ଯେତେବେଳେ ଭରତ ଏପରି କଥା କହିଲେ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ପୁରୋହିତମାନେ, ନଗରର ପ୍ରବୀଣମାନେ ଓ ମାଆମାନେ, ଯାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଜଳେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ଭରତଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଓ ସେଠାରେ ଏକଠି ହୋଇ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଭରତ ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରବୀଣ ଭାଇ, ନିଜ ବଂଶର ମହାନ ପୁରୁଷ ଓ ସମ୍ମାନିତ ରାମ, ଭରତଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ରାମ କହିଲେ, “ଭାଇ, ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ତାହା ସଠିକ୍। କାରଣ ତୁମେ ଦଶରଥଙ୍କ ଓ କୈକୟୀଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ରାଜନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଦୀର୍ଘଦିନ ପୂର୍ବରୁ, ଆମ ପିତା ତୁମ ମାଆଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରିବାବେଳେ, ତୁମ ମାମାଙ୍କଠାରୁ ଅପୂର୍ବ ରାଜସ୍ୱ ଦାୟିତ୍ୱ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଶୁଣିଥିଲେ। ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେବା ସମୟରେ, ତୁମ ମାଆଙ୍କ ପିତା, ରାଜା, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ। ସେହିବେଳେ, ତୁମ ମାଆ ଦୁଇଟି ବର ମାଗିଥିଲେ—ତୁମ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ଓ ମୋ ପାଇଁ ବନବାସ। ଆମ ପିତା ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ସେହି ବର ଦେଇଥିଲେ। ତେଣୁ, ମୋ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ଧରି ଅରଣ୍ୟରେ ବସିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଛି। ଏହିପରି ନିଷ୍ଠା ଓ ପିତୃବଚନ ପାଳନ କରି, ମୁଁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିଛି। ଏବେ ତୁମେ, ଭରତ, ଆମ ସତ୍ୟବାଦୀ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଶୀଘ୍ର ପାଳନ କରି, ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଗ୍ରହଣ କର। ମୋ ପାଇଁ ପିତାଙ୍କ ଋଣ ମୁକ୍ତ କର, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭରତ, ଓ ପିତାମାତାଙ୍କ ମାନ ରକ୍ଷା କର। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଗୟା ନାମକ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଗୟାରେ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ତୋତ୍ର ଗାଇଥିଲେ। ପୁତ୍ର ନାମ ଏହିପରି ଦିଆଯାଇଛି କାରଣ ସେ ପିତାଙ୍କୁ ‘ପୁତ୍’ ନାମକ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ଏହିପରି ଧର୍ମଶୀଳ ଓ ଶିକ୍ଷିତ ପୁତ୍ରମାନେ ଅନେକ ହେବା ଉଚିତ୍, କାରଣ ସେମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଗୟାକୁ ଯିବେ ଓ ପିତୃତର୍ପଣ କରିବେ। ଏହି ଉପଦେଶ ସମସ୍ତ ରାଜା ଋଷିମାନେ ମନେ କରିଥିଲେ। ତେଣୁ, ରାଜନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କର। ଏବେ ତୁମେ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଅ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ସହ ଓ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ଜନସମୂହର ମନ ଜିତ କର। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଦେଖ, ଏହି ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ବିଳମ୍ବ ନ କରି ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି। ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ରାଜ୍ୟ କର, ମୁଁ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଓ ପଶୁମାନଙ୍କ ରାଜା ହେବି। ତୁମେ ଆନନ୍ଦରେ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଅ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ଦଣ୍ଡକାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି। ବର୍ଷାକାଳରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ତୁମ ମୁଣ୍ଡକୁ ଛାୟା ଦିଅ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅରଣ୍ୟର ଗଭୀର ଛାୟାରେ ସୁଖରେ ବସିବି। ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ତୁମ ସହ ଚତୁର୍ୟ ଓ ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ହେବେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମୋ ପ୍ରମୁଖ ବନ୍ଧୁ। ଆମେ ଚାରିଜଣ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର, ରାଜନ୍ୟ, ସତ୍ୟର ପଥ ଅନୁସରିବା। ଭରତ, ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଏପରି ଭାବେ ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଭରତ ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜାବାଲି, ଧର୍ମବିରୋଧୀ କଥା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯିଏ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାତା। ଜାବାଲି କହିଲେ, “ରାଘବ, ତୁମେ ଭଲ କଥା କହିଛ, କିନ୍ତୁ ଏପରି ଅଫଳ ଚିନ୍ତା ମନରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଧର୍ମଶୀଳ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧିର ଅଧିକାରୀ। କିଏ କାହା ସମ୍ପର୍କୀୟ? କିଏ କାହାର? କିଏ କାହାର ଅଧିକାରୀ? ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବ ଏକା ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ଏକା ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ। ଏହିପରି ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ, ମାଆ ଓ ପିତା ପ୍ରତି ଅତ୍ୟଧିକ ଆସକ୍ତି ରଖିବାକୁ ମନୁଷ୍ୟ ଅବିବେକୀ ମନାଯିବ। ପ୍ରକୃତରେ କେହି କାହାର ନୁହେଁ। ଯେପରି ଏକ ମଣିଷ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରାମକୁ ଯାଇ, କିଛି ଦିନ ରହି, ପୁଣି ଅନ୍ୟଠାରେ ଚାଲିଯାଏ, ସେପରି ମାଆ, ପିତା, ଘର ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାୟୀ ନୁହେଁ, ସମୟିକ ଅବସ୍ଥାନ ମାତ୍ର। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକେ ଏହିପରି ଆସକ୍ତି ରଖନ୍ତି ନାହିଁ। ତୁମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଛ, ଏହି ଦୁଃଖଦାୟକ, କଠିନ ଓ କଣ୍ଟକାକୀର୍ଣ୍ଣ ମାର୍ଗ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଆଉଥିରି ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଗ୍ରହଣ କର, ଯେଉଁ ନଗର ଏକ ବିଧବା ଭଳି ତୁମ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି। ରାଜପୁତ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ସ୍ୱର୍ଗର ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ, ତେପରି ତୁମେ ଅଯୋଧ୍ୟାର ରାଜସୁଖ ଉପଭୋଗ କର। ତୁମେ ଦଶରଥ ନୁହଁ, ସେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ନୁହଁ। ଏବେ ଅନ୍ୟ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କର। ପିତା କେବଳ ଜନ୍ମର ମୂଳ କାରଣ, ଯେପରି ଶୁକ୍ର ଓ ଶୋଣିତ ମାତୃଗର୍ଭ ସହ ଯୋଗ ହେଲେ ଏଠାରେ ମଣିଷ ଜନ୍ମ ନେଉଛି। ସେହି ରାଜା ତାଙ୍କ ଗତିକୁ ଗଲେ, ଏହି ମଣିଷ ଜନ୍ମର ନିୟମ। ତୁମେ ଅନବଶ୍ୟକ ଦୁଃଖ କରୁଛ। ଧନ ଓ ଧର୍ମ ପ୍ରତି ଯେମାନେ ଆସକ୍ତ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଦୁଃଖ କରେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ; କାରଣ ସେମାନେ ଏଠାରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରି, ପରେ ବିନାଶ ପାଆନ୍ତି। ଲୋକେ ଅଷ୍ଟକା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ଭାବନ୍ତି ଏହି ଭୋଜନ ପିତୃମାନେ ଖାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୃତ ଲୋକ କ’ଣ ଖାଇପାରିବେ? ଯଦି ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଭୋଜନ ଖାଉଛି, ସେ ଅନ୍ୟ ଦେହକୁ ପହଞ୍ଚିପାରେ, ତେବେ ବିଦେଶରେ ଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେଇପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ ହେବ ନାହିଁ। ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦାନକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ରଚିଛନ୍ତି—‘ଯଜ୍ଞ କର, ଦାନ କର, ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କର, ତପସ୍ୟା କର, ତ୍ୟାଗ କର।’ ତେଣୁ, ରାମ, ଏହି ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଧାରଣ କର, ଯେଉଁଠାରେ ‘ଏହା ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ନାହିଁ’, ଯାହା ଦୃଶ୍ୟ ତାହାକୁ ଅନୁସର, ଅଦୃଶ୍ୟକୁ ଛାଡ଼ିଦେ। ଏହି ଦୃଷ୍ଟିରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସ୍ଵଭାବ ବୁଝି, ଭରତ ଯେପରି ଅନୁରୋଧ କରୁଛନ୍ତି, ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର।