ଏହି ସମୟରେ ଶ୍ରୀରାମ ଗଭୀର ସ୍ୱରରେ କହିଲେ— ଋଷିମନ୍ଦଳ ଓ ଦେବତାମାନେ ସତ୍ୟକୁ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ମନେ କରନ୍ତି; ଏହି ଜଗତରେ ଯିଏ ସତ୍ୟ କହେ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଯେପରି ଲୋକମାନେ ସାପକୁ ଦେଖି ଦୂରେ ଚାଲିଯାନ୍ତି, ସେପରି ମିଥ୍ୟା କଥା କହିଥିବା ଲୋକମାନେଠାରୁ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତେ ଦୂରେ ଯାଆନ୍ତି। ଧର୍ମ ଏହି ଜଗତରେ ସର୍ବୋପରି, ଏବଂ ସତ୍ୟକୁ ହିଁ ସ୍ୱର୍ଗର ମୂଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସତ୍ୟ ଏହି ଜଗତର ନାୟକ; ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସତ୍ୟ ସହିତ ସଦା ବାସ କରନ୍ତି; ସମସ୍ତ କିଛି ସତ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ସତ୍ୟଠାରୁ ବଡ଼ କିଛି ନାହିଁ। ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, ହୋମ ଓ ତପସ୍ୟା— ଏସବୁ ବେଦରେ ସତ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଛି; ତେଣୁ ଏହି ଜଗତରେ ମାନବମାନେ ସତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିବା ଉଚିତ। ଏକ ଲୋକ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ଏକ ଲୋକ ପରିବାରକୁ ରକ୍ଷା କରେ; ଏକ ଲୋକ ନରକକୁ ଯାଏ, ଏବଂ ଏକ ଲୋକ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ। ତେଣୁ, ମୁଁ କାହିଁକି ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବି ନାହିଁ? ମୋର ଦିଆଯାଇଥିବା ସତ୍ୟବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସତ୍ୟରେ ବନ୍ଧିତ। ଲୋଭ, ମୋହ, ଅଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଅନ୍ଧକାରରେ ପଡି, ମୁଁ କେବେ ବି ସତ୍ୟର ସେତୁକୁ ଭଙ୍ଗ କରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ମୋ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରିଛି। ଶୁଣାଯାଏ, ଯିଏ ମିଥ୍ୟା କଥା କହେ, ଧୂର୍ତ୍ତ ଓ ଅସ୍ଥିର ମନବଳିୟ, ତାଙ୍କର ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ବଳିକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ମୁଁ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଏହି ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟକୁ ଅନୁଭବ କରେ; ମହାତ୍ମାମାନେ ଏହି ପାଇଁ ଏଭଳି ଭାର ବହନ କରନ୍ତି। ଯଦି କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅଧର୍ମ ହୁଏ, ତାହା ଧର୍ମ ସହ ମିଶିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ତାହା ଦୁଷ୍ଟ, କ୍ରୂର, ଲୋଭୀ ଓ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ କରନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ତାହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବି। ମନ, କାୟା, ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଅପରାଧ ହୁଏ; ମନରେ କୁକର୍ମ ଭାବିବା, ଦେହରେ କରିବା, ଓ ମିଥ୍ୟା କହିବା ଏହି ତିନି ପ୍ରକାରରେ ପାପ ହୁଏ। ପୃଥିବୀ, କୀର୍ତ୍ତି, ଯଶ ଓ ଶ୍ରୀ ଏହି ସମସ୍ତେ ସତ୍ୟବାନ୍ ଲୋକଙ୍କୁ ଖୋଜନ୍ତି; ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି— ତେଣୁ ସଦା ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରହିବା ଉଚିତ। ଆପଣ ମୋତେ ନିଜକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବାକୁ କହିଲେ ବେଳେ, ଯଦିଓ ଏହି କଥା ଦେଖିବାକୁ ଭଲ ଲାଗେନି, ତଥାପି ଆପଣ ଯୁକ୍ତିକୁ କହିଛନ୍ତି— ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ। ମୁଁ ମୋ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ବନବାସ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ରଖି, କିପରି ଭରତଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ପୂରଣ କରିପାରିବି? ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦୃଢ଼ ଥିଲା, ସେ ସମୟରେ ରାଜମାତା କୈକେୟୀ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇଥିଲେ। ଏଭଳି ମୁଁ ଅରଣ୍ୟରେ ନିବାସ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସଂଯମୀ ଭାବରେ ଖାଇ, ମୂଳ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରୁଛି। ପଞ୍ଚଇନ୍ଦ୍ରିୟରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ମୁଁ ଜୀବନ ଯାତ୍ରା କରୁଛି, ନ ଧୂର୍ତ୍ତ, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ, କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ଅକର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଜାଣି। ଏହି କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପାଇ, ଯାହା କରିବା ଉଚିତ, ତାହା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଓ ସୋମ ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଶତ ଯଜ୍ଞ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ମହାମୁନିମାନେ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉତ୍କ୍ରମ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାମଙ୍କୁ ଅସହ୍ୟ ହେଲା, କ୍ରୋଧରେ ତିନି, ସେଇ ନାସ୍ତିକତାପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି, ରାଜପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ତାଙ୍କ କଥାର ନିନ୍ଦା କରି। ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ, ପରାକ୍ରମ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ପ୍ରତି କରୁଣା, ମୃଦୁବାଣୀ କଥାବାର୍ତ୍ତା, ଦ୍ୱିଜ, ଦେବତା ଓ ଅତିଥିଙ୍କ ସମ୍ମାନ— ଏହି ସମସ୍ତକୁ ଧର୍ମାତ୍ମାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ପଥ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଭାବରେ ଯଥାଯଥ ଜାଣି, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ପାଳନ କରି, ପରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ମୁଁ ମୋର ପିତାଙ୍କ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିନ୍ଦା କରେ, ଯିଏ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଯାହା ମନ ଅଧର୍ମରେ ଲଗିଛି; ଏଭଳି ଅନ୍ତଃକରଣ ରଖିଥିବା ଲୋକ, ସତ୍ୟପଥରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ନାସ୍ତିକ ହୁଏ। ଚୋର ପରି ଏହିପରି ମନବଳିୟ ଲୋକ; ନାସ୍ତିକତା ଏହି ଦୁର୍ଗତି ସମାନ। ତେଣୁ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ନାସ୍ତିକ ସବୁଠାରୁ ଅସନ୍ଦିଗ୍ଧ; ପଣ୍ଡିତମାନେ ତାଙ୍କ ସହିତ କେବେ ମିଶିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତୁମ ପୂର୍ବଜମାନେ, ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏହି ଜଗତ ଓ ପରଲୋକ ଜିତି, ବହୁ ସୁକୃତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ; ତେଣୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବଳି ଓ ଯଜ୍ଞ ସତ୍ୟସାର। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସଦ୍ବ୍ୟବହାରି, ଦାନଶୀଳ, ଅହିଂସକ, ନିର୍ମଳ, ମହାତ୍ମାମାନେ ଏହି ଜଗତରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବେ ସମ୍ମାନିତ। ଏପରି କ୍ରୋଧରେ, ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତ ଓ ମହାତ୍ମା ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁନି ମୃଦୁ ଓ ସତ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ— “ମୁଁ କେବେ ନାସ୍ତିକଙ୍କ କଥା କହିନାହିଁ; ମୁଁ ନାସ୍ତିକ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଏଠି କିଛି ନାହିଁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ମୁଁ ପୁନି ବିଶ୍ୱାସୀ ହେଉଛି; ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ପୁନି ନାସ୍ତିକ ହୋଇପାରିବି। ଏବେ ସେଇ ସମୟ ଆସିଛି, ଯେପରି ମୁଁ ନାସ୍ତିକତା ଭିତ୍ତିକ କଥା କହିଲି; କିନ୍ତୁ, ହେ ରାମ, ତୁମକୁ ଫେରାଇବା ଓ ତୁମ ସନ୍ମିଳନ ପାଇଁ ଏହି କଥା କହିଥିଲି।” ଏଭଳି, ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏକଶତ ନବମ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା। ଏହିପରେ, ରାମଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଦେଖି, ମହାମୁନି ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ— “ଜାବାଲି ମଧ୍ୟ ଏହି ଜଗତର ଆଗମନ-ନିର୍ଗମନ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ତୁମକୁ ଫେରାଇବା ପାଇଁ ସେଉଁଠିପରି କଥା କହିଥିଲେ; ଏବେ ମୋ ଠାରୁ ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଆଦିକଥା ଶୁଣ। ସମସ୍ତ କିଛି ପ୍ରଥମେ ପାଣି ଥିଲା; ସେଠାରେ ପୃଥିବୀ ଗଠିତ ହେଲା; ତାପରେ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବମାନେ ସହ ଉଦ୍ଭବିଲେ। ପରେ, ବରାହ ରୂପେ ହୋଇ, ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇଲେ। ଏହି ବ୍ରହ୍ମା ଅଜ, ଅବିନାଶୀ, ସ୍ୱୟଂସିଦ୍ଧ, ଆକାଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ନିଜ ପୁତ୍ରମାନେ ସହ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ତାଙ୍କଠାରୁ ମରୀଚି ଜନ୍ମିଲେ, ମରୀଚିଠାରୁ କଶ୍ୟପ; କଶ୍ୟପଠାରୁ ବିବସ୍ୱାନ୍, ବିବସ୍ୱାନ୍ଠାରୁ ମନୁ, ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରଜାପତି ମନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ। ଏହି ଶ୍ରୀମୟୀ ପୃଥିବୀ ପ୍ରଥମେ ମନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା; ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କୁ ଅୟୋଧ୍ୟାର ପ୍ରଥମ ରାଜା ବୋଲି ଜାଣ।