜ ପୁତ୍ରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ଅନୁଶାସନ କରିଥିଲେ, ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।" "ତାଙ୍କୁ ମାରୀଚି ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ମାରୀଚିଠାରୁ କାଶ୍ୟପ ଜନ୍ମ ହେଲେ।" "କାଶ୍ୟପଠାରୁ ଭିବସ୍ୱାନ୍, ଭିବସ୍ୱାନ୍ଠାରୁ ମନୁ, ମନୁ ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ପୁରାତନ ନାଥ, ତାଙ୍କୁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ପୁତ୍ର ଭାବରେ ମିଳିଥିଲେ।" "ଏହି ଧନ୍ୟ ପୃଥିବୀ ପ୍ରଥମେ ମନୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ; ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଆୟୋଧ୍ୟାର ପ୍ରଥମ ରାଜା।" "ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁତ୍ର କୁକ୍ଷି, କୁକ୍ଷିଠାରୁ ବୀର ପୁତ୍ର ବିକୁକ୍ଷି ଜନ୍ମ ହେଲେ।" "ବିକୁକ୍ଷିଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଣ, ବାଣଠାରୁ ବିଶାଳ ଭୁଜ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅନରଣ୍ୟ ଜନ୍ମ ହେଲେ।" "ମହାରାଜ ଅନରଣ୍ୟଙ୍କର ଶାସନ ସମୟରେ କେବେ ବେଳାଉ ଅନିୟମିତ ହେଲାନି, ଅନ୍ନ-ଅଭାବ ହେଲାନି, ଏବଂ ନାଇଁ ଏକ ଚୋର ମଧ୍ୟ ନାଇଁ।" "ଅନରଣ୍ୟଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୃଥୁ ଜନ୍ମ ହେଲେ; ପୃଥୁଠାରୁ ମହାରାଜ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ—ସେ ନିଜ ଶରୀରରେ ଏହି ତ୍ରୁତିହୀନ ଶତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଗଲେ।" "ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କର ପୁତ୍ର ଧୁନ୍ଧୁମାର, ଧୁନ୍ଧୁମାରଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୁବନାଶ୍ୱ ଜନ୍ମ ହେଲେ।" "ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କର ପୁତ୍ର ମାନ୍ଧାତୃ, ମାନ୍ଧାତୃଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁସନ୍ଧି ଜନ୍ମ ହେଲେ।" "ସୁସନ୍ଧିଙ୍କର ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ଧ୍ରୁବସନ୍ଧି ଓ ପ୍ରସେନଜିତ; ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଧ୍ରୁବସନ୍ଧିଠାରୁ ଶତ୍ରୁନାଶକ ଭରତ ଜନ୍ମ ହେଲେ।" "ଭରତଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସିତ ଜନ୍ମ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ହୈହୟ, ତାଳ-ଜଂଘ, ଓ ଶଶିବିନ୍ଦୁ ନାମକ ବୀର ରାଜାମାନେ ଉଭୟ ହେଲେ।