ଏପରିଭାବରେ ଏକ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା। ଏହା ପରେ, ଭରତ ଏପରି କହିଥିବାବେଳେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ, ପରିବାରରେ ସମ୍ମାନିତ ଶ୍ରୀରାମ, ଭରତଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ରାମ କହିଲେ, “ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ତାହା ଯଥାଯଥିକ, କାରଣ ତୁମେ ଦଶରଥ ଓ କୈକେୟୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, ରାଜାମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।" "ପୂର୍ବେ, ଭାଇ, ଆମର ପିତା ଯେତେବେଳେ ତୁମର ମାତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ତୁମ ମାତାମହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ ଦେଉଳି ଦେଇଥିଲେ। ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ତୁମ ମାତାଙ୍କର ପିତା, ରାଜା, ଖୁସି ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପାଇଁ, ତୁମର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମାତା, ହେ ଭାଇ, ରାଜାଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ବର ଚାହିଁଲେ। ଏହି ବର ହେଉଛି—ତୁମର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଓ ମୋର ବନବାସ। ରାଜା ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଦୁଇ ବର ଦେଇଥିଲେ।" "ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ, ମୁଁ ଚୌଦ ଅବଧି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବନରେ ବସିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଛି। ଏହିପରି ଏକାକୀ ଅରଣ୍ୟକୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ସହିତ ଆସିଛି, ପିତୃବାଚନ ଓ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରହି।" "ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ରାଜାମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରି ଶୀଘ୍ର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଗ୍ରହଣ କର। ମୋ ପ୍ରତି ରାଜାଙ୍କ ଋଣ ମୁକ୍ତ କର, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭରତ, ଓ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦିଅ।" "ପୂର୍ବେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୟା ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଗୟାରେ ଏକ ପୂଜା ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ। ପୁତ୍ର ପିତାଙ୍କୁ ‘ପୁତ୍’ ନାମକ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ‘ପୁତ୍ର’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କାରଣ ସେ ପିତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ। ଧର୍ମଶୀଳ ଓ ଶିକ୍ଷିତ ଅନେକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ସେମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ଜଣେ ଗୟାକୁ ଯିବେ। ଏହିପରି ମତ ରାଜା ଋଷିମାନେ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହିପରି, ରାଜାମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କର।" "ଏବେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଅ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ସହିତ ଜନମାନସଙ୍ଗ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସହିତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମନ ଜିତ କର। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଦେଖିବି, ଏହି ଦୁଇଜଣ—ବୈଦେହୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ।" "ଭରତ, ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଉପରେ ରାଜା ହୁଅ, ମୁଁ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଓ ପଶୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ରାଜ୍ୟ କରିବି। ତୁମେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଅ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ଦଣ୍ଡକାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି।" "ବର୍ଷା ଋତୁରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ତୁମ ମୁଣ୍ଡକୁ ଛାୟା ଦେଉ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅରଣ୍ୟର ଗଭୀର ଛାୟାରେ ସୁଖେ ବସିବି।" "ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିଭାଶାଳୀ, ସେ ତୁମ ସଙ୍ଗୀ ହେବେ; ସୌମିତ୍ରି ମୋର ପ୍ରଧାନ ବନ୍ଧୁ। ଆମେ ଚାରିଜଣ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର, ରାଜା, ସତ୍ୟର ପଥ ଅନୁସରିବା। ଭରତ, ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।" ଏପରି ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏହିପରି ଭାବେ ଭରତଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଉଥିବା ବେଳେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜାବାଲି, ଧର୍ମବିରୋଧୀ କଥା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯିଏ ଧର୍ମଜ୍ଞ। ଜାବାଲି କହିଲେ, "ଭଲ କଥା, ରାଘବ, ତୁମ ମନ ଏପରି ଅନାବଶ୍ୟକ ଭାବରେ ନ ଚଳିଯାଉ, କାରଣ ତୁମେ ଧର୍ମଶୀଳ ମନ ଧାରଣ କର।" "କିଏ କାହା ସହ ସଂପୃକ୍ତ? କିଏ କାହାର? କିଏ କିଛି ଅଧିକାର କରେ? ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀ ଏକା ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ଏକା ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ।" "ଏହିପରି, ରାମ, ମା' ଓ ବାପାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଥିବା ଲୋକକୁ ମୂର୍ଖ ବୋଲି ଭାବିବା ଉଚିତ; କାରଣ କେହି କାହାର ନୁହଁନ୍ତି।" "ଯେପରି ଜଣେ ଲୋକ ଅନ୍ୟ ଗାଁକୁ ଯାଇ କିଛିଦିନ ରହିଥିବା ପରେ, ପୁଣି ଅନ୍ୟଠାରେ ଚାଲିଯାଏ, ସେପରି ପିତା, ମାତା, ଘର ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାୟୀ ନୁହଁନ୍ତି; ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ଏଠାରେ ଆସକ୍ତି ରଖନ୍ତି ନାହିଁ।" "ତୁମେ ବାପାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଛ, ଏପରି କଷ୍ଟଦାୟକ ଓ କଣ୍ଟକାକୀର୍ଣ୍ଣ ପଥ ନ ଅନୁସର।" "ସମୃଦ୍ଧ ଆୟୋଧ୍ୟାରେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କର; ସେଇ ଏକମାତ୍ର ବିଧୁରା ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି।" "ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ, ସେପରି ଆୟୋଧ୍ୟାର ରାଜସୁଖ ଉପଭୋଗ କର।" "ତୁମେ ଦଶରଥ ନୁହଁ, ସେ ତୁମେ ନୁହଁ; ଏବେ ଅନ୍ୟ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କର।" "ପିତା କେବଳ ବୀଜ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଶୁକ୍ର ଓ ରକ୍ତ ଯୋଗ ମାତୃଗର୍ଭରେ ମିଶି ଏଠି ମଣିଷ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।" "ସେଇ ରାଜା ତାଙ୍କ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି; ଏହିପରି ମଣିଷର ନିୟମ, ତଥାପି ତୁମେ ଅନାବଶ୍ୟକ ଦୁଃଖିତ।" "ଧନ ଓ ଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖ ପାଆନ୍ତି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ଭାବେ ଦେଖିବି; କାରଣ ଏଠାରେ ଦୁଃଖ ପାଇଁ, ପରେ ନଶ୍ୱରତା।" "ଲୋକମାନେ ଅଷ୍ଟକା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ଭାବନ୍ତି ଏହା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ; କିନ୍ତୁ ଦେଖ, ମୃତ ଲୋକ କଣ ଖାଇପାରିବେ—କେବଳ ପଚିଯାଉଥିବା ଖାଦ୍ୟ।" "ଯଦି ଏଠି ଯେଉଁ ଲୋକ ଖାଏ, ସେହି ଅନ୍ୟ ଶରୀରକୁ ପହଁଚିପାରେ, ତେବେ ଦେଶାନ୍ତରରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ହେବ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଉଚିତ ଖାଦ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।" "ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦାନ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ରଚିତ—‘ଯଜ୍ଞ କର, ଦାନ କର, ଦୀକ୍ଷା ନିଅ, ତପସ୍ୟା କର, ତ୍ୟାଗ କର।’" "ତେଣୁ, ଜ୍ଞାନୀ, ଏହି ଦୃଷ୍ଟିରେ ମନ ଲଗାଅ—‘ଏଥିରେ କିଛି ଅଧିକ ନାହିଁ’; ଯାହା ସ୍ପଷ୍ଟ, ତାହା ଅନୁସର, ଅଦୃଶ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କର।" "ଏହିପରି ଜ୍ଞାନ ଧାରଣ କରି, ଭରତ ଯେପରି ଅନୁରୋଧ କରୁଛନ୍ତି, ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର।" ଏପରି ଏକ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା।