ଜବାଲିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସତ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ରାମ ଗଭୀର ଭକ୍ତି ଓ ଅଟୁଟ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ତୁମେ ଯେଉଁ କଥା କହିଲ, ଦେଖିବାକୁ ନିତିର ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ନିତି ନାହିଁ; ଦେଖିବାକୁ ଶୁଭ ଲାଗିଥିବା ଏହି କଥାଗୁଡ଼ିକ ତଥାପି ପ୍ରକୃତରେ ଶୁଭ ନୁହେଁ। ଜେଉଁ ଲୋକ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରେ ନାହିଁ, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଓ ଚରିତ୍ର ଭଙ୍ଗ କରେ, ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ ନାହିଁ। ମଣିଷ ଜଣେ ଉଚ୍ଚ ବା ନିଚ୍ଚ, ବୀର ବା ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସକ ଯିଏ ହେଉ, ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ପରିଚୟ ମିଳେ—ସେ ଶୁଦ୍ଧ ବା ଅଶୁଦ୍ଧ ଯେଉଁ ହେଉନାହିଁ। ଯିଏ ନିଚ୍ଚ ହେଉଛି କିନ୍ତୁ ଦେଖିବାକୁ ଉଚ୍ଚ, ଅଶୁଦ୍ଧ ହେଉଛି କିନ୍ତୁ ଦେଖିବାକୁ ଶୁଦ୍ଧ, ଚିହ୍ନ ବିହୀନ ହେଉଛି କିନ୍ତୁ ଚିହ୍ନିତ ଦେଖାଯାଏ, ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ହେଉଛି କିନ୍ତୁ ଧର୍ମିକ ଦେଖାଯାଏ—ଏମିତି ଅଭିନୟ କରି ଯଦି ମୁଁ ଅଧର୍ମକୁ ଧର୍ମର ଆବରଣ ଦେଇ ଅନୁସରଣ କରେ, ଭଲକୁ ଛାଡ଼ି ନିତିକୁ ଅବହେଳା କରେ, ତେବେ ଏହା ଜଗତରେ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟତା ଓ ଅସ୍ଥିରତା ଆଣିଦେବ। କୌଣସି ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଯଦି ମୋ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେ ମୋତେ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅପମାନସ୍ଥ ଭାବେ ମନେ କରିବେ। ମୁଁ କାହା ପାଇଁ ମୋ ଆଚରଣ ଦେବି, ଏବଂ କେମିତି ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଁ ଯିବି? ଏହିପରି ଅସତ୍ୟ ଓ ଅନିତି ମାଗଣା କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୋ ପ୍ରତିଞ୍ଜା ପୂରଣ ହେବ ନାହିଁ। ସମଗ୍ର ସଂସାର ଇଚ୍ଛାର ପଥକୁ ଅନୁସରେ; ରାଜାଙ୍କ ଯେପରି ଆଚରଣ, ପ୍ରଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଚାଲନ୍ତି। ସତ୍ୟ ଓ ଦୟା ରାଜାଙ୍କ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମ; ଏହିଠାରେ ରାଜ୍ୟ ମୂଳରେ ସତ୍ୟ ଅଛି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତ ସତ୍ୟ ଉପରେ ଦୃଢ଼ ଅଟୁଟ। ଋଷି ଓ ଦେବତାମାନେ ସତ୍ୟକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ମନେ କରିଛନ୍ତି; ଏହି ଜଗତରେ ଯିଏ ସତ୍ୟ କହେ, ସେଉଁଠି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଯେପରି ଲୋକମାନେ ସାପକୁ ଦେଖି ଦୂରେ ହଟିଯାନ୍ତି, ସେପରି ଅସତ୍ୟ କଥା କହିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦୂରେ ହଟିଯାନ୍ତି; ଧର୍ମ ଏହି ଜଗତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ସତ୍ୟକୁ ସ୍ୱର୍ଗର ମୂଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସତ୍ୟ ଏହି ଜଗତରେ ସ୍ୱାମୀ ସ୍ୱରୂପ; ଶ୍ରୀ ଦେବୀ ସତ୍ୟ ସହିତ ବସନ୍ତି; ସମସ୍ତ କିଛି ସତ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଏବଂ ସତ୍ୟ ଠାରୁ ବଡ଼ କିଛି ନାହିଁ। ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, ହୋମ, ତପସ୍ୟା—ଏସବୁ ବେଦରେ ସତ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରାଯାଇଛି; ସେହିପାଇଁ ସତ୍ୟ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ରଖିବା ଉଚିତ। ଜଗତକୁ ଏକ ଲୋକ ରକ୍ଷା କରେ, ଏକ ଲୋକ ପରିବାରକୁ ରକ୍ଷା କରେ; ଏକ ଲୋକ ନରକକୁ ଯାଏ, ଏକ ଲୋକ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ। ତେଣୁ, ମୁଁ କାହିଁକି ମୋ ବାପାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବି ନାହିଁ? ମୁଁ ଯେଉଁ ସତ୍ୟ ପ୍ରତିଞ୍ଜା ଦେଇଛି, ତାହାରେ ବନ୍ଧା ଅଛି। ଲୋଭ, ମୋହ, ଅଜ୍ଞାନ ବା ଅନ୍ଧକାରରୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ସତ୍ୟର ସେତୁ ଭଙ୍ଗ କରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ମୋ ଗୁରୁଙ୍କ ଠାରେ ପ୍ରତିଞ୍ଜା କରିଥିଲି। ଶୁଣାଯାଏ ଯେ, ଯିଏ କଥାରେ ଅସତ୍ୟ, ଚିତ୍ତରେ ଚଞ୍ଚଳ, ଓ ଧୂର୍ତ୍ତ, ସେଉଁଠି ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ତିନି ନେଇଁ। ମୁଁ ଏହି ଧର୍ମ, ଏହି ସତ୍ୟକୁ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଅନୁଭବ କରେ; ଏହି ଭାର ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଅଧର୍ମ ହୁଏ, ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ, କ୍ରୂର, ଲୋଭୀ, ଅପରାଧୀମାନେ ଏହା କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିଦେବି। ମଣିଷ ତିନିପ୍ରକାରରେ ପାପ କରେ—କାୟଦ୍ୱାରା, ମନଦ୍ୱାରା ଓ ବାଚ୍ୟାଦ୍ୱାରା। ପୃଥିବୀ, କୀର୍ତ୍ତି, ଶ୍ରୀ, ସମ୍ମାନ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି; ସେହିପାଇଁ ସତ୍ୟକୁ ସଦା ଧରି ରଖିବା ଉଚିତ। ଯଦି ତୁମେ, ଓ ଆର୍ୟ, ମୋତେ ନିଜକୁ ଅବହେଳା କରିବା ପାଇଁ ଉପଦେଶ ଦେଉଛ, ତେବେ ଯାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ମନେ ହୁଏ, ସେଉଁଥିରେ ମଧ୍ୟ ଅନୁଚିତ ଥାଇପାରେ; ତୁମେ ଯଥାର୍ଥ କଥା କହିଛ, ତେଣୁ ଏହି କାମ କର। ମୁଁ ମୋ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଯେଉଁ ବନବାସ ପ୍ରତିଞ୍ଜା ଦେଇଥିଲି, ତାହା ପୂରଣ କରି ଭରତଙ୍କ ଅନୁରୋଧ କିପରି ମାନିପାରିବି? ମୋ ପ୍ରତିଞ୍ଜା ଦୃଢ଼ ଥିଲା, ତାହା ସମୟରେ କୈକେୟୀ ରାଣୀ ବହୁତ ଖୁସି ହୋଇଥିଲେ। ଏପରି ଭାବେ ମୁଁ ଅରଣ୍ୟରେ ରହି, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ନିୟମିତ ଭୋଜନ କରି, ମୂଳ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଫଳରେ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ। ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିୟରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହି, ମିଥ୍ୟା ନ କହି, ସତ୍ୟବାନ ଓ ନୀତି ଅନୁସାରେ ଆଚରଣ କରେ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଯାହା କରିବା ଉଚିତ, ତାହା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଓ ସୋମ କ୍ରିୟାଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଶତ ଯଜ୍ଞ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ମହାର୍ଷିମାନେ ତପସ୍ୟା କରି ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କଲେ। ଏହିପରି ଅନାସ୍ଥିକତାର ମୂଳ ଥିବା କଥା ଶୁଣି, ରାମଙ୍କ ଧୈର୍ୟ ଧରିପାରିଲା ନାହିଁ, ସେ କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ଓ ଜବାଲିଙ୍କୁ ତୀବ୍ର ଉପାଳମ୍ଭ କଲେ। ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ, ପରାକ୍ରମ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଦୟା, ମୃଦୁ ଭାଷଣ, ଓ ଦ୍ୱିଜ, ଦେବତା, ଅତିଥିମାନଙ୍କ ସମ୍ମାନ—ଏସବୁକୁ ଧର୍ମିକମାନେ ସ୍ୱର୍ଗପଥ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରନ୍ତି। ଏହି କଥାକୁ ଭଲଭାବେ ବୁଝି, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତ ରଖି, ଯଥାଯଥ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ମୁଁ ମୋ ବାପାଙ୍କ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିନ୍ଦା କରେ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, କାରଣ ତୁମର ମନ ଅନିତିରେ ଲାଗିଛି; ଏମିତି ଅନ୍ୟାୟ ବୁଝି କାମ କରୁଥିବା ଅନାସ୍ଥିକ ଲୋକ ଧର୍ମପଥରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ। ଚୋର ଯେପରି, ଏହିପରି ମନ ଥିବା ଲୋକ; ଅନାସ୍ଥିକତା ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ସମାନ। ସେହିପାଇଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟତମ ସନ୍ଦେହଜନକ ଅନାସ୍ଥିକ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସହିତ କଦାପି ମିଶିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତୁମ ପୂର୍ବପୁରୁଷ ଓ ତାଙ୍କୁ ଭଳି ବଡ଼ମାନେ ଏହି ଜଗତ ଓ ପରଲୋକ ଜିତି ଅନେକ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ; ଏହିପାଇଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ହୋମ ଓ ଯଜ୍ଞ ଶୁଭକର। ଧର୍ମପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ, ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକତା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦାନ ଓ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅହିଂସକ, ଦୋଷରହିତ—ଏପରି ଋଷିମାନେ ଜଗତରେ ପ୍ରଶଂସିତ।