ଜାବାଲି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ଦଶରଥ ନୁହଁ, ଦଶରଥ ତୁମେ ନୁହଁ; ଏବେ ଅନ୍ୟ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ପିତା କେବଳ ଜନ୍ମର ମୂଳ, ଶୁକ୍ର ଓ ରକ୍ତ ଯୋଗ ଦେଇ ମାତୃଗ୭ା ଭିତରେ ମିଶି ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟର ଜନ୍ମ ହୁଏ। ଦଶରଥ ରାଜା ତାଙ୍କ ଦେହ ଛାଡି ଚାଲିଗଲେ; ଏହା ମନୁଷ୍ୟର ନିୟମ, ତେଣୁ ତୁମର ଏହି ଶୋକ ବ୍ୟର୍ଥ। ଯେଉଁମାନେ ଧନ ଓ ଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ, ସେମାନେ ପାଇଁ ମୁଁ ଦୁଃଖ କରେ; କାରଣ ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଛନ୍ତି, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେମାନେ ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ଲୋକେ ଅଷ୍ଟକା କ୍ରିୟା କରନ୍ତି, ଭାବନ୍ତି ଏହା ପିତୃପୂଜା; କିନ୍ତୁ ଦେଖ, ମୃତ ଲୋକ କଣ ଖାଇପାରିବେ, ଏଉଁ ଭୋଜନ କେବଳ ପଚିବା। ଯଦି ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଜଣେ ଭୋଜନ କରେ, ତାହା ଅନ୍ୟ ଦେହକୁ ଯାଇପାରିଥାନ୍ତା, ତେବେ ବିଦେଶୀ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହା ଶୁଭ ଭୋଜନ ହେବ ନାହିଁ। ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦାନ ପାଇଁ ଲେଖିଛନ୍ତି: 'ଯଜ୍ଞ କର, ଦାନ କର, ଦୀକ୍ଷା ନିଅ, ତପ କର, ବିରାଗ ରଖ।' ତେଣୁ, ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ, 'ଏଠା ପରେ କିଛି ନାହିଁ' ଭାବରେ ମନ ଲଗାଅ; ଦୃଶ୍ୟକୁ ଅନୁସର, ଅଦୃଶ୍ୟକୁ ଛାଡ। ଏହି ଚିନ୍ତାଧାରା ନେଇ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ ଦେଖି, ଭରତ ଯେପରି ଚାହୁଁଛି, ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର। ଏଉଁ ଶ୍ରୀମୟ ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏକ ଶତ ଏଠା ଏଠା ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା। ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ରାମ, ସତ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗଭୀର ଭକ୍ତି ଓ ଅଟୁଟ ବୁଦ୍ଧି ସହ କହିଲେ, "ତୁମେ ଯେଉଁ ଶବ୍ଦ କହିଲା, ଏହା ମୋର ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ ଦେଖାଯାଉଛି, ଧର୍ମ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛି, କିନ୍ତୁ ଏହା ପ୍ରକୃତରେ ଧର୍ମ ନୁହଁ; ଏହା ଶୁଭ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ଶୁଭ ନୁହଁ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଅନିୟମିତ, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗ୍ନ, ଭ୍ରଷ୍ଟ ଚରିତ୍ରର, ସେ ସଜ୍ଜନମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଦର ପାଇନାହିଁ। ମହାନ କିମ୍ବା ନୁହଁ, ବୀର କିମ୍ବା ଆତ୍ମନିର୍ଭର, ମନୁଷ୍ୟକୁ ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଏ, ସେ ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ଯେହେଉଁ। ଯେଉଁ ଅଶୁଭ ଲୋକ ଶୁଭ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛି, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ, ଅଚିହ୍ନ ଲୋକ ଚିହ୍ନିତ ଭାବରେ, ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଲୋକ ଶୁଭ ଭାବରେ—ମୁଁ ଯଦି ଧର୍ମ ଭାବରେ ଅଧର୍ମ କରିବି, ଶୁଭକୁ ଛାଡି ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି, ତେବେ ଏହି ଜଗତରେ ଅସ୍ଥିରତା ଆସିବ। କୌଣସି ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ନିଜେ ମୋତେ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଖିବେ, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଅପମାନିତ କରିବେ। ମୁଁ କାହାକୁ ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେବି, କିପରି ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବି? ଏହି ଅସ୍ଥିର କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିପାରିବି ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଜଗତ ଇଚ୍ଛାର ପଥ ଅନୁସରେ; ରାଜାଙ୍କ ଚାଳି, ପ୍ରଜାଙ୍କ ଚାଳି। ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ସତ୍ୟ ଓ କରୁଣା ଚିର ଧର୍ମ; ତେଣୁ ରାଜ୍ୟର ମୂଳ ସତ୍ୟ, ଏହି ଜଗତ ସତ୍ୟ ଉପରେ ଦୃଢ। ଋଷିମାନେ ଓ ଦେବମାନେ ସତ୍ୟକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭାବରେ ଦେଖିଛନ୍ତି; ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ସତ୍ୟ କହେ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ପାଇଥାନ୍ତି। ଲୋକ ଯେପରି ସାପକୁ ଦେଖି ଦୂରେ ହଟିଯାନ୍ତି, ତେପରି ମିଥ୍ୟା କଥା କହୁଥିବା ଲୋକକୁ ଦେଖି ଦୂରେ ହଟିଯାନ୍ତି; ଧର୍ମ ଏହି ଜଗତରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ସତ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗର ମୂଳ। ସତ୍ୟ ଏହି ଜଗତର ନାଥ; ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସତ୍ୟ ସହ ରହିଥାନ୍ତି; ସମସ୍ତ କିଛି ସତ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ, ସତ୍ୟଠାରୁ ଉପରେ କିଛି ନାହିଁ। ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, ଅନ୍ନ, ତପସ୍ୟା—ସମସ୍ତ କିଛି ବେଦରେ ସତ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ; ତେଣୁ ସତ୍ୟରେ ଲଗ୍ନ ରହିବା ଉଚିତ। ଏକ ଜଣେ ଲୋକ ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ଏକ ଜଣେ ପରିବାରକୁ ରକ୍ଷା କରେ; ଏକ ଜଣେ ନରକକୁ ବିଲିଯାନ୍ତି, ଏକ ଜଣେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆଦର ପାନ୍ତି। ତେଣୁ, ମୁଁ କିପାଇଁ ମୋର ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବି ନାହିଁ? ମୁଁ ସତ୍ୟ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦେଇଛି, ତେଣୁ ଏହି ସତ୍ୟରେ ବାନ୍ଧି ରହିଛି। ଲୋଭ, ମୋହ, ଅଜ୍ଞାନ, ଅନ୍ଧକାର ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସତ୍ୟର ସେତୁ ଭଙ୍ଗ କରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ମୋର ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦେଇଛି। ଶୁଣାଯାଏ ଯେ ଦେବମାନେ ଓ ପିତୃମାନେ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ମିଥ୍ୟା, ଧୋଖାବାଜ ଓ ଅସ୍ଥିର ମନର। ମୁଁ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଏହି ଧର୍ମ, ଏହି ସତ୍ୟ ଅନୁଭବ କରେ; ଏହି ଉତ୍କଳ ଜନ୍ମରେ ଉତ୍ତମମାନେ ଏହି ପାଇଁ ଭାର ବହନ କରନ୍ତି। ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମକୁ ଛାଡିବି, ଯଦି ଏହା ଅଧର୍ମ, ଏହି ଧର୍ମ ସହ ମିଶିଥିବା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଏହା ନିମ୍ନ, କ୍ରୂର, ଲୋଭୀ ଓ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଳନ କରନ୍ତି। ମୁଁ ତିନି ପ୍ରକାର ଅପରାଧ କରିପାରିବି: ଶରୀର ଦ୍ୱାରା, ମନ ଦ୍ୱାରା, ଓ ଜିହ୍ବା ଦ୍ୱାରା ମିଥ୍ୟା କଥା କହି। ପୃଥିବୀ, କୀର୍ତି, ଏଶ୍ୱର୍ୟ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏକ ଲୋକକୁ ଖୋଜନ୍ତି; ଏହି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିବା ଲୋକକୁ ଦେଖନ୍ତି—ତେଣୁ ସତ୍ୟରେ ସଦା ଲଗ୍ନ ରହିବା ଉଚିତ। ଏଉଁ ଉତ୍ତମ ଦେଖାଯାଉଥିବା କିଛି ଅପାତ୍ର ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରିବ, ଯଦି ତୁମେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ମୋତେ ନିଜକୁ ଅବହେଳା କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଉଛ; ତୁମେ ଯଥାର୍ଥ କଥା କହୁଛ—ତେଣୁ ଏହା କର, ଓ ଶୁଭ ଜନ। ମୁଁ ଯେପରି ମୋର ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଏହି ବନବାସ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦେଇଛି, ତେଣୁ କିପରି ମୁଁ ଭରତଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି, ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଛାଡି? ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦୃଢ ଥିଲା; ଏହି ସମୟରେ କୈକେୟୀ ରାଣୀ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ। ଏପରି ଉତ୍ତମ ଭାବରେ ଅରଣ୍ୟରେ ଥାଇ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ନିୟମିତ ଭୋଜନରେ ଲଗ୍ନ, ମୁଁ ମୂଳ, ଫୁଲ ଓ ଶୁଭ ଫଳ ଦେଇ ପିତୃମାନେ ଓ ଦେବମାନେ ପୂରଣ କରେ। ପଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ମୁଁ ଜୀବନ ଯାତ୍ରା କରେ, ଧୋଖାବାଜ ନୁହଁ, ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ୍, କିଏ କରିବା ଉଚିତ ଓ କିଏ ନୁହଁ ବିଭେଦ କରେ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇ, ଯେଉଁ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ତାହା କରିବା ଉଚିତ; ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ସୋମ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ଶତ ଯଜ୍ଞ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ମହା ଋଷିମାନେ ଦୃଢ ତପସ୍ୟା କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।