ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଧୈର୍ୟଶୀଳ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, "ହେ ରାଘବ, ଆମ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କ ଧର୍ମମୟ ଆଦେଶକୁ ମୁଁ ଅବଶ୍ୟ ମାନିବି, ସେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ମୁଁ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବି। ପରଲୋକକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଲୋକ ଅବଶ୍ୟ ବୁଦ୍ଧି, କରୁଣା ଓ ବଡ଼ମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଦର ରଖି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ମହାପୁରୁଷ, ଆମ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କ ଧର୍ମମୟ ଚରିତ୍ର ଶୁଣି, ତୁମ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଚରିତ୍ର ଅନୁଷ୍ଠାନ କର।" ଏପରି ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହି, ରାମ ଅପରିମିତ ଧୈର୍ୟ ଓ ମାନ୍ୟତା ସହିତ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରେ ଚୁପ ହୋଇ ରହିଲେ। ଏହିପରି ମହାତ୍ମା ରାମଙ୍କ ଉଚ୍ଚରଣ ପରେ, ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ କୂଳରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭରତ ଭାଇ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, "ହେ ଶତ୍ରୁଜୟୀ ଭାଇ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ତୁମ ପରି କିଏ ଅଛନ୍ତି? ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ସୁଖ କେବେ ତୁମ ମନକୁ ବିକ୍ଷିପ୍ତ କରିପାରେ ନାହିଁ। ବଡ଼ମାନେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ତୁମେ ସମସ୍ୟା ଆସିଲେ ତାଙ୍କ ସହ କଥା ହୁଅ। ଏମିତି ଯିଏ ଜୀବନରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ, ସମ୍ମୁଖ କିମ୍ବା ଅସମ୍ମୁଖ ଅବସ୍ଥାରେ ଏପରି ବିବେକ ରଖେ, ସେ କେଉଁଠି ଦୁଃଖିତ ହେବେ? ଉଚ୍ଚ ଓ ନୀଚ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା ତୁମେ, ଏପରି ବିପଦ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ କେବେ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ତୁମ ଦେବତାମାନେ ପରି ସ୍ୱଭାବ, ମହାତ୍ମା ଓ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ; ତୁମେ ସବୁକିଛି ଜାଣ, ସବୁ ଦେଖ, ଏବଂ ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ୱିତ। ଏପରି ଗୁଣ ଥିବା ଲୋକ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିଲେ, ଅସହ୍ୟ ଦୁଃଖରେ କେବେ ଭାଗିଦାର ହେବେ ନାହିଁ।" "ମୋ ମାଆ କୈକେୟୀ ମୋ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଯେଉଁ ଦୁଷ୍କୃତ୍ୟ କରିଛନ୍ତି, ମୋ ସୁଖ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦୁଷ୍କର୍ମ ହୋଇଛି, ହେ ଆର୍ୟ, ତାହାକୁ ଦୟାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମାନ୍ୟ କର। ଧର୍ମ ନିୟମରେ ବାନ୍ଧା ହୋଇ, ମୁଁ ମୋ ମାଆଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଉନାହିଁ, ଯଦିଓ ସେ ଦୁଷ୍କର୍ମର ଯୋଗ୍ୟ। ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଶୁଦ୍ଧ ବଂଶ ଓ କର୍ମରେ ଥିଲେ, ଧର୍ମ ଜାଣି, କେମିତି ମୁଁ ଅଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବି?" "ଗୁରୁ, କର୍ମକାରୀ, ବଡ଼, ରାଜା, ଏବଂ ପିତୃଦେବତା—ଏମାନେ ସଭାରେ କେବେ ନିନ୍ଦିତ ହେବେ ନାହିଁ; ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। କେଉଁ ଲୋକ, ଯିଏ ନାରୀଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ଅଧର୍ମ କରିବ, ଯଦି ସେ ଧର୍ମ ଜାଣିଥାଏ? ପୁରାତନ ସମୟରୁ କୁହାଯାଏ, ମୃତ୍ୟୁକାଳରେ ଜୀବମାନେ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି; ରାଜା ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ସେହି ପ୍ରଥା ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରମାଣିତ ହେଲା। ପିତା କ୍ରୋଧ, ମୋହ କିମ୍ବା ଅବିବେକରେ ଯେଉଁ ଅନ୍ୟାୟ କରିଥିଲେ, ତାହାକୁ ତୁମେ ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରି ଏବେ ଦୂର କର। ପିତୃପାପ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଲାଗିଥାଏ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ତୁମେ ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ନିଅ, ପିତୃପାପର କାର୍ଯ୍ୟକାରି ହେଉନାହିଁ; ଜଗତରେ ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ୱିତ ଲୋକମାନେ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତି ନାହିଁ।" "କୈକେୟୀ, ମୋ, ଆମ ପିତା, ଆମ ବନ୍ଧୁ-ବାନ୍ଧବ ଓ ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୁମେ ସୁରକ୍ଷିତ କର। କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ଅରଣ୍ୟରେ କି ସମ୍ପର୍କ? ଜଟାଧାରଣ ଓ ରାଜ୍ୟପାଳନ କିପରି ଏକାତ୍ମ? ଏପରି ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପ୍ରଥମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ଭବ। କିଏ ନିଶ୍ଚିତ ଧର୍ମ ଛାଡ଼ି, ଅନିଶ୍ଚିତ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ଧର୍ମ ପାଇଁ ପଛ ଚାଲିବ? କ୍ଷତ୍ରିୟ କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଏପରି କରିବେ କି?" "ଯଦି ତୁମେ କଠିନ ଓ କଷ୍ଟଦାୟକ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରି, ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କର, ସେହି କଷ୍ଟ ଗ୍ରହଣ କର। ଚାରି ଆଶ୍ରମ ମଧ୍ୟରେ ଗୃହସ୍ଥ ଆଶ୍ରମ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଧର୍ମଜ୍ଞମାନେ କହନ୍ତି; ତାହାକୁ କିପରି ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବେ? ଶିକ୍ଷା, ପଦ ଓ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ତୁମଠାରୁ କମ୍; ତେବେ ତୁମେ ଥିବାବେଳେ ମୁଁ କିପରି ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରିପାରିବି? ମୁଁ ଶିଶୁ, ଅବୁଦ୍ଧି, ଗୁଣହୀନ ଓ ଅପଦବାନ୍; ତୁମ ବିନା ମୁଁ ଏହି ରାଜ୍ୟକୁ ଧାରଣ କରିପାରିବି ନାହିଁ।" "ତୁମେ ତୁମ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଭାବରେ ଏହି ପୌରାଣିକ ଓ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ କର। ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ, ପୁରୋହିତ ଓ ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସହିତ ଏଠାରେ ତୁମେ ରାଜ୍ୟାଭିଷିକ୍ତ ହେଉ। ଆମେ ତୁମକୁ ଅଭିଷେକ କଲେ, ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମାରୁତମାନେ ପରି ଶକ୍ତିରେ ଆୟୋଧ୍ୟା ଶାସନ କର। ତିନି ଋଣ ଶୋଧି, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦଳି, ବନ୍ଧୁମାନେ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରଦାନ କରି, ଏଠି ମଧ୍ୟ ମୋ ଉପରେ ଶାସନ କର।" "ଆଜି ତୁମ ଅଭିଷେକରେ ସତ୍ୟ ବନ୍ଧୁମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉନ୍ତୁ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟରେ ଦଶ ଦିଗକୁ ପଳାଇଯାଉନ୍ତୁ। ମୋ ଓ ମାଆଙ୍କ ଅପବାଦ ଦୂର କର, ହେ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ, ଏବଂ ପିତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏ ଅପରାଧରୁ ରକ୍ଷା କର। ମୁଁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ତୁମ ପାଖରେ ବିନୟ କରୁଛି: ମୋ ଓ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେ ପ୍ରତି ଦୟା ରଖ, ଯେପରି ମହାପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଦୟା କରନ୍ତି।" "କିନ୍ତୁ ଯଦି ଏସବୁ ଛାଡ଼ି, ତୁମେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କର, ତେବେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହ ଯିବି।" ଏପରି ଭାବେ ଭାଇ ଭରତ, ଅତି ଦୁଃଖିତ ଭାବରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଅନୁରୋଧ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଧୈର୍ୟଶୀଳ ରାମ ତାଙ୍କ ପିତୃବାଚନ ପାଳନରେ ଅଟୁଟ ରହି, ଫେରିବାକୁ ମନ ମାନିଲେ ନାହିଁ। ରାଘବଙ୍କ ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଧୈର୍ୟ ଓ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦେଖି, ଜନସାଧାରଣ ଯଦିଓ ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ ଯେ ସେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିବେ ନାହିଁ, ତଥାପି ତାଙ୍କ ଅଟୁଟ ନିଶ୍ଚୟରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏହା ପରେ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ, ପୁରବର୍ଗ, ଓ ମାଆମାନେ, ଅଂଶୁପାତି ନୟନରେ, ଭରତଙ୍କ ଏହି ଉଚ୍ଚ କଥାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ସମସ୍ତେ ମିଶି ରାମଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏପରି ଭାବେ ମହାନ୍ୟ ଓ ପୂଜ୍ୟ ଆୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ଏକଶତ ପଞ୍ଚମ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା।