ଭାରତଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ରାମଙ୍କୁ କହାଗଲା, “ଧର୍ମର ଜ୍ଞାତା ତୁମେ, ନିଜ ପରିବାରବଳ ସହିତ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ନିର୍ବିଘ୍ନ ପୂର୍ବପୁରୁଷ ପାଳିତ ରାଜ୍ୟକୁ ତୁମ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଶାସନ କର। ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ, ପୁରୋହିତ ଓ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ବଶିଷ୍ଠ ସହିତ ତୁମକୁ ଏଠାରେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରନ୍ତୁ। ଆମେ ତୁମକୁ ଅଭିଷିକ୍ତ କରିବା ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ମାରୁତମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ଜୟ କରି ଶାସନ କରିଥିଲେ, ସେପରି ତୁମେ ଆୟୋଧ୍ୟାର ଶାସନ କର। ତିନିଟି ଋଣ ଶୋଧି, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦଳି, ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଅଭିଲାଷ ପୂରଣ କରି, ଏଠାରେ ମୋ ଉପରେ ତୁମେ ଏକାଧିକାରୀ ହେଉ। ଆଜି ତୁମ ଅଭିଷେକରେ ତୁମ ସତ୍ୟ ମିତ୍ରମାନେ ଆନନ୍ଦ ଉଲ୍ଲାସ କରୁନ୍ତୁ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟରେ ଦଶ ଦିଗକୁ ପଳାଇଯାଆନ୍ତୁ। ମୋ ମାତା ଓ ମୋ ଉପରେ ଲାଗିଥିବା ଅପବାଦ କୁ ଦୂର କର, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ଆଜି ଆମ ପିତାଙ୍କୁ ଏଠାରେ ପାପରୁ ରକ୍ଷା କର। ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ତୁମ ପ୍ରତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ପରିବାରଜନଙ୍କ ପ୍ରତି କୃପା ଦେଖାଅ, ଯେପରି ମହାପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ କରନ୍ତି। ଯଦି ଏହି ସମସ୍ତ ଦଳି ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ଚୟନ କର, ତେବେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହ ଯିବି।” ଭାରତ ଏପରି ଭାବେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦୁଃଖରେ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଧୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ରଖିଥିବା ରାମ, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବାରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ, ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିବାକୁ ମନ ହେଲେ ନାହିଁ। ରାଘବଙ୍କ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଧୃତି ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ଯଦିଓ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଯେ ରାମ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିବେ ନାହିଁ, ତଥାପି ତାଙ୍କ ଅଟୁଟ ନିଶ୍ଚୟରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏହାପରେ ପୁରୋହିତ, ପୁରବୃଦ୍ଧମାନେ, ଓ ମାତୃଗଣ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ନୟନରେ ଭାରତଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ସମେତେ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଏହିପରି ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ୧୦୬ତମ ସର୍ଗର ଶେଷ ହେଲା। ପୁନଃ, ଭାରତ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ, କୁଳରେ ଗର୍ବିତ ଓ ସମ୍ମାନିତ ରାମ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଭାଇ, ତୁମେ ଯାହା କହିଲ, ତାହା ଯଥାଯଥିକ, କାରଣ ତୁମେ ଦଶରଥ ଓ କୈକେୟୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, ରାଜାମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ଆମ ପିତା ତୁମ ମାତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବାବେଳେ, ତୁମ ମାମାଙ୍କଠାରୁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରାଜସ୍ୱ ଦେଖିଥିଲେ। ଦେବ-ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ମାତାଙ୍କ ପିତା ରାଜା, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ଵର ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପାଇ, ତୁମ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମାତା ଦୁଇଟି ବର ଚାହିଲେ—ତୁମ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ଓ ମୋ ପାଇଁ ବନବାସ। ରାଜା ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଦୁଇଟି ବର ଦେଲେ। ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ମୁଁ ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବନରେ ବସିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲି। ଏହିପରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ସହିତ ମୁଁ ଏହି ନିର୍ଜନ ବନକୁ ଆସିଛି, ସତ୍ୟରେ ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ ଅଟୁଟ। ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ରାଜାମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମ ସତ୍ୟବାନ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରି ଶୀଘ୍ର ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଉ। ମୋ ପ୍ରତି ରାଜାଙ୍କ ଋଣ ଶୋଧ କର, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭାରତ, ଓ ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ରକ୍ଷା କର। ପୁରାତନକାଳରେ, ଗୟା ନାମକ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କ ପିତା ପାଇଁ ଗୟାରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୁତି ଗାଇଥିଲେ। ପୁତ୍ର ପିତାକୁ ‘ପୁତ୍’ ନାମକ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେବୋଲି, ତାଙ୍କୁ ‘ପୁତ୍ର’ କୁହାଯାଏ, କାରଣ ସେ ପିତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ। ଅନେକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଉଅଛି, ଧର୍ମପରାୟଣ ଓ ଶିକ୍ଷିତ; କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ମାତ୍ର ଗୟାକୁ ଯିବେ। ଏହିପରି ରାଜର୍ଷିମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି; ତେଣୁ, ରାଜାମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କର। ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଅ, ଭାରତ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ସହିତ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ଜନମାନସର ଆଶୀର୍ବାଦ ଲଭ କର। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଦେରି ନକରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରିବି। ତୁମେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ରାଜା ହେଉ, ମୁଁ ବନବାସୀ ଓ ପଶୁମାନଙ୍କ ରାଜା ହେବି। ତୁମେ ଆନନ୍ଦରେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଅ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ଦଣ୍ଡକାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି। ବର୍ଷା ଋତୁରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ତୁମ ମୁଣ୍ଡକୁ ଛାୟା ଦେଉ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ବନର ଗଭୀର ଛାୟାରେ ଆରାମ କରିବି। ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ତୁମ ସହ ସଦା ଥିବେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମୋର ପ୍ରଧାନ ବନ୍ଧୁ। ଆମେ ଚାରିଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର, ରାଜା, ସତ୍ୟର ପଥରେ ଚଲିବା—ଭାରତ, ଦୁଃଖ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।” ଏହିପରି ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ୧୦୭ତମ ସର୍ଗର ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ, ଭାରତଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଉଥିବାବେଳେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜାବାଲି ରାମଙ୍କୁ ଧର୍ମବିରୋଧୀ କଥା କହିଲେ—“ଶାବାଶ, ରାଘବ! କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଏପରି ଫଳହୀନ ମନ ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ, ସାଧାରଣ ମଣିଷ ପରି ନୁହେଁ, ତୁମେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମନସ୍କ। କିଏ କାହାର ସତ୍ୟ ନିକଟତାରେ ଅଛି? କିଏ କାହାର ଅଟୁଟ ଅଂଶୀ? ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବ ଏକାକୀ ଜନ୍ମ ନେଇ ଏକାକୀ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ। ତେଣୁ, ରାମ, ଯିଏ ‘ମା’ ଓ ‘ପିତା’କୁ ଆଶ୍ରୟ କରେ, ସେ ମୂଢ଼ ହେବା ଉଚିତ୍; ପ୍ରକୃତରେ କେହି କାହାର ନୁହେଁ। ଯେପରି ଏକ ମଣିଷ ଅନ୍ୟ ଗାଁକୁ ଯାଇ କିଛିଦିନ ରହି ପୁନଃ ଅନ୍ୟଠାରେ ଚାଲିଯାଏ, ସେପରି ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ପିତା, ମାତା ଓ ଘର କେବଳ ଅସ୍ଥାୟୀ ଆଶ୍ରୟ; ଭଲ ଲୋକମାନେ ଏଥିରେ ଆଶକ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ। ତୁମେ ତ ପିତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଛ, ଏହି କଷ୍ଟଦାୟକ ଓ କଠିନ ପଥ ଚାଲିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଆୟୋଧ୍ୟାରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହୋଇ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କର; ସମ୍ପନ୍ନ ଆୟୋଧ୍ୟା ତୁମ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି।” ଏହିପରି ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣାମାନେ ଘଟିଲା, ରାମ, ଭାରତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପରିବାରଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ।