ବିଶାଳ ହୃଦୟ ଓ ତପସ୍ୱୀ ପ୍ରକୃତିର ଧାରକ ରାଘବଙ୍କୁ ଭାରତ କହିଲେ, "ତୁମେ ଅମର ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି ଶୁଦ୍ଧ, ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ସର୍ବଦର୍ଶୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍। ଏପରି ଗୁଣ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଜଣେ ମହାପୁରୁଷ, ଯିଏ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେ କେମିତି ଅସହ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହେବେ? ମୋ ନିମିତ୍ତରେ ମୋର ମାତା ଯେଉଁ ଅପରାଧ କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଦୁଷ୍ଟତା ଓ ନିଚ୍ଚତା ଦେଖାଇଛନ୍ତି, ସେହି ଅପରାଧକୁ ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଖ୍ଷମା ଚାହେଁ। ଧର୍ମର ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ମୁଁ ମୋର ମାତାଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଦଣ୍ଡ ଦେଉନାହିଁ, ଯଦ୍ୟପି ସେ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି। ମୁଁ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶୁଦ୍ଧ ବଂଶ ଓ କର୍ମର ଧାରକ, ଧର୍ମ କ’ଣ ତାହା ଜାଣି ଅଧର୍ମ କେମିତି କରିପାରିବି? ଗୁରୁ, କର୍ତ୍ତା, ବୟସ୍କ, ରାଜା ଓ ପିତୃବ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତି ମୁଁ କେବେ ଅପମାନ କରିପାରିବିନାହିଁ, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ଅଧର୍ମ ଓ ନିର୍ଥକ କାର୍ଯ୍ୟ କେବେ ଜଣେ ଧର୍ମଜ୍ଞ କରିପାରିବେ? ପୁରାତନ ସମୟରୁ କୁହାଯାଏ, ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଜୀବମାନେ ଅନ୍ଧକାରରେ ପଡ଼ନ୍ତି; ଏହି ଦେଖିଲେ ରାଜାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଆମ ସମ୍ନା ଆସିଛି। ମୋର ପିତା କ୍ରୋଧ, ମୋହ କିମ୍ବା ଅବିବେକରେ ଯେଉଁ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ, ତୁମେ ଏହି ଅଧର୍ମକୁ ପଛକୁ ନେଇଯାଅ। ପିତାଙ୍କ ଅପରାଧ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଲାଗିଥାଏ, ଏହିପରି କଥା କୁହାଯାଏ। ତୁମେ ସତ୍ୟ ପୁତ୍ର ହୁଅ, ପିତାଙ୍କ ଅପରାଧର ଅନୁସରଣ କରନାହିଁ, କାରଣ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଏହାକୁ ମନ୍ୟ କରନ୍ତିନାହିଁ। ତୁମେ କୈକେୟୀ, ମୋତେ, ଆମ ପିତା, ବନ୍ଧୁ-ବାନ୍ଧବ ଓ ସମସ୍ତ ନାଗରିକ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ଉପରେ ରକ୍ଷା କର। ବନ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟର ମଧ୍ୟରେ କ’ଣ ସମ୍ପର୍କ, ଜଟା ଓ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ ମଧ୍ୟରେ କ’ଣ ସମ୍ପର୍କ? ଏପରି ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ ହେଉଛି ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରାଯାଏ। ନିଶ୍ଚିତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ି, ଅନିଶ୍ଚିତ ଭବିଷ୍ୟତ ଧର୍ମ ପାଇଁ କେଉଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଚେଷ୍ଟା କରିପାରିବେ? ଯଦି ତୁମେ କଠିନ ଓ ଦୁଃସାଧ୍ୟ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବାକୁ ଚାହ, ତେବେ ଚାରି ଵର୍ଣ୍ଣକୁ ରକ୍ଷା କରି ଏହି କଠିନତା ଗ୍ରହଣ କର। ଚାରି ଆଶ୍ରମ ମଧ୍ୟରେ ଗୃହସ୍ଥ ଆଶ୍ରମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଧର୍ମଜ୍ଞମାନେ କହନ୍ତି, ତେବେ ତୁମେ କିପରି ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିପାରିବ? ଶିକ୍ଷା, ପଦ ଓ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ତୁମ ଚୁଆଁ; ତେବେ ତୁମେ ଥିବାବେଳେ ମୁଁ କିପରି ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରିପାରିବି? ମୁଁ ଅସାର, ଅଲ୍ପ ବୁଦ୍ଧି, ଗୁଣ ଅଭାବୀ ଓ ଅପରିପକ୍ୱ; ତୁମେ ନଥିଲେ ମୁଁ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଚାଲାଇପାରିବିନାହିଁ। ତୁମେ ତୁମ ବନ୍ଧୁଗଣ ସହ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଓ ପୂର୍ବଜ ରାଜ୍ୟକୁ ତୁମ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ପାଳନ କର। ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ, ପୁରୋହିତ ଓ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ସହ ତୁମକୁ ଏଠି ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରାଯାଉ। ଆମେ ତୁମକୁ ଅଭିଷିକ୍ତ କରି ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଆୟୋଧ୍ୟା ପାଳନ କର। ତୁମେ ତିନି ଋଣ ଶୋଧି, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦଳି, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛିତ ଦେଇ ଏଠି ମୋ ଉପରେ ରାଜ୍ୟ କର। ଆଜି ତୁମ ମିତ୍ରମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉନ୍ତୁ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟରେ ଦଶ ଦିଗକୁ ପଳାଇଯାଉନ୍ତୁ। ମୋ ଓ ମୋର ମାତାଙ୍କ ଅପବାଦ ଦୂର କର, ଆମ ପିତାଙ୍କୁ ଅପରାଧରୁ ରକ୍ଷା କର। ମୋ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ତୁମ ପାଖରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି, ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁବର୍ଗ ଉପରେ କୃପା କର, ଯେପରି ଭଗବାନ୍ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ଉପରେ କରନ୍ତି। ଯଦି ଏହି ସବୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ବନକୁ ଯିବାକୁ ଚାହ, ତେବେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହ ବନକୁ ଯିବି।" ଭାରତ ଏପରି ଅନୁରୋଧ କରି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦୁଃଖରେ ଅନୁରୋଧ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଧୃଡ଼ ଚିତ୍ତ ରାମ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ, ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେନାହିଁ। ରାଘବଙ୍କ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଧୃତି ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଯେଉଁଠି ସେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିବେନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଅଟୁଟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ମଧ୍ୟ ହେଲେ। ତାପରେ ପୁରୋହିତ, ପୁରବର୍ଗମାନେ ଓ ମାନ୍ୟମାନେ, ନୟନ ଜଳରେ ଭରି, ଭାରତଙ୍କ ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଏକଠି ହୋଇ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଏପରି ଭାବେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ଏକ ଶତ ଛଅଟିଏ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା। ଭାରତ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଅଗ୍ରଜ, ନିଜ ବନ୍ଧୁବର୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ ରାମ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଭାଇ, ତୁମେ ଦଶରଥ ଓ କୈକେୟୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେବାରୁ ଯାହା କହିଛ, ତାହା ଯଥାଯଥ। ଦୀଘର୍ଦିନ ପୂର୍ବେ, ଆମ ପିତାଙ୍କ ବିବାହ ସମୟରେ, ତୁମର ମାମାଙ୍କଠାରୁ ଅପୂର୍ବ ରାଜଶ୍ରୀ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଥିଲେ। ଦେବ-ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ, ତୁମ ମାତାଙ୍କ ପିତା ରାଜା ଖୁସି ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଇଥିଲେ। ସେଥିରୁ ତୁମ ମାତା ଦୁଇଟି ବର ଚାହିଲେ—ତୁମର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଓ ମୋର ବନବାସ। ରାଜା ଏହି ଦୁଇ ବର ଦେଇଥିଲେ। ଏହିପରି, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ଚଉଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବନରେ ବସିବା ପାଇଁ ବାଧ୍ୟ ହେଲି। ଏହିପରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତାଙ୍କ ସହ ଏହି ନିର୍ଜନ ବନକୁ ଆସିଛି, ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଓ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରି। ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଆମ ସତ୍ୟବାନ୍ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୀଘ୍ର ପାଳନ କରି ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଗ୍ରହଣ କର।